Suriye ve ABD

İsrail ordusu, ABD ile İran arasında sağlanan ateşkes mutabakatına ve mevcut ateşkese rağmen, Lübnan'ın güneyindeki Nebatiye kentine bağlı Meyfedun ve Şevkin beldelerinde üç aracı insansız hava aracıyla vurdu. Saldırıda dört kişi hayatını kaybetti. ABD Başkanı Donald Trump, İran'la bir ateşkes anlaşmasına varıldığını ve Hürmüz Boğazı'ndaki ablukanın sona erdiğini açıklamış, Tahran ise teklifi incelediğini bildirmişti. Buna karşın İsrail, Lübnan'ın güneyindeki 29 belde için tahliye uyarıları yaparak Beyrut'un Dahiye bölgesine hava saldırıları düzenledi. AB, Lübnan'ın ateşkes kapsamına alınması gerektiğini vurgularken BM çatışmalarda düşüş gözlendiğini belirtti. Saldırı, ABD-İran hattında ilerleyen diplomatik sürecin sahadaki kırılganlığını ortaya koyuyor. İsrail'in operasyonlarına devam etmesi, varılan mutabakatın kapsayıcılığına yönelik soru işaretlerini artırırken, Lübnan'da sivil kayıplar ve altyapı hasarı derinleşiyor. Uluslararası aktörler, kalıcı bir ateşkes için Lübnan'ın da sürece dahil edilmesi çağrısında bulunuyor.

Suriye Demokratik Güçleri (SDF), geçen hafta Suriye devletine entegrasyon sürecinin bir parçası olarak feshedildiğini açıkladı. Bu adım, Suriye Kürtlerinin siyasi tanınma mücadelesinde yeni bir aşamaya işaret ediyor. Duyurunun hemen ardından geçici Cumhurbaşkanı Ahmed el-Şara'nın atacağı adımlar, Kürtlerin siyasi geleceği açısından belirleyici olacak. Responsible Statecraft'ta yayımlanan analiz, SDF'nin dağılmasının ardından Şara yönetiminin Kürtlere nasıl davranacağını değerlendiriyor.

ABD Hazine Bakanlığı, Başkan Donald Trump'ın Suriye politikasına uygun olarak Suriye'yi 'teröre destek veren ülkeler' listesinden resmen çıkardığını açıkladı. Aynı açıklamada Heyet Tahrir Şam'ın (HTŞ) 'Özel Olarak Belirlenmiş Küresel Terörist Örgüt' statüsünden çıkarıldığı da duyuruldu. Bu adım, Suriye'nin ABD'nin teröre destek veren ülkeler listesinden çıkarılması anlamına geliyor. Kararın gerekçesi olarak Trump yönetiminin Suriye politikası gösterildi. Hazine Bakanlığına bağlı Yabancı Varlıklar Kontrol Ofisi'nin de bu kapsamda gerekli düzenlemeleri yaptığı belirtildi.

Suriye Dışişleri Bakanı Esad eş-Şeybani, Şam'da Reuters'a verdiği röportajda İsrail ile güvenlik anlaşmasına yönelik müzakerelerin yakında yeniden başlamasını beklediğini söyledi. Bakan, bu anlaşmanın İsrail'in Suriye topraklarından çekilmesine yol açmasını umduğunu belirterek İsrail'i 'tarihi fırsatı' değerlendirmeye çağırdı ve diplomasi kapısının açık olduğunu vurguladı. Görüşme, İsrail'in bir Suriye hava üssünü bombalamasından günler sonra gerçekleşti. Eş-Şeybani, iki taraf arasında güven eksikliği bulunmasına rağmen temasların sürebileceğini ifade etti. Açıklamalar, taraflar arasındaki askeri gerilimin sürdüğü bir dönemde güvenlik müzakerelerinin yeniden canlandırılabileceğine işaret ediyor. Suriye yönetimi, İsrail ile varılacak bir güvenlik düzenlemesini toprak bütünlüğünün sağlanması ve İsrail güçlerinin çekilmesi için yol olarak görüyor.

