Avustralya-Fiji savunma anlaşmasının ardından Çin'den Pasifik'te füze denemesi

Savunma anlaşmasından saatler sonra füze denemesi

Çin, Avustralya ve Fiji arasında imzalanan savunma anlaşmasından saatler sonra Güney Pasifik'te uzun menzilli stratejik füze denemesi gerçekleştirdi. Çin, Güney Pasifik'te uzun menzilli bir füze denemesi gerçekleştirdi. Denemenin, Avustralya'nın Fiji ile bir savunma anlaşması imzalamasından yalnızca birkaç saat sonra yapılması, Canberra yönetimi ve bölgesel liderlerin tepkisini çekti. Avustralya Dışişleri Bakanı Penny Wong, füze denemesinin bölge için "istikrarsızlaştırıcı" olduğunu ifade etti. Yeni Zelanda Dışişleri Bakanı Winston Peters ise gelişmeyi "derin endişe verici" olarak nitelendirdi. Çin donanmasından yapılan açıklamada, bir nükleer denizaltının pazartesi günü "eğitim simülasyonu savaş başlığı taşıyan stratejik bir füze" fırlattığı ve füzenin "belirlenen deniz alanına tam isabetle ulaştığı" bildirildi. Sözcü Wang Xuemeng, WeChat üzerinden yaptığı açıklamada, "Bu füze deneme fırlatması, Çin'in yıllık askeri eğitimine yönelik rutin bir düzenlemedir ve ilgili ülkelere önceden bilgi verilmiştir" dedi. Testin gerçekleştirildiği net konum açıklanmadı. Yeni Zelanda hükümeti, planlanan fırlatma hakkında saatler öncesinden bilgilendirildiğini belirtti ve füzenin Güney Pasifik Nükleer Silahlardan Arındırılmış Bölgesi'ne fırlatıldığına dikkat çekti. Söz konusu deneme, Avustralya ve Fiji'nin, taraflardan birine saldırı yapılması durumunda diğerinin yardımına gelmesini taahhüt eden önemli bir savunma ittifakı imzalamasından saatler sonra gerçekleşti. Diğer ülkelerin katılımına da açık olan ve "Barış Okyanusu" (Ocean of Peace) adı verilen bu ittifak, Avustralya'nın Pasifik'teki bağlarını derinleştirme ve Pekin'in bölgedeki nüfuzunu artırma çabalarını sınırlandırma girişimlerinin bir parçası olarak değerlendiriliyor. Avustralya Stratejik Politika Enstitüsü (ASPI) kıdemli savunma analisti Malcolm Davis, testin zamanlamasının tesadüf olmadığından emin olduğunu dile getirdi. Davis, "(Bu test) Çin'in, küçük Pasifik devletlerini Avustralya ile daha yakın ilişkiler kurmaktan caydırmak amacıyla gözdağı vermek ve baskı uygulamak için askeri güç ya da askeri güç tehdidi kullanacağının açık bir göstergesidir" dedi. DENİZALTI KABİLİYETLERİ NÜKLEER CAYDIRICILIKTA KRİTİK ROL OYNUYOR Analistler ve diplomatlar, Çin'in pazartesi günü Güney Pasifik'e gerçekleştirdiği denizaltıdan fırlatılan balistik füze testinin, askeri liderliğe nükleer caydırıcılık kapasitesinin en karmaşık ve hassas operasyonlarını inceleme fırsatı sunduğunu belirtti. Uzmanlar, tespit edilmeden faaliyet göstermeye çalışan nükleer silahlı denizaltıların komuta, kontrol ve iletişim süreçlerinin büyük zorluklar barındırdığını kaydetti. Bunun da ordunun siyasi sadakatinin en üst düzeyde önem taşıdığı Çin Komünist Partisi liderliği tarafından da yakından hissedildiği ifade edildi. Singapur'daki S. Rajaratnam Uluslararası Çalışmalar Okulundan (RSIS) güvenlik uzmanı Collin Koh, konuya ilişkin değerlendirmesinde, "Bu husus, füzenin ve denizaltının teknik kabiliyetlerinin incelenmesinin yanı sıra kesinlikle çok ciddi şekilde değerlendirilmiş bir konudur" ifadelerini kullandı. Koh ayrıca, "Önlerinde hâlâ zorluklar var ancak burada operasyonel bir vuruş kabiliyetine yaklaştıkları görülüyor. Muhtemelen ABD ana karasını vuracak bir konuma gelemeseler bile Guam ve Hawaii'yi hedef alabileceklerini göstermeye çalışıyorlar" şeklinde konuştu. Çin'in sahte savaş başlığı taşıyan füze fırlatması bölge güçlerinin tepkisini çekerken, ABD fırlatılan silahın Güney Pasifik Okyanusu'na düşen bir kıtalararası balistik füze (ICBM) olduğunu açıkladı. Çin devlet medyası ve yetkilileri ise testi, belirli bir hedefi veya ülkeyi hedef almayan, profesyonelce yönetilen "rutin" bir askeri tatbikat olarak tanımladı. Çin Savunma Bakanlığı, cuma günü Reuters'ın sorularına verdiği yanıtta, bazı haberleri "tamamen çarpıtma ve propaganda" diyerek reddetti ve testin uluslararası hukuk ile uygulamalara uygun olarak yapıldığını ifade etti. Bakanlık açıklamasında, "Çin'in nükleer güçlerini modernize etme çabalarının ulusal stratejik güvenliği korumayı ve küresel stratejik istikrarı sürdürmeyi amaçladığı vurgulanmalıdır" denildi. Bu fırlatma, Çin Halk Kurtuluş Ordusunun Eylül 2024'te Güney Çin Denizi'ndeki Hainan Adası'nda bulunan mobil bir fırlatıcıdan Güney Pasifik Okyanusu'na silah ateşlemesinden bu yana gerçekleştirdiği en önemli uzun menzilli balistik füze testi oldu. PEKİN, NÜKLEER DENİZALTI OPERASYONLARINI YAKINDAN TAKİP EDİYOR Analistler ve akademisyenler, pazartesi günkü füzenin Çin'in "Type-094" olarak bilinen altı nükleer enerjili balistik füze denizaltısından (SSBN) birinden fırlatıldığını belirtti. Devlet medyası fırlatmanın bir stratejik füze denizaltısından yapıldığını kaydetti ancak sınıfını belirtmedi. SSBN'ler, nükleer silahlı kıtalararası balistik füzeleri fırlatmak üzere tasarlanmış büyük, nükleer enerjili denizaltılar olarak biliniyor. Bölgesel askeri ataşeler ve analistler, Hainan Adası merkezli Çin SSBN operasyonlarının, olası bir çatışmada ikinci vuruş kapasitesini garanti altına alması nedeniyle Çin'in nükleer caydırıcılığındaki kritik önemine işaret ederek, askeri modernizasyonun en yakından izlenen unsurlarından biri olduğunu vurguladı. Nükleer silahlı denizaltılarının tespit edilmeden faaliyet göstermesi, Çin'in daha geniş kapsamlı karasal silahlarının bir düşmanın ilk vuruşuyla yok edilmesi durumunda bile karşılık verebilmesini sağlıyor. Çatışmalarda nükleer silahı ilk kullanan taraf olmayacağına dair resmi bir politika yürüten Pekin için bu durumun kritik bir faktör olduğu değerlendiriliyor. Askeri ataşeler ve analistler; ABD ve müttefiklerinin, Çin denizaltılarını askeri gemiler, kritik geçiş noktalarındaki su altı sensör ağları ve gelişmiş deniz gözetleme cihazlarıyla donatılmış P-8 Poseidon uçaklarıyla yürütülen hava devriyeleri aracılığıyla izlemeye çalıştığını aktardı. Çin'in kabiliyetleri arttıkça bu tür operasyonların da yoğunlaşması bekleniyor. Pentagon'un 2022 tarihli raporunda, Çin'in SSBN'leri ile neredeyse kesintisiz caydırıcılık devriyeleri yürütmeye başladığı belirtilmişti. ABD, Rusya, Fransa ve İngiltere on yıllardır bu tür nükleer vuruş kabiliyetlerini rutin olarak konuşlandırırken, Hindistan da kendi SSBN'lerini geliştirmeyi sürdürüyor. Chicago merkezli araştırma kuruluşu Bulletin of the Atomic Scientists tarafından yayımlanan Çin'in nükleer silahlarına ilişkin çalışmada, ABD'li yetkililerin Çin SSBN'lerinin devriyeler sırasında gerçekten nükleer silahlarla donatılmış olduğunu kamuoyuna açıklamadığı, ancak bazı yetkililerin bunu yazarlara özel olarak ilettiği paylaşıldı. Resmi bir doğrulama bulunmadığına dikkat çekilen çalışmada, "Devlet Başkanı Şi Cinping'in, Halk Kurtuluş Ordusu roket kuvvetleri liderleri dahil olmak üzere askeri yetkililere yönelik tasfiyeleri göz önüne alındığında, nükleer savaş başlıklarının normal şartlar altında orduya teslim edilmesi pek olası görünmüyor" ifadelerine yer verildi. Pazartesi günkü denizaltı füze fırlatmasının kesin konumu ve kullanılan füze henüz açıklanmamış olsa da, Çin SSBN'lerinin kıyılarının ötesinde fark edilmeden manevra yapma kabiliyetinin yakından incelenmesi bekleniyor. Analistler, Type-094 denizaltısının yerini zamanla geliştirilmekte olan daha gelişmiş ve daha sessiz bir versiyonun alacağını belirtti. En gelişmiş denizaltı füzesi olan JL-3 ile ABD ana karasına ulaşabilmesi için bir Çin denizaltısının Güney Çin Denizi'nin ötesine, batı Pasifik'e geçmesi gerekiyor. Bu durumun ise rakip donanmalara ifşa olma riski taşıdığı kaydediliyor. Birden fazla savaş başlığı taşıyabildiğine inanılan ve Eylül 2025'te Pekin'deki bir askeri geçit töreninde sergilenen JL-3 füzesinin 10 bin kilometre menzile sahip olduğu biliniyor. Tüm bu bilinmeyenlere rağmen Çin'in Global Times gazetesi, fırlatmanın Çin'in nükleer silahları karadan, denizden ve havadan ateşleme kabiliyeti anlamına gelen "nükleer üçlü" stratejik güçlerini sürekli olarak güçlendirdiğini gösterdiğini yazdı. Global Times başyazısında, "Bu durum, dış güçleri ve onların takipçilerini, azami askeri baskı veya önleyici vuruşlar yoluyla Çin'i taviz vermeye zorlamayı amaçlayan girişimlerden vazgeçmeye zorlayacak, böylece büyük ölçekli bir çatışma riskini temelden azaltacaktır" ifadeleri kullanıldı.