İsrail ve Lübnan

İsrail ordusu, ABD ile İran arasında sağlanan ateşkes mutabakatına ve mevcut ateşkese rağmen, Lübnan'ın güneyindeki Nebatiye kentine bağlı Meyfedun ve Şevkin beldelerinde üç aracı insansız hava aracıyla vurdu. Saldırıda dört kişi hayatını kaybetti. ABD Başkanı Donald Trump, İran'la bir ateşkes anlaşmasına varıldığını ve Hürmüz Boğazı'ndaki ablukanın sona erdiğini açıklamış, Tahran ise teklifi incelediğini bildirmişti. Buna karşın İsrail, Lübnan'ın güneyindeki 29 belde için tahliye uyarıları yaparak Beyrut'un Dahiye bölgesine hava saldırıları düzenledi. AB, Lübnan'ın ateşkes kapsamına alınması gerektiğini vurgularken BM çatışmalarda düşüş gözlendiğini belirtti. Saldırı, ABD-İran hattında ilerleyen diplomatik sürecin sahadaki kırılganlığını ortaya koyuyor. İsrail'in operasyonlarına devam etmesi, varılan mutabakatın kapsayıcılığına yönelik soru işaretlerini artırırken, Lübnan'da sivil kayıplar ve altyapı hasarı derinleşiyor. Uluslararası aktörler, kalıcı bir ateşkes için Lübnan'ın da sürece dahil edilmesi çağrısında bulunuyor.

ABD ile İran arasında Hürmüz Boğazı çevresindeki ateşkes ihlalleri sürerken, ABD Başkanı Donald Trump'ın hazırladığı anlaşma taslağı İsrail ve diğer müttefiklere dağıtıldı. İsrail medyası, Tel Aviv yönetiminin nükleer meseleleri erteleyen geçici bir mutabakattan endişe duyduğunu bildirdi. İran Dışişleri Bakanlığı, son 48 saatte ABD güçlerinin Hürmüzgan'da 'bariz ateşkes ihlali' gerçekleştirdiğini savunarak tepki göstereceğini açıkladı; ayrıca Trump'ın Umman'a yönelik tehditlerini kınadı. ABD istihbaratı ise İran'ın ateşkes sırasında insansız hava aracı üretiminin bir kısmını sürdürdüğünü ve ordusunu beklenenden hızlı toparladığını öne sürdü. Eş zamanlı olarak Rusya nükleer enerji alanındaki etkinliğini artırıyor. Bulgaristan, Kozloduy Nükleer Santrali için Rus ekipman alımına yönelik AB yaptırım muafiyetini onayladı; Rusya Devlet Başkanı Putin, küçük modüler nükleer santral konusunda başka ülke olmadığını söyledi. Rusya Başbakan Yardımcısı Novak, Çin ile yeni atom enerjisi projelerini görüşmeye hazır olduklarını belirtti; Rosneft CEO'su Sechin ise küresel petrol piyasasında OPEC yerine Çin'in belirleyici olduğunu savundu. Ukrayna'da Rusya kontrolündeki Zaporijya Nükleer Santrali'nde hasarlı enerji hattının onarımı için IAEA'nın arabuluculuğunda geçici ateşkes yürürlüğe girdi. Santralin iki haftayı aşkın süredir dizel jeneratörlerle çalıştığı ve olası bir istasyon kararması riskiyle karşı karşıya olduğu belirtildi. Bu gelişmeler, nükleer enerji ve silahlanma konularının hem Orta Doğu hem de Avrupa'daki jeopolitik gerilimlerin merkezinde yer aldığını gösteriyor.

Al Jazeera'nın haberine göre, 2023'ten bu yana İsrail'in Lübnan'a düzenlediği saldırılarda yaklaşık 9 bin kişi hayatını kaybetti. Aynı dönemde sağlık çalışanları da yoğun şekilde etkilendi; 2 Mart'tan bu yana ambulans ekiplerine yönelik 179 saldırı kaydedildi ve bu saldırılarda 179 sağlık çalışanı yaşamını yitirdi. Bu veriler, İsrail-Lübnan hattındaki çatışmaların sivil nüfus ve sağlık altyapısı üzerindeki ağır sonuçlarını ortaya koymaktadır. Sağlık personeline yönelik saldırılar, çatışmanın insani boyutunun derinleştiğini göstermektedir. Olaylara ilişkin tarafların resmî açıklamaları veya bağımsız doğrulama henüz paylaşılmadı.

İsrail hükümeti, Dışişleri Bakanı Gideon Sa'ar'ın girişimiyle 1915 olaylarını 'Ermeni soykırımı' olarak tanıdı. Karar, İsrail'in Gazze'deki askerî operasyonları nedeniyle Uluslararası Adalet Divanı'nda soykırım suçlamasıyla yargılandığı bir dönemde alındı. Türkiye, bu adımın tarihî gerçeklerle bağdaşmadığını ve İsrail'in kendi suçlarını örtbas etme çabası olduğunu savundu. Dışişleri Bakanlığı, İsrail'in Filistin halkına yönelik sistematik zulmünü vurgulayarak kararı siyasi ve geçersiz saydı. Azerbaycan da İsrail'in bu kararını 'ciddi endişe verici' bularak kınadı ve tarihî olguların çarpıtıldığını belirtti. Bakü, bölgesel bölünmeleri derinleştirdiği gerekçesiyle kararın yeniden gözden geçirilmesini istedi. İsrail ile müttefik olmasına rağmen en yakın partneri Türkiye olan Azerbaycan'ın bu çıkışı, iki ülke ilişkilerinde gerilime yol açabileceğinin sinyalini verdi. Karar, diplomatik çevrelerde İsrail'in Türkiye'ye yönelik bir hamlesi olarak da değerlendiriliyor.