İsrail hükümeti, Dışişleri Bakanı Gideon Sa'ar'ın girişimiyle 1915 olaylarını 'Ermeni soykırımı' olarak tanıdı. Karar, İsrail'in Gazze'deki askerî operasyonları nedeniyle Uluslararası Adalet Divanı'nda soykırım suçlamasıyla yargılandığı bir dönemde alındı. Türkiye, bu adımın tarihî gerçeklerle bağdaşmadığını ve İsrail'in kendi suçlarını örtbas etme çabası olduğunu savundu. Dışişleri Bakanlığı, İsrail'in Filistin halkına yönelik sistematik zulmünü vurgulayarak kararı siyasi ve geçersiz saydı. Azerbaycan da İsrail'in bu kararını 'ciddi endişe verici' bularak kınadı ve tarihî olguların çarpıtıldığını belirtti. Bakü, bölgesel bölünmeleri derinleştirdiği gerekçesiyle kararın yeniden gözden geçirilmesini istedi. İsrail ile müttefik olmasına rağmen en yakın partneri Türkiye olan Azerbaycan'ın bu çıkışı, iki ülke ilişkilerinde gerilime yol açabileceğinin sinyalini verdi. Karar, diplomatik çevrelerde İsrail'in Türkiye'ye yönelik bir hamlesi olarak da değerlendiriliyor.

ABD Başkanı Donald Trump, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda İran'a yönelik bugüne kadar herhangi bir ülkeye karşı uygulanmış en ezici ekonomik operasyonu ilan etti. Trump, İran'a bir anlaşma yapma fırsatını kendisinden başka kimsenin vermediğini öne sürdü ve Tahran'ın bu fırsatı değerlendiremediğini savunarak, eşi benzeri görülmemiş ölçekte ekonomik savaş ve izolasyon başlatacağını duyurdu. Paylaşımda, ilan edilen operasyonun hangi yaptırımları veya ekonomik tedbirleri içereceğine dair ayrıntı yer almadı. Trump'ın açıklaması, ABD yönetiminin İran'a yönelik ekonomik baskı politikasında yeni ve daha sert bir aşamaya geçtiği yönünde değerlendiriliyor.

İletişim Başkanı Duran, sosyal medya hesabından Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın Doha merkezli Al Jazeera Arapça televizyonuna verdiği röportaja ilişkin bir paylaşım yaptı. Duran, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın mülakatta Türkiye'nin dış politika gündemine, bölgesel ve küresel gelişmelere dair önemli mesajlar verdiğini belirtti. Paylaşım, Erdoğan'ın Al Jazeera'ye verdiği röportajın resmi kanallarca öne çıkarıldığını gösteriyor. İletişim Başkanlığı'nın bu tür duyuruları, Cumhurbaşkanı'nın dış politika söyleminin uluslararası medyadaki yansımalarını vurgulama amacı taşıyor. Röportajın içeriğine dair ayrıntı verilmezken, Türkiye'nin bölgesel ve küresel konulardaki tutumunun altının çizildiği anlaşılıyor.

Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (IAEA), Suriye'deki gizli 'Site 99' nükleer tesisindeki malzemenin çıkarılması için Şam yönetimiyle anlaştı. Trump yönetiminin aracılık ettiği anlaşma, İsrail'in tesise yönelik askeri operasyon tehditlerinin ardından geldi. IAEA, malzemeyi uluslararası gözetim altına alarak bölgede tırmanan gerilimi düşürmeyi ve nükleer silahlanma riskini ortadan kaldırmayı hedefliyor. Anlaşma, Suriye'nin uzun süredir uluslararası denetimden kaçan nükleer faaliyetlerine ilişkin endişeleri gidermeye yönelik önemli bir diplomatik adım olarak değerlendiriliyor. ABD'nin arabuluculuğu, askeri seçenekler yerine diplomatik çözüm arayışını yansıtırken, İsrail'in tehditleri karşısında bölgesel istikrarın korunması ve nükleer silahların yayılmasının önlenmesi açısından kritik bir rol oynuyor. Operasyonun önümüzdeki günlerde başlaması bekleniyor.

Suriye, ABD-İsrail-İran krizinin doğrudan savaş alanı olmaktan kaçınsa da bölgesel gerilimin sonuçlarından etkileniyor. Yıllar süren iç savaşın ardından toparlanma sürecine giren ülke, yeniden inşa çalışmalarını sürdürürken jeopolitik çalkantının kırılgan istikrarını tehdit etmesini engellemeye çalışıyor. Yeni hükümet, dış yatırım ve diplomatik ilişkileri önceleyerek ekonomik toparlanmayı hızlandırmayı hedefliyor. Bölgede kalıcı barışın uzağında olması, Suriye'nin iç dinamiklerini de zorluyor. Bir yandan iç savaşın yaralarını sararken diğer yandan bölgesel güç mücadelelerinin ortasında tarafsızlığını korumak zorunda. Bu denge arayışı, ülkenin yeniden yapılanma sürecindeki en kritik sınavlardan biri olarak öne çıkıyor.