Çin ve Kuzey Kore

ABD ile İran arasında Hürmüz Boğazı çevresindeki ateşkes ihlalleri sürerken, ABD Başkanı Donald Trump'ın hazırladığı anlaşma taslağı İsrail ve diğer müttefiklere dağıtıldı. İsrail medyası, Tel Aviv yönetiminin nükleer meseleleri erteleyen geçici bir mutabakattan endişe duyduğunu bildirdi. İran Dışişleri Bakanlığı, son 48 saatte ABD güçlerinin Hürmüzgan'da 'bariz ateşkes ihlali' gerçekleştirdiğini savunarak tepki göstereceğini açıkladı; ayrıca Trump'ın Umman'a yönelik tehditlerini kınadı. ABD istihbaratı ise İran'ın ateşkes sırasında insansız hava aracı üretiminin bir kısmını sürdürdüğünü ve ordusunu beklenenden hızlı toparladığını öne sürdü. Eş zamanlı olarak Rusya nükleer enerji alanındaki etkinliğini artırıyor. Bulgaristan, Kozloduy Nükleer Santrali için Rus ekipman alımına yönelik AB yaptırım muafiyetini onayladı; Rusya Devlet Başkanı Putin, küçük modüler nükleer santral konusunda başka ülke olmadığını söyledi. Rusya Başbakan Yardımcısı Novak, Çin ile yeni atom enerjisi projelerini görüşmeye hazır olduklarını belirtti; Rosneft CEO'su Sechin ise küresel petrol piyasasında OPEC yerine Çin'in belirleyici olduğunu savundu. Ukrayna'da Rusya kontrolündeki Zaporijya Nükleer Santrali'nde hasarlı enerji hattının onarımı için IAEA'nın arabuluculuğunda geçici ateşkes yürürlüğe girdi. Santralin iki haftayı aşkın süredir dizel jeneratörlerle çalıştığı ve olası bir istasyon kararması riskiyle karşı karşıya olduğu belirtildi. Bu gelişmeler, nükleer enerji ve silahlanma konularının hem Orta Doğu hem de Avrupa'daki jeopolitik gerilimlerin merkezinde yer aldığını gösteriyor.

26 Ağustos'ta Himalaya sınır bölgesinde meydana gelen buzul çökmesi, Nepal ve Çin'in Tibet Özerk Bölgesi'nde ani sel ve heyelanlara yol açtı. Su, kaya ve enkaz dalgası köyleri silip süpürdü; en az 1.200 kişi hayatını kaybetti, 5.000'e yakın kişi kayıp. Kayıplar arasında yüzlerce yabancı uyruklu da bulunuyor. Arama kurtarma ekipleri enkaz altında ve hidroelektrik tünellerinde sağ kalanları ararken, Birleşmiş Milletler yardım ulaştırmanın çok zor olduğunu açıkladı. Felaket, bölgedeki erken uyarı ve izleme altyapısındaki eksikleri ortaya çıkardı. Uzmanlar, buzul çökmesinden önce bazı işaretlerin görüldüğünü ancak mevcut sistemlerin bu tür olayları öngörmekte yetersiz kaldığını belirtti. Nepal hükümeti sınır bölgesine sismik sensörler, kameralar ve uydu bağlantısı içeren yeni bir erken uyarı sistemi kurmayı planlıyor. Nepal Dışişleri Bakanı felaketi iklim değişikliğinin artan risklerine dair "bir uyarı sinyali" olarak nitelendirdi. Hayatta kalanlar evlerini ve tarım arazilerini kaybetti, geçici kamplarda veya akrabalarının yanında yaşam mücadelesi veriyor.

İngiliz gazetesi The Sun'ın haberine dayandırılan Milliyet'in aktarımına göre, Kremlin yaşlanmayı yavaşlatmayı hedefleyen bilimsel çalışmaları ulusal öncelik haline getirdi ve bu amaçla yaklaşık 27 milyar dolarlık bir program yürütüyor. Haberde, program kapsamında gizli araştırma laboratuvarlarının kurulduğu, geyik kanı banyosu ve gençlik çilekleri gibi alışılmadık yöntemlerin denendiği öne sürüldü. Söz konusu iddialar, Putin'in uzun süredir konuşulan kişisel ölümsüzlük arayışına kurumsal bir boyut kazandırıldığı izlenimi yaratıyor. Yaşlanma karşıtı araştırmalara ayrılan devasa bütçe, Moskova'nın bu alanı stratejik bir hedef olarak gördüğüne işaret ediyor. Ancak programın kapsamı ve yöntemlerine dair bilgiler, bağımsız kaynaklarca doğrulanmış değil. Kremlin'in resmî bir açıklama yapmadığı konu, Putin'in sağlığı ve iktidar süresine ilişkin uluslararası spekülasyonları yeniden alevlendirdi. Diplomatik çevreler, bu tür sıra dışı haberlerin Rus liderin imajını güçlendirmeyi ya da tam tersine tartışmaya açmayı amaçlayabileceğini değerlendiriyor.