AK Parti Sözcüsü Ömer Çelik, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'yu eleştirdi. Çelik, Netanyahu'nun 'soykırım şebekesi' olarak nitelendirdiği yönetimin bölge için daha fazla kaos ve katliamdan başka bir şey ifade etmediğini söyledi. Çelik, Netanyahu şebekesine karşı durmanın tüm insanlığın haysiyetini savunmak anlamına geldiğini belirtti. Açıklama, AK Parti'nin İsrail yönetimine yönelik sert eleştirilerini yansıtıyor.

İsrail ordusu, Ekim 2025'te yürürlüğe giren ateşkese rağmen Gazze Şeridi'ne yönelik hava saldırılarını sürdürüyor. Nusayrat Mülteci Kampı'nda bir aileyi hedef alan saldırıda biri bebek üç kişi hayatını kaybetti; Cibaliya ve Rimal Mahallesi'ne düzenlenen saldırılarda da can kayıpları yaşandı. Başbakan Netanyahu, Gazze'de işgal altındaki bölgelerin yüzde 70'e çıkarılması talimatı verirken, uydu görüntüleri ateşkes sonrası inşa edilen en az 40 yeni askeri noktayla işgalin genişlediğini ortaya koydu. Eş zamanlı olarak Lübnan'a yönelik saldırılar da yoğunlaştı. BM, bir hafta sonunda 88 kişinin hayatını kaybettiğini bildirdi; İsrail ordusu Lübnan'ın güneyindeki çok sayıda belde için tahliye tehdidinde bulundu. ABD arabuluculuğundaki ateşkes girişimi başarısızlıkla sonuçlanırken, İsrail'in Beyrut'un Dahiye bölgesini bombalayacağını duyurması gerilimi artırdı. Bu gelişmeler üzerine İran, İsrail'e doğru yeni bir füze dalgası başlattı; İsrail hava savunma sistemleri devreye girdi. Netanyahu'nun 'İran'ın ödediği bedel çok ağır' açıklaması, taraflar arasındaki dolaylı çatışmanın derinleştiğine işaret ediyor. Bölgedeki insani durum ağırlaşırken, diplomasi çabaları şimdilik sonuçsuz kalmış görünüyor.

ABD Başkanı Donald Trump, İran ile yürütülen müzakerelerde önce bir hafta süre tanıyıp Tahran'ın anlaşmaya istekli olduğunu söylerken, son saldırıların ardından sert bir dönüş yaptı. Trump, İran'ın kendisini ortadan kaldırmak istediğini iddia ederek 'Artık benim için bitti' dedi ve İranlı yetkilileri 'aşağılık mahluklar, hasta insanlar' olarak niteledi. Bu açıklama, daha önce Ankara yolunda İran'ın elektrik santrallerini bir saatte imha edebilecekleri tehdidinin ve 'anlaşma olmazsa güzel olmayan bir şekilde kazanırız' sözlerinin hemen ardından geldi. BBC Türkçe'nin analizine göre, taraflar arasındaki ateşkes Trump 'bitti' demeden önce zaten çökmüştü; Tahran ve Washington, savaş sonrası düzeni şekillendirmek için sert bir rekabet içinde kilitlenmiş durumda. Karşılıklı taviz arayışı yerine güç mücadelesinin ağır basması, yıpratıcı çatışmadan çıkışı zorlaştırırken, diplomatik çözüm umutlarını da şimdilik rafa kaldırmış görünüyor.

Lübnan Cumhurbaşkanı Joseph Aoun, İsrail ile imzalanan ve ABD destekli çerçeve anlaşmasını savundu. Aoun, müzakereleri 'diplomatik bir savaş' olarak nitelendirip ihanet olmadığını vurgulayarak, Lübnan topraklarından 'tek bir karış bile' ödün verilmeyeceğini söyledi. Açıklamalar, Suriye Dışişleri Bakanı'nın Beyrut'ta herhangi bir askeri harekâtta bulunmayacaklarını duyurduğu sırada geldi. Bu, bölgesel gerilimlerin ortasında Suriye'nin Lübnan'ın başkentine yönelik askeri müdahale endişelerini gidermeye yönelik bir adım olarak değerlendirildi. ABD arabuluculuğunda yürütülen İsrail-Lübnan müzakereleri bölgedeki sınır ve egemenlik meselelerine odaklanıyor. Aoun'un çıkışı, ülke içindeki eleştirilere rağmen sürecin diplomatik yöntemlerle sürdürüleceğini ve ulusal egemenliğin korunacağını vurguluyor. Suriye'nin Beyrut konusundaki tutumu da istikrar arayışına katkı sağlıyor.