Küba — Diplomatik Gelişmeler

Küba Devrimi'nin lideri ve Soğuk Savaş'ın en önemli siyasi aktörlerinden biri olan Fidel Castro, bugün yaşasaydı tam 100 yaşında olacaktı. Devrimin 'Alejandro' kod adlı lideri, 10 ABD başkanı eskitti, Domuzlar Körfezi çıkarmasını atlattı ve dünyanın nükleer savaşın eşiğine geldiği günlerde adından en çok söz edilen liderler arasında yer aldı. Yaklaşık yarım yüzyıl Küba siyasetine damgasını vuran Castro, Soğuk Savaş döneminde ABD ile yaşadığı gerilimler ve krizlerle uluslararası gündemde kaldı. Bu olaylar, onun Küba ve dünya siyasetindeki etkisini belirginleştirdi.

Küba'daki enerji krizi, elektrik kesintileri yüzünden su pompalarının durmasıyla milyonlarca insanı susuz bırakıyor. Havana'da yaşayan Mirella Martínez gibi pek çok kişi, günlerini bidonlarla su taşıyarak geçiriyor. The Guardian'ın aktardığına göre, kesintiler sadece evleri karanlığa gömmekle kalmıyor, aynı zamanda muslukları da kurutuyor. Eskiyen altyapı ve bakım eksikliği, su şebekesini tamamen elektriğe bağımlı hale getirmiş durumda. Kesintiler uzadıkça su depoları tükeniyor ve halk alternatif kaynaklara yöneliyor. Bu durum, enerji sıkıntısının temel yaşam ihtiyaçlarını nasıl zincirleme etkilediğini gözler önüne seriyor.

Trump yönetimi tarafından yayımlanan bir rapor, ABD’deki sol grupları Küba ile bağlantılı olmakla suçladı. Raporda, sıkıntıdaki Havana yönetiminin küresel bir ‘Amerikan karşıtı koalisyonun’ ‘bağ dokusu’ olduğu öne sürüldü. Al Jazeera’nın haberine göre rapor, ABD solunun Küba hükümetiyle ideolojik ve operasyonel bağlarına dikkat çekiyor. Bu suçlama, ABD iç siyasetinde Küba’nın rolüne ilişkin tartışmaları yeniden alevlendirdi. Trump yönetiminin, rapor aracılığıyla iç politikada rakiplerini zayıflatma ve dış politikada Küba’ya yönelik baskıyı artırma stratejisi izlediği değerlendiriliyor. Raporun, Küba’yı izole etme ve bölgesel müttefiklere mesaj verme amacı taşıdığı belirtiliyor. Raporun zamanlaması, ABD’de seçim dönemi dinamikleriyle örtüşürken, Küba karşıtı söylemin hem iç hem de dış politikada araçsallaştırıldığına işaret ediyor. Uzmanlar, bu tür suçlamaların iki ülke ilişkilerindeki gerginliği tırmandırabileceğini ve bölgesel iş birliklerini etkileyebileceğini ifade ediyor.

ABD Savunma Bakanlığı (Pentagon), İran ile yaşanan gerilime rağmen Küba’ya yönelik askeri harekat planlarını sessizce gözden geçirdi. CBS News’ün isimsiz yetkililere dayandırdığı haberine göre, üst düzey planlamacılar son haftalarda Küba için olası askeri seçenekleri masaya yatırdı. İddiaya göre planlar arasında 101. Hava İndirme Tümeni’nin de yer aldığı geniş çaplı bir operasyon bulunuyor. ABD’li yetkililer, İran gerilimi sürerken gözlerin Küba’ya çevrildiğini belirtti. Gözden geçirme, resmi bir karar alınmamış olmasına karşın Washington’ın Karayipler bölgesine yönelik stratejik ilgisini teyit ediyor.

ABD Başkanı Donald Trump, İspanya'nın NATO'daki savunma harcamalarını eleştirerek, ülkenin gayri safi yurt içi hasılasının yalnızca %1,28'ini savunmaya ayırdığını ve bu oranın ittifakın %2'lik hedefinin oldukça altında kaldığını söyledi. Trump, İspanya'nın katkısının 'çok düşük' olduğunu belirtti. Trump ayrıca, İspanya-Amerika Savaşı'na atıfta bulunarak, 'Küba, Guam, Filipinler ve Porto Riko üzerindeki kontrolden vazgeçtikten sonra yakında öğrenecekler' ifadesini kullandı ve Küba'nın 'bize doğru geldiğini' iddia etti. Bu sözler, ABD başkanının müttefiklere yönelik sert söylemini ve tarihsel referanslarla diplomatik gerilimi tırmandırma eğilimini yansıtıyor.

Venezuela geçen çarşamba günü 7,2 ve 7,5 büyüklüğünde iki büyük depremle sarsıldı. Ülke depremlerden önce de ağır bir ekonomik ve insani krizle boğuşuyordu; yıkılan binalar, kapasitesinin çok üzerinde çalışan hastaneler ve binlerce evsiz kalan insan felaketin boyutunu gözler önüne seriyor. Can kaybının gerçek boyutu henüz bilinmezken, aileler enkaz başında sevdiklerinden haber beklemeye devam ediyor. Depremler, kronik mal kıtlığı, hiperenflasyon ve çökmüş sağlık sistemi gibi mevcut sorunları daha da derinleştirdi. Acil yardım çalışmaları sürerken, Venezuela'nın uzun süredir devam eden insani krizi, afet sonrası toparlanmayı güçleştiriyor ve nüfusun kırılganlığını artırıyor.

ABD Hazine Bakanlığı Yabancı Varlıklar Kontrol Ofisi (OFAC), Küba’ya yönelik yaptırım programı kapsamında 19 kuruluşu Özel Olarak Belirlenmiş Vatandaşlar (SDN) listesine ekledi. Listeye alınanlar arasında Aerocaribbean Airlines, Banco Nacional de Cuba, Cimex, Havanatur ve Cubanacan Group gibi finans, turizm, perakende ve havacılık sektörlerinde faaliyet gösteren önemli kuruluşlar bulunuyor. Bu adım, ABD’nin Küba hükümeti üzerindeki ekonomik baskıyı artırma stratejisinin bir parçası olarak değerlendiriliyor. Yaptırım kararıyla birlikte, Küba’nın döviz gelirlerinde kritik rol oynayan Banco Nacional de Cuba ve Netherlands Caribbean Bank gibi finans kuruluşlarının yanı sıra, turizm sektöründe faaliyet gösteren Havanatur S.A., Cubanacan Group, Hola Sun Holidays gibi şirketler de kısıtlamalara tabi tutuldu. Ayrıca, Corporación Cimex S.A. başta olmak üzere perakende ve ithalat-ihracat alanında çalışan çok sayıda işletme de listede yer aldı. Bu durum, Küba ekonomisinin farklı kollarının hedef alındığını gösteriyor. Söz konusu yaptırımlar, ABD’nin Küba’ya yönelik uzun süredir devam eden ambargosunun güncel bir yansıması. OFAC listesine eklenen kuruluşların ABD ile iş yapması engellenirken, varlıkları donduruluyor. Bu hamle, özellikle Küba’nın dış ticaret ve turizm gelirlerini olumsuz etkileme potansiyeli taşıyor. Diplomatik bağlamda ise Washington’ın, Havana üzerindeki baskıyı sürdürme niyetini teyit ediyor.

ABD yönetimi, Perşembe günü Küba'nın devlet petrol ve doğalgaz şirketine yaptırım uygulayarak Havana üzerindeki baskıyı artırdı. Enerji krizinin odağındaki bu sektöre yönelik adım, üst düzey Çinli ve Kübalı yetkililerin ikili işbirliği ve parti bağlarını görüşmek üzere video konferans düzenlemesinden saatler sonra geldi. Yaptırımlar, Küba'nın kronik yakıt sıkıntısını derinleştirme potansiyeli taşıyor. Washington'ın kararı, Pekin ve Havana arasındaki siyasi ve ekonomik yakınlaşmanın hız kazandığı bir döneme denk düştü. Küba, enerji altyapısındaki sorunlarla mücadele ederken, Çin ile parti düzeyindeki temaslarını güçlendiriyor. Bu gelişmeler, ABD'nin Küba'ya yönelik uzun süredir uyguladığı yaptırım rejiminin, Latin Amerika'daki jeopolitik dinamiklerle nasıl iç içe geçtiğini gösteriyor. Pekin yönetimi, Küba ile ekonomik işbirliğini ve parti diyaloğunu sürdürme sözü verirken, ABD'nin hamlesi iki ülke arasındaki rekabetin Karayipler'deki bir yansıması olarak okunuyor. Küba için, içerideki enerji krizi ve dış baskılar arasında denge kurmak giderek zorlaşıyor.

ABD yönetimi, eski Küba lideri Raúl Castro'yu cinayetle suçlayarak Havana üzerindeki baskısını yükseltti. Bu adım, Washington'ın son dönemde adaya yönelik sıkılaştırdığı politikanın bir parçası olarak görülüyor. Küba'da ise halk, derinleşen yakıt kıtlığı ve sık sık yaşanan elektrik kesintileriyle günlük hayatı sürdürmeye çalışıyor. BBC'nin başkent Havana'da konuştuğu sakinler, özellikle ulaşım ve temel ihtiyaçlara erişimde yaşadıkları zorlukları anlatıyor. ABD'nin ekonomik yaptırımları ve pandemi sonrası toparlanamayan yerel üretim, enerji krizini ağırlaştıran faktörler arasında. Uzmanlar, kısa vadede durumun düzelmesini beklemiyor.