Küba ve ABD

İran'ın Hürmüz Boğazı'nda anlaşma iddialarını yalanlamasıyla birlikte hafta başındaki diplomatik iyimserlik yerini belirsizliğe bıraktı. ABD Dışişleri Bakanı Rubio'nun 'sağlam' olarak nitelediği öneriye rağmen Tahran, boğazın ABD'nin düşmanca eylemleri sürdüğü müddetçe kapalı kalacağını duyurdu. Umman üzerinden yeni ve geçici bir güzergah için görüşmeler yapılsa da İran, Washington ile doğrudan müzakereyi reddetti. Küresel petrol fiyatları bu gelgitlerle dalgalanırken, ABD ordusu İran'a baskı için 'alışılmadık yollar' arayışına girdi. Eş zamanlı olarak çatışmalar Irak'a sıçradı. ABD ve Suudi Arabistan, İran destekli Irak milislerine yönelik hava saldırıları düzenledi; en az 20 Haşdi Şabi mensubu öldürüldü. Yemen'deki Husiler ise Irak topraklarından Suudi Arabistan'a insansız hava aracı saldırıları gerçekleştirdi. Bu gelişmeler, İran'la bağlantılı gruplar arasındaki koordinasyonun arttığına ve bölgesel bir yayılma riskine işaret ediyor. Hürmüz Boğazı'nda sıkışan binlerce sivil denizci ise çatışmaların ortasında kaldı. Bazı gemiler aylardır İran donanmasının elinde tutuluyor. ABD'nin boğazda mayın bulunmadığını açıklaması ve İran'ın yönetim hakkını 'yasal ve güvenlik' gerekçelerine dayandırması, stratejik su yolundaki kilidi daha da karmaşık hale getiriyor.

İsrail hükümeti, ABD Adalet Bakanlığı'na yapılan yeni bir bildirime göre, Cumhuriyetçi Parti'ye yakın bir halkla ilişkiler şirketine 9,9 milyon dolar ödeyerek Amerikan sosyal medyası ve haber sitelerinde içerik reklamı ve tanıtımı yaptı. Targeted Communications Global adlı firma, bu bütçenin yaklaşık 2 milyon dolarını X platformundaki reklamlara, 40 bin dolarını muhafazakâr medya kuruluşu Breitbart'a ve 7 bin 500 dolarını da diğer kanallara harcadı. Kampanya kapsamında özellikle ABD'li kullanıcıların hedeflendiği belirtiliyor. Bu harcamalar, yabancı bir devletin ABD iç kamuoyunu etkileme amacıyla dijital ve geleneksel medyaya kaynak aktardığına işaret ediyor. Cumhuriyetçi bağlantılı bir firmanın seçilmesi ve reklamların sağ eğilimli platformlarda yoğunlaşması, İsrail'in muhafazakâr seçmen üzerindeki anlatı gücünü pekiştirme stratejisi olarak değerlendiriliyor. Adalet Bakanlığı'na sunulan belgeler, yabancı lobicilik ve reklam harcamalarındaki şeffaflık tartışmalarını yeniden alevlendirebilir. Söz konusu reklam hamlesi, İsrail'in ABD'deki siyasi ve kamuoyu desteğini sürdürme çabalarının bir parçası olarak görülüyor. Özellikle iki partili desteğin tartışıldığı bir dönemde, sağ medyaya yönelik bu yatırımlar, İsrail'in imajını güçlendirmeyi ve eleştirilere karşı kamuoyu direnci oluşturmayı hedefliyor. Açıklanan rakamlar, dijital platformlardaki siyasi reklamların denetimi ve yabancı müdahale risklerine ilişkin kaygıları da beraberinde getiriyor.

Trump yönetimi tarafından yayımlanan bir rapor, ABD’deki sol grupları Küba ile bağlantılı olmakla suçladı. Raporda, sıkıntıdaki Havana yönetiminin küresel bir ‘Amerikan karşıtı koalisyonun’ ‘bağ dokusu’ olduğu öne sürüldü. Al Jazeera’nın haberine göre rapor, ABD solunun Küba hükümetiyle ideolojik ve operasyonel bağlarına dikkat çekiyor. Bu suçlama, ABD iç siyasetinde Küba’nın rolüne ilişkin tartışmaları yeniden alevlendirdi. Trump yönetiminin, rapor aracılığıyla iç politikada rakiplerini zayıflatma ve dış politikada Küba’ya yönelik baskıyı artırma stratejisi izlediği değerlendiriliyor. Raporun, Küba’yı izole etme ve bölgesel müttefiklere mesaj verme amacı taşıdığı belirtiliyor. Raporun zamanlaması, ABD’de seçim dönemi dinamikleriyle örtüşürken, Küba karşıtı söylemin hem iç hem de dış politikada araçsallaştırıldığına işaret ediyor. Uzmanlar, bu tür suçlamaların iki ülke ilişkilerindeki gerginliği tırmandırabileceğini ve bölgesel iş birliklerini etkileyebileceğini ifade ediyor.