Kuzey Kore lideri Kim Jong-un'un kız kardeşi Kim Yo-jong, ülkenin nükleer silah programının 'pazarlık konusu olmadığını' ve nükleer statüsünün geri döndürülemez olduğunu açıkladı. Açıklama, Çin Devlet Başkanı Xi Jinping'in iki günlük Pyongyang ziyaretine başlamasından hemen önce geldi. Kim Yo-jong, ABD ile süren diplomatik çıkmaza atıfta bulunarak Kuzey Kore'nin nükleer caydırıcılığını güçlendirmeye devam edeceğini vurguladı. Xi'nin ziyareti, iki müttefik arasındaki ilişkileri pekiştirme ve bölgesel güvenlik konularını ele alma amacı taşıyor. Kuzey Kore, uluslararası yaptırımlara rağmen nükleer kapasitesini artırırken, Çin'in arabuluculuk çabalarının bu açıklamayla daha da zorlaşabileceği değerlendiriliyor. Pyongyang'ın tavrı, nükleer müzakerelerin yeniden başlaması ihtimalini azaltırken, bölgedeki gerilimi tırmandırma potansiyeli taşıyor.

Kuzey Kore lideri Kim Jong-un, Çin Devlet Başkanı Xi Jinping’in Pyongyang ziyaretinin hemen ardından Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’e bir güvence mesajı gönderdi. Gözlemciler bu adımı, stratejik bir dengeleme hamlesi olarak değerlendiriyor. Mesaj, Pyongyang-Moskova ilişkilerinin büyük ölçüde işlemsel bir düzeyden sağlam bir askeri ittifaka doğru evrildiğine işaret ediyor. Kim’in mektubu, Kuzey Kore’nin Rusya ile bağlarını derinleştirirken Çin ile ilişkilerini de gözettiğini ortaya koyuyor. Uzmanlar, bu çok yönlü diplomasinin Pyongyang’a hem ekonomik hem de askeri açıdan alan açtığını belirtiyor. Özellikle Rusya ile artan yakınlaşma, BM yaptırımları altındaki Kuzey Kore için alternatif bir destek kanalı oluşturabilir. Bölgesel güvenlik açısından bu gelişme, Kore yarımadasındaki mevcut dengeleri etkileyebilecek potansiyele sahip. Moskova ile kurulan askeri bağlar, Pyongyang’ın nükleer programı ve füze denemeleriyle ilgili uluslararası tepkileri yumuşatma stratejisinin bir parçası olarak okunuyor.

Çin Devlet Başkanı Xi Jinping, önümüzdeki Pazartesi ve Salı günleri Kuzey Kore’yi ziyaret edecek. Bu, Xi’nin 2019’daki ilk ziyaretinin ardından ülkeye yapacağı ikinci gezi olacak. COVID-19 salgını sırasında yıllarca süren sınır kapanmalarının ardından Pekin ve Pyongyang arasındaki ilişkiler temkinli şekilde yeniden inşa ediliyor. Ziyaret, iki ülke arasındaki güçlü ve kalıcı bağların bir göstergesi olarak sunuluyor. Salgın öncesi döneme kıyasla görece yalıtılmış geçen yıllardan sonra bu adım, üst düzey diplomatik temasların yeniden canlanmasına işaret ediyor. Görüşmenin gündemi hakkında resmi bir açıklama yapılmadı.

Çin Komünist Partisi Uluslararası İlişkiler Dairesi, Devlet Başkanı Xi Jinping'in Kuzey Kore lideri Kim Jong-un'un davetiyle 8-9 Haziran'da bu ülkeye resmi bir ziyaret gerçekleştireceğini duyurdu. Xi'nin son Kuzey Kore ziyareti, Kovid-19 salgınının başlamasından önce, 2019 yılında gerçekleşmişti. Aradan geçen yedi yıllık süre, iki ülke arasındaki üst düzey diplomaside dikkat çekici bir aralığa işaret ediyor. Ziyaret, pandemi sonrası dönemde Çin-Kuzey Kore ilişkilerinde yeni bir temas dalgasının parçası olarak görülüyor. Uzmanlar, görüşmelerde başta Kore Yarımadası'nın nükleerden arındırılması olmak üzere bölgesel güvenlik konuları ile ekonomik iş birliği fırsatlarının ele alınabileceğini belirtiyor. Çin, Kuzey Kore'nin en büyük ticaret ortağı ve diplomatik destekçisi konumunda. Bu ziyaret, Pekin'in bölgedeki nüfuzunu yeniden vurgulama ve Pyongyang'ı uluslararası yaptırımların gevşetildiği bir ortamda diyaloğa teşvik etme çabası olarak yorumlanıyor.

War on the Rocks’ta yayımlanan bir analiz, Çin’in Tayvan konusunda zamanı nasıl değerlendirdiğini ve uluslararası güç dengesindeki değişimlerin Pekin’in stratejik sabrını nasıl etkilediