İsrail — Diplomatik Gelişmeler

Rusya'nın üst düzey subaylarından Apty Alaudinov, TASS haber ajansına yaptığı açıklamada, İsrail'in Orta Doğu'daki mevcut çatışmanın ardından varlığını sürdüremeyebileceğini öne sürdü. Alaudinov'a göre İsrail'in amacı, ABD'yi ve tüm NATO bloğunu çatışmanın içine çekmek. Açıklama, Moskova'nın bölgedeki gerilimlere ilişkin söyleminin bir parçası olarak öne çıkıyor. Rus yetkililer daha önce de Batılı ülkelerin İsrail'e verdiği askeri desteği eleştirmişti. Alaudinov'un iddiaları bağımsız kaynaklarca doğrulanmadı; TASS devlet kontrolündeki bir ajans olarak biliniyor.

İsrail hükümeti, Doğu Kudüs'te yer alan E1 yerleşim projesi kapsamında 1.234 konutluk ilk ihaleyi yayımladı. İsrailli sivil toplum kuruluşları Ir Amim, Bimkom ve Peace Now'ın ortak açıklamasına göre, hükümet daha önce verdiği taahhüdü ihlal etti ve itirazda bulunan taraflara önceden bildirimde bulunmadı. E1 projesi, Batı Şeria'yı ikiye bölme riski taşıyan bir yerleşim planı olarak görülüyor. İhalenin yayımlanması, İsrail'in Doğu Kudüs'teki yerleşim genişletme politikalarına ilişkin tartışmaları yeniden alevlendirdi.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, işgal altındaki Lübnan topraklarına yaptığı ziyarette Hizbullah tehdidi sürdükçe güneyden çekilmeyeceklerini söyledi; bazı Hristiyan köylerinin İsrail'e ilhak edilmek istediğini öne sürdü. ABD arabuluculuğundaki çerçeve anlaşmaya rağmen İsrail'e ait insansız hava araçları Nabatieh al-Fawqa'da iki kişiyi öldürdü, sonraki saldırılarda iki kişi yaralandı. Uluslararası Af Örgütü, daha önce 24 sivilin öldüğü saldırılara ilişkin soruşturma çağrısı yaptı. Batı Şeria'nın Kusra köyünde militan yerleşimciler bir haftayı aşkın süredir Filistinlilerin evlerini kuşatma altında tutuyor; su ve elektrik kesik, erzak azalıyor. İsrail askerleri sekiz eve el koyup iki aileyi evlerinden çıkardı; eski İsrail Başbakanı bu olayları 'etnik temizlik girişimi' olarak niteledi. ABD'li Demokrat Temsilci Ro Khanna, Batı Şeria ziyareti sırasında ABD yapımı tüfekler taşıyan yerleşimciler tarafından alıkonulduğunu açıkladı; ABD'nin İsrail Büyükelçisi Mike Huckabee, Amerikalı-Filistinli bir ailenin evini kuşatan yerleşimcileri 'terörist' olarak niteledi. BM Özel Raportörü Francesca Albanese, İsrail'in Batı Şeria'da etnik temizliği ilerletmek için yerleşimcileri kullandığı uyarısında bulundu. İsrail ordusu ayrıca Batı Şeria'da hastane baskını, ev yıkımı ve çok sayıda Filistinlinin yaralanmasına yol açan operasyonlar düzenledi. Lübnan'daki çerçeve anlaşmanın kırılganlığı ve Batı Şeria'daki yerleşimci şiddetine yönelik ABD'den gelen eleştiriler, İsrail üzerindeki uluslararası baskıyı artırıyor.

Avrupa Birliği Komisyonu, İsrail'in aşırı sağcı Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir'in Gazze'ye her gece 30-40 saldırı düzenlenmesi gerektiği açıklamasının ardından Tel Aviv'e uluslararası hukuk kapsamındaki yükümlülüklerine uyma çağrısında bulundu. Komisyon, İsrail'in uluslararası insancıl hukuka tam saygı göstermesi gerektiğini vurguladı. Ben-Gvir'in sözleri, Gazze'deki askeri operasyonların yoğunlaştırılmasını öneren bir çıkış olarak kayıtlara geçti.

Kudüs'te pazartesi günü konuşan Beyaz Saray Temsilcisi Jared Kushner, Hamas'ın silahsızlandırılması ve ABD destekli Gazze barış planının uygulanması yönünde ilerlemenin bir ay içinde başlayabileceğini söyledi. ABD ve İsrail, asker çekilmesinden önce silahların toplanmasını Amerikalı bir generalin denetlemesi konusunda anlaştı. ABD elçisi Hamas'a silahları ve yönetim rolünü bırakması için baskı yaparken, Filistinli grup İsrail başbakanı üzerindeki baskıyı sürdürmek istiyor. Bu gelişme, Gazze'de yeniden yapılanma sürecinin parçası olarak görülüyor; ancak taraflar arasında pozisyon farklılıkları devam ediyor.

Jared Kushner, Kudüs'te İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile bir araya geldi. Görüşme, savaş sonrası Gazze'ye ilişkin planın tıkandığı bir dönemde ve bir İsrailli bakanın Gazze Şeridi'nde daha fazla Filistinlinin öldürülmesi yönünde çağrıda bulunduğu haberlerinin ardından gerçekleşti. Eş zamanlı olarak İran, Umman ile Hürmüz Boğazı'na ilişkin bir anlaşmayı sonuçlandırma aşamasında olduğunu açıkladı. Bu gelişmeler, bölgedeki diplomatik ve güvenlik gündeminin hem Gazze'deki savaş sonrası düzenlemeler hem de kritik deniz yolu üzerindeki rekabet çerçevesinde yoğunlaştığını gösteriyor. Kushner-Netanyahu görüşmesinin sonuçlarına ilişkin resmi bir açıklama yapılmadı.

Filistinli avukat Ahmad Ibsais, İsrail'in Filistinli kadınlara yönelik saldırılarının uluslararası hukuk tarafından göz ardı edilen bir soykırım biçimi olduğunu savundu. Ibsais, İsrail'in kadınları hedef almasının soykırım suçunun unsurlarını taşıdığını ancak mevcut hukuki çerçevenin bu durumu yeterince tanımadığını ileri sürdü. Bu iddia, İsrail-Filistin çatışmasında sivil kayıpların ve hukuki tanımlamaların tartışıldığı bir dönemde gündeme geldi. Uluslararası hukukta soykırım suçunun kapsamı ve çatışma bölgelerinde kadınların korunması konuları, insan hakları savunucuları ve hukukçular arasında yeniden değerlendiriliyor.

Türkiye, Birleşik Arap Emirlikleri, Endonezya, Katar, Mısır, Pakistan, Suudi Arabistan ve Ürdün dışişleri bakanları, İsrail'in ABD Başkanı Donald Trump'ın Gazze planına ilişkin yol haritasını uygulamayı reddetmesini kınadı. Söz konusu yol haritası, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin 2803 sayılı kararıyla onaylanmıştı. Ortak kınama, bu sekiz ülkenin Trump planının hayata geçirilmesi yönündeki beklentisini ve İsrail'in bu plana karşı tutumuna yönelik ortak diplomatik tepkiyi ortaya koyuyor. Açıklamada, BMGK kararına atıf yapılarak uluslararası mutabakatın önemine dikkat çekildi. Gazze ihtilafını sona erdirmeyi amaçlayan planın uygulanmasının reddi, bölge ülkeleri ile İsrail arasındaki gerilimi artıran bir unsur olarak değerlendiriliyor. Sekiz ülkenin eş zamanlı kınaması, Gazze konusunda bölgesel koordinasyonun güçlendiğine işaret ediyor.

Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında imzalanan "Mekke Anlaşması" İsrail basınında geniş yankı uyandırdı. Jerusalem Post, yaklaşık 1,4 milyon askeri kapsayan yeni ittifakın Tel Aviv açısından önemli bir güvenlik ve stratejik meydan okuma oluşturabileceğini yazdı. İsrail medyası, üç ülkenin ortak askeri gücünün bölgedeki dengeleri değiştirebileceğini değerlendiriyor. Anlaşmanın, İsrail'in bölgesel güvenlik hesaplarını yeniden gözden geçirmesine neden olabileceği ifade ediliyor. Gelişme, üç ülke arasındaki stratejik işbirliğinin derinleştiğine işaret ederken, Tel Aviv'de bu durumun olası sonuçları üzerine tartışmalar başladı.

Hürmüz Boğazı'nda gemilere yönelik saldırılar sonucu batan gemilerden petrol sızıntısı oluştu. Gemi trafiği durma noktasına geldi; Ağustos ayının başından bu yana süren saldırılar Boğaz'daki hareketliliği büyük ölçüde azalttı. ABD bölgede ablukayı sıkılaştırırken, Washington ile Tahran arasında gayrı resmi müzakereler sürüyor. İki taraf Hürmüz Boğazı'na hâkim olma mücadelesi yürütüyor. Petrol sızıntısı ve gemi trafiğinin durma noktasına gelmesi, Hürmüz Boğazı'ndaki deniz ulaşımını etkiliyor.

İslam İşbirliği Teşkilatı (İİT), resmi sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada işgal altındaki Batı Şeria'da Filistinlileri hedef alan saldırılara ilişkin endişelerini dile getirdi. Açıklamada, İsrail güçlerinin koruması altındaki aşırılık yanlısı yerleşimci grupların gerçekleştirdiği 'organize terörün' tırmanışına dikkat çekilerek uluslararası topluma acil eylem çağrısı yapıldı. Nablus'un güneyindeki Kusra beldesindeki olaylar örnek gösterildi. İİT'nin bu çıkışı, Batı Şeria'da son dönemde yaşanan şiddet dalgasına karşı İslam ülkelerinin ortak bir tepki oluşturma çabası olarak görülüyor. Örgüt, yerleşimci saldırılarını 'organize terör' olarak nitelendirerek İsrail yönetimini sorumlu tutuyor. Bölgede tansiyonun düşürülmesi için daha güçlü uluslararası müdahale talep ediliyor.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, bir podcast röportajında İngiltere'yi 'İslam Cumhuriyeti' olarak nitelendirdi ve ülkenin 'nükleer silaha sahip ilk İslam cumhuriyeti' olduğunu söyledi. İsrail ordu radyosuna verdiği mülakatta yaptığı bu açıklamalar, İngiltere'nin demografik yapısına ve nükleer kapasitesine yönelik alışılmadık bir tanımlama olarak kayda geçti. Netanyahu'nun bu ifadeleri, İsrail'de siyasi bir rakip tarafından eleştirildi. Rakip, uluslararası bir müttefike saldırıldığını ve 'korkunç bir diplomatik başarısızlık' yaşandığını savundu. Açıklamalar, İsrail-İngiltere ilişkileri bağlamında diplomatik bir tartışma yarattı.

İsrailli girişim sermayesi şirketi Team8, SecurityWeek'in haberine göre 365 milyon dolarlık ek fon topladı. Bu yeni kaynakla birlikte şirketin 2014'ten bu yana yönettiği toplam varlık büyüklüğü 2 milyar dolara yaklaştı. Fon toplama, İsrail teknoloji ekosistemine yönelik yatırımcı ilgisinin sürdüğünü gösteriyor. Team8'in yeni sermayeyi nasıl kullanacağına dair açıklama yapılmadı; ancak bu büyüklükteki bir tur, firmanın portföyüne ve stratejisine duyulan güvenin bir göstergesi olarak değerlendiriliyor.

Birleşik Krallık Göç Bakanı Anna Turley, hükümetin ülke genelinde sığınmacıları barındırmak için kullanılan 13 oteli daha kapatacağını duyurdu. Bu adım, bu yıl kapatılan toplam otel sayısını 44'e çıkardı. Karar, İşçi Partisi hükümetinin sığınmacı barınma politikasında otel kullanımını azaltma hedefi doğrultusunda alındı. The Guardian'ın haber bülteni, kapatılan otellerin ardından sığınmacıların nereye yerleştirileceği sorusunu ele alıyor. Resmi açıklamalardaki söylem ile sahadaki gerçeklik arasındaki farka dikkat çekiliyor; çok sayıda sığınmacının hayatının altüst olduğu belirtiliyor. Haber, hükümetin otel kapatma politikasının maliyet ve kapasite üzerindeki etkilerini değerlendirirken, barınma ihtiyacının nasıl karşılanacağına ilişkin belirsizliği gündeme getiriyor.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, katıldığı ortak basın toplantısında Mescid-i Aksa'ya yönelik provokasyonlara şiddetle karşı olduklarını söyledi. Erdoğan, 'Netanyahu kaos istiyor' ifadesini kullandı. Filistin topraklarındaki mevcut durumu ayrıntılı şekilde ele aldıklarını belirtti. Erdoğan, Filistin'de uzun süre sonra planlanan yasama ve başkanlık seçimlerini olumlu karşıladı. Seçimlerin Filistinli taraflar arasında uzlaşıya vesile olmasını diledi. Bu ifadeler, Erdoğan'ın Filistin meselesine ilişkin güncel tutumunu ortaya koydu.