İsrail ve Filistin

Gazze'de işgali sona erdirmeyi hedefleyen kapsamlı bir barış taslağı, taraflarca onaylanması durumunda 14 gün içinde ateşkesin yürürlüğe girmesini öngörüyor. Plana göre yönetim, Hamas'ın yer almayacağı bağımsız ve teknokrat bir ulusal komiteye devredilecek; İsrail güçleri belirlenen takvim çerçevesinde bölgeden çekilecek. Taslak aynı zamanda uluslararası gözetim altında yeniden imar sürecinin başlatılmasını da içeriyor. Teklifin ayrıntıları, Gazze'nin geleceğine ilişkin diplomasi trafiğinde yeni bir aşamaya işaret ederken, Hamas'ın yönetim dışı bırakılması ve teknokrat bir idare formülü çatışan taraflar arasındaki temel uyuşmazlık noktalarından birini oluşturuyor.

İsrail ordusu, ABD ile İran arasında sağlanan ateşkes mutabakatına ve mevcut ateşkese rağmen, Lübnan'ın güneyindeki Nebatiye kentine bağlı Meyfedun ve Şevkin beldelerinde üç aracı insansız hava aracıyla vurdu. Saldırıda dört kişi hayatını kaybetti. ABD Başkanı Donald Trump, İran'la bir ateşkes anlaşmasına varıldığını ve Hürmüz Boğazı'ndaki ablukanın sona erdiğini açıklamış, Tahran ise teklifi incelediğini bildirmişti. Buna karşın İsrail, Lübnan'ın güneyindeki 29 belde için tahliye uyarıları yaparak Beyrut'un Dahiye bölgesine hava saldırıları düzenledi. AB, Lübnan'ın ateşkes kapsamına alınması gerektiğini vurgularken BM çatışmalarda düşüş gözlendiğini belirtti. Saldırı, ABD-İran hattında ilerleyen diplomatik sürecin sahadaki kırılganlığını ortaya koyuyor. İsrail'in operasyonlarına devam etmesi, varılan mutabakatın kapsayıcılığına yönelik soru işaretlerini artırırken, Lübnan'da sivil kayıplar ve altyapı hasarı derinleşiyor. Uluslararası aktörler, kalıcı bir ateşkes için Lübnan'ın da sürece dahil edilmesi çağrısında bulunuyor.

Hamas lideri Halil el-Hayya, Pazar günü Kahire'de ABD Başkanı Donald Trump'ın damadı ve elçisi Jared Kushner ile bir araya geldi. The Straits Times'ın haberine göre el-Hayya, İsrail'in diğer üst düzey isimlerini öldürdüğü Gazze savaşı sırasında örgüt içinde kilit bir figür olarak öne çıktı. El-Hayya'nın Kushner ile görüşmesi, Hamas'ın üst düzey bir temsilcisi ile ABD başkanına yakın bir isim arasındaki doğrudan teması göstermesi bakımından dikkat çekiyor. Diğer liderlerin ölümü sonrası el-Hayya'nın giderek merkezi bir rol üstlendiği belirtilirken, bu görüşme diplomatik kanalların çeşitlendiğine işaret ediyor.

Hanover Kamu Politikası Enstitüsü adlı oluşum, ilk bakışta İsrail-Filistin konusuna odaklanan bir düşünce kuruluşu gibi görünüyor. Kuruluş, 'AIPAC Seçimlerde Karanlık Para mı Kullanıyor?' ve 'İsrail Gazze'de Kasıtlı Bir Açlık Kampanyası mı Yürütüyor?' gibi başlıklarla raporlar yayımlıyor; ancak yazarları belirtilmiyor ve gerçek bir düşünce kuruluşu olmadığı ortaya çıkıyor. Responsible Statecraft'ın haberine göre bu sahte kuruluşun, yapay zeka sohbet robotlarını yanıltmak için oluşturulduğu değerlendiriliyor. Amaç, içeriklerin yapay zeka modelleri veya arama sonuçlarına sızması yoluyla İsrail-Filistin tartışmalarına dair üretilen bilgileri etkilemek olabilir. Bu tür bir girişimin, yapay zeka araçlarının giderek daha fazla bilgi kaynağı olarak kullanıldığı bir dönemde, kamuoyu söylemini şekillendirme potansiyeli taşıdığı belirtiliyor.

AK Parti Sözcüsü Ömer Çelik, Hatimoğulları'nın bir televizyon programında Türkiye'nin Terörsüz Türkiye sürecine ilişkin değerlendirmelerinde Netanyahu'nun sözlerine atıf yapmasına tepki gösterdi. Çelik, Hatimoğulları'nın açıklamasını düzeltmesi gerektiğini belirterek, 'Soykırımcı Netanyahu'nun sözlerini sahiplenen bir yaklaşım, bir siyasetçinin siciline düşülecek en utanç verici kayıttır' ifadesini kullandı. Hatimoğulları'nın önceki gün katıldığı programda Terörsüz Türkiye sürecinin bölgesel ve küresel gelişmelerin etkisiyle gündeme geldiğini söylediği ve bu çerçevede Netanyahu'nun sözlerine atıfta bulunduğu aktarıldı.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, geçen hafta Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında imzalanan Mekke Ortak Savunma Anlaşması'na daha fazla ülkenin katılmasını umduğunu açıkladı. Erdoğan bu açıklamayı çarşamba günü yaptı; anlaşma ise cuma günü imzalanmıştı. Bölgenin ABD-İran savaşının etkileri ve çatışmalarla sarsıldığı bir dönemde imzalanan anlaşma, bölgesel istikrarı hedefliyor. Erdoğan, vizyonlarının sınırlı olmadığını belirterek anlaşmanın genişletilmesini istedi. Adımın diplomatik ve güvenlik bağlamı, bölgesel aktörlerin dahil olduğu gerilim ortamında şekilleniyor.

Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan, Cuma günü Mekke’de ortak savunma anlaşması imzaladı. Anlaşma, üyelerden birine yönelik saldırıyı tümüne yapılmış sayma ilkesini benimsiyor. Uluslararası basın, bölgesel ittifakların yeniden şekillendiği bir dönemde bu adımı geniş şekilde ele aldı; Reuters ve CNN gibi kuruluşlar anlaşmayı Orta Doğu’daki güvenlik dengeleri ve İran bağlamında değerlendirdi. Yunanistan merkezli Pentapostagma sitesi ise anlaşmaya karşı Atina’yı derhal harekete geçmeye çağıran bir analiz yayımladı. Analiz, paktın Doğu Akdeniz ve Ege’deki stratejik denklemi etkileyebileceği uyarısında bulundu. Yunanistan’ın bu çıkışı, anlaşmanın yalnızca Körfez bölgesini değil, daha geniş bir coğrafyayı ilgilendiren sonuçlar doğurabileceğini gösteriyor. İmzacı ülkeler, anlaşmayla askeri ve stratejik işbirliklerini kurumsallaştırmayı hedeflerken, rakip cephelerde endişe ve karşı adım arayışları şimdiden başladı. Bu gelişme, mevcut güvenlik mimarisinde yeni bir eksenin şekillendiğine işaret ediyor.

İsrail'e ait bir insansız hava aracı, kuzey Gazze'deki Kemal Advan Hastanesi'ne saldırı düzenledi. Saldırı sonucunda üç sağlık çalışanı yaralandı. Olay, bölgede ateşkesin devam ettiği bir sırada meydana geldi. Ateşkesin varlığına karşın gerçekleştirilen bu saldırı, Gazze'deki sağlık altyapısının ne denli korunmasız olduğunu bir kez daha gözler önüne serdi. Uluslararası toplum, saldırının ardından Gazze'deki sağlık tesislerinin korunması için yeniden çağrılarda bulunmaya başladı. Gazze'deki hastaneler, daha önce de tekrarlanan saldırılara hedef olmuş ve bu durum insani krizi derinleştirmişti. Son olay, ateşkesin kırılgan olduğunu ve sivil yapıların risk altında kalmaya devam ettiğini göstermektedir. Diplomatik girişimlerin yetersiz kaldığı bu süreçte, sağlık çalışanları ve siviller için koruyucu mekanizmaların ivedilikle devreye sokulması gerektiği ifade ediliyor.

Gazze’de Ekim 2025’ten bu yana yürürlükte olan ateşkese rağmen İsrail ordusunun düzenlediği saldırılar devam ediyor. Son birkaç gün içinde Gazze kenti, Han Yunus ve Nusayrat Mülteci Kampı başta olmak üzere şeridin farklı noktalarında hareket halindeki araçlar, evler ve bir okul çevresi hedef alındı; tıbbi kaynaklara göre en az dokuz Filistinli hayatını kaybetti, aralarında çocukların da bulunduğu çok sayıda kişi yaralandı. Saldırılar, İsrail ordusunun militanları hedef aldığını iddia etmesine karşın sivil bölgelerde yoğunlaştı. Öte yandan Hamas, İsrail’in saldırılarına gerekçe bırakmamak amacıyla Gazze’yi yöneten idari komitesini feshetti. Birleşmiş Milletler araştırma komisyonu da Aralık 2024’ten beri İsrail’de tutuklu bulunan bir Filistinli doktorun serbest bırakılması çağrısı yaptı. Bu gelişmeler, ateşkesin kırılganlığını ve bölgede artan insani krizi gözler önüne seriyor.

Hamas, İsrail'le yürütülen çatışmayı sona erdirecek bir anlaşma kapsamında silahlarını bırakmayı kabul etti. Anlaşma, İsrail güçlerinin aşamalı olarak Gazze'den çekilmesini öngörüyor. 7 Ekim 2023'teki Hamas saldırısıyla başlayan çatışma sırasında ağır bombardıman, açlık ve kitlesel yerinden edilme yaşayan Gazze halkı, bu gelişmeyi karışık duygularla karşıladı. Bazı Gazzeliler, iki yılı aşkın süredir devam eden yıkımın ardından ateşkes ve silahsızlanma ihtimaline temkinli bir umutla yaklaşıyor. Ancak birçoğu, yaşanan kayıpların ve acıların unutulamayacağını belirterek, anlaşmanın kalıcı barışa giden yolu açıp açmayacağını sorguluyor. Hamas'ın silah bırakma taahhüdü, örgütün Gazze'deki askeri varlığını sona erdirirken, İsrail'in çekilme sürecinin kapsamı ve zamanlaması belirsizliğini koruyor. Bu anlaşma, bölgedeki güç dengelerini ve Filistin-İsrail barış sürecini yeniden şekillendirme potansiyeli taşıyor.