Mayıs ve Haziran aylarında Bolivya polisi, La Paz’da 50 günü aşkın süredir Devlet Başkanı Rodrigo Paz’ın istifasını talep eden kitlesel gösterileri şiddetle dağıttı. Müdahalede yüzlerce protestocu gözaltına alınırken çok sayıda kişi yaralandı. Bu, geçen yıl sonunda göreve başlayan hükümet ile çoğunluğu yerli hareketlerden oluşan muhalif gruplar arasındaki gerilimde bugüne kadarki en sert tırmanış olarak kaydedildi. Hükümetin orantısız güç kullanımı uluslararası endişeleri artırırken, ABD’nin bu süreçte Bolivya yönetimine yardım sağladığı bildiriliyor. Yardımın kapsamı netleşmese de, Washington’un müdahalesi ülkedeki siyasi krize dış destek boyutu ekliyor. Yerli toplumsal hareketler, hükümetin meşruiyetini sorgulamaya devam ederken, gösterilerin bastırılması uzlaşı umutlarını zayıflatıyor.

ABD Savunma Bakanlığı (Pentagon), İran ile yaşanan gerilime rağmen Küba’ya yönelik askeri harekat planlarını sessizce gözden geçirdi. CBS News’ün isimsiz yetkililere dayandırdığı haberine göre, üst düzey planlamacılar son haftalarda Küba için olası askeri seçenekleri masaya yatırdı. İddiaya göre planlar arasında 101. Hava İndirme Tümeni’nin de yer aldığı geniş çaplı bir operasyon bulunuyor. ABD’li yetkililer, İran gerilimi sürerken gözlerin Küba’ya çevrildiğini belirtti. Gözden geçirme, resmi bir karar alınmamış olmasına karşın Washington’ın Karayipler bölgesine yönelik stratejik ilgisini teyit ediyor.

Amerika Birleşik Devletleri'nde Hristiyan Siyonizme karşı dini bir muhalefet giderek büyüyor. Her yıl, ABD'nin en büyük Siyonist örgütü olan Christians United for Israel (CUFI) kitlesel bir lobi kampanyası için Kongre'ye yönelirken, bu kez bazı dini liderler uyarıda bulundu. United Church of Christ'tan Papaz Hannah Sachs, bir Senato ofisindeki personeli CUFI ziyareti konusunda bilgilendirerek, bu nüfuzun sorgulanması gerektiğini dile getirdi. Bu gelişme, Amerikan Hristiyanlığı içinde Hristiyan Siyonizmin teolojik ve siyasi temellerine yönelik bir 'isyanı' yansıtıyor. Uzun yıllardır İsrail'e koşulsuz destek politikalarını şekillendiren evangelikal grupların etkisi, ilerici Hristiyan çevreler tarafından giderek daha fazla eleştiriliyor. Sachs'ın sessiz ama kararlı uyarısı, bu muhalefetin artık Capitol Hill koridorlarında bile karşılık bulduğunun bir işareti olarak görülüyor. Bu dini direniş, ABD'nin Orta Doğu politikalarında Hristiyan lobisinin rolüne dair yeni tartışmalara kapı aralayabilir. CUFI ve benzeri grupların uzun süredir hakim olduğu söylem, artık alternatif Hristiyan seslerle rekabet etmek zorunda kalabilir. Bu durum, özellikle İsrail-Filistin meselesinde ABD siyasetindeki dini-siyasi dengeleri etkileyebilecek potansiyele sahip.

ABD Başkanı Donald Trump, İspanya'nın NATO'daki savunma harcamalarını eleştirerek, ülkenin gayri safi yurt içi hasılasının yalnızca %1,28'ini savunmaya ayırdığını ve bu oranın ittifakın %2'lik hedefinin oldukça altında kaldığını söyledi. Trump, İspanya'nın katkısının 'çok düşük' olduğunu belirtti. Trump ayrıca, İspanya-Amerika Savaşı'na atıfta bulunarak, 'Küba, Guam, Filipinler ve Porto Riko üzerindeki kontrolden vazgeçtikten sonra yakında öğrenecekler' ifadesini kullandı ve Küba'nın 'bize doğru geldiğini' iddia etti. Bu sözler, ABD başkanının müttefiklere yönelik sert söylemini ve tarihsel referanslarla diplomatik gerilimi tırmandırma eğilimini yansıtıyor.

ABD Başkanı Donald Trump yönetimi, İran ile savaşı sona erdiren geçici bir anlaşma imzaladı. Hürmüz Boğazı’nın yeniden ulaşıma açılmasını ve kapsamlı müzakerelere geçilmesini öngören anlaşma, Kongre’ye sunulmasının ardından özellikle Cumhuriyetçi Parti içinde sert eleştirilerle karşılaştı. Senatör Bill Cassidy anlaşmayı “son on yılların en büyük dış politika hatası” olarak nitelerken, diğer bazı isimler İran’ın bölgedeki konumunun güçleneceğini savundu. Trump ise G7 zirvesinde, sürecin 60 gün içinde tamamlanmaması halinde bombalamaya geri dönüleceği uyarısında bulundu. Buna karşın yönetim anlaşmayı savunmayı sürdürdü ve benzin fiyatlarındaki düşüş kamuoyunda olumlu yansıma buldu. İsrail’den gelen itirazlara Başkan Yardımcısı Vance’den yanıt geldi. Son olarak İsviçre’de yapılan üst düzey görüşmelerin ardından İran Dışişleri Bakanı Arakçi, Trump’ın sert tehditlerine rağmen “ilerleme” sağlandığını duyurdu. Böylece bir yandan ateşkesin kalıcı hale getirilmesi ve nihai bir anlaşma zemini oluşturulması hedeflenirken, diğer yandan Washington’daki siyasi tartışmalar devam ediyor.

ABD Başkanı Donald Trump, İran’ın yüksek seviyede zenginleştirilmiş uranyum stokunun ya ABD’ye teslim edilmesi ya da yerinde imha edilmesi gerektiğini yineledi. Tahran yönetimine yakın kaynaklar ise İran dini liderinin uranyumun ülke dışına çıkarılmaması talimatı verdiğini bildirdi. Trump, müzakerelerin düzenli ilerlediğini ancak anlaşma imzalanana kadar ablukanın süreceğini vurgularken, Rusya’nın arabuluculuk teklifi ve İsrail’in Washington’ı etkileme çabaları süreci karmaşıklaştırıyor. ABD’nin Basra Körfezi’ndeki askeri varlığını bir süre daha koruyacağı ve Körfez ülkeleriyle İran’ın balistik füzeleri ile vekil güçlerini de görüşeceği belirtiliyor. Öte yandan Batılı müttefikler, Ukrayna’ya yönelik askeri yardımlarını önemli ölçüde artırdı. İngiltere, dondurulan Rus varlıklarından elde edilen gelirlerle 150 bin insansız hava aracı ve 350’den fazla hava savunma füzesi tedarik edeceğini duyurdu. Ramstein formatındaki toplantıda müttefikler toplam 4 milyar dolarlık askeri yardım sözü verirken, Avustralya 100 milyon dolar ek katkı sağlayacağını açıkladı. ABD Senatosu’nda ise dondurulan Rus varlıklarının doğrudan Ukrayna’ya silah alımında kullanılmasını öngören yasa teklifi sunuldu. Almanya Savunma Bakanı, Ukrayna’nın İHA savaşındaki teknolojik ilerlemesinden ders çıkarılması gerektiğini söyledi. Bu gelişmeler, ABD’nin İran’a yönelik baskısı ile Ukrayna’ya akan askeri yardımların eş zamanlı olarak uluslararası gündemi şekillendirdiğine işaret ediyor. Trump yönetimi, diplomatik kanallarla İran’ın nükleer kapasitesini sınırlamayı hedeflerken, Batı bloğu Rusya’nın Ukrayna’daki lojistik hatlarını hedef alan insansız sistemlerin kullanımını yaygınlaştırıyor. Dondurulan Rus varlıklarının silah alımına tahsisi, Ukrayna’nın savunma bütçesinde yeni bir finansman modeli olarak öne çıkıyor.

ABD yönetimi, Perşembe günü Küba'nın devlet petrol ve doğalgaz şirketine yaptırım uygulayarak Havana üzerindeki baskıyı artırdı. Enerji krizinin odağındaki bu sektöre yönelik adım, üst düzey Çinli ve Kübalı yetkililerin ikili işbirliği ve parti bağlarını görüşmek üzere video konferans düzenlemesinden saatler sonra geldi. Yaptırımlar, Küba'nın kronik yakıt sıkıntısını derinleştirme potansiyeli taşıyor. Washington'ın kararı, Pekin ve Havana arasındaki siyasi ve ekonomik yakınlaşmanın hız kazandığı bir döneme denk düştü. Küba, enerji altyapısındaki sorunlarla mücadele ederken, Çin ile parti düzeyindeki temaslarını güçlendiriyor. Bu gelişmeler, ABD'nin Küba'ya yönelik uzun süredir uyguladığı yaptırım rejiminin, Latin Amerika'daki jeopolitik dinamiklerle nasıl iç içe geçtiğini gösteriyor. Pekin yönetimi, Küba ile ekonomik işbirliğini ve parti diyaloğunu sürdürme sözü verirken, ABD'nin hamlesi iki ülke arasındaki rekabetin Karayipler'deki bir yansıması olarak okunuyor. Küba için, içerideki enerji krizi ve dış baskılar arasında denge kurmak giderek zorlaşıyor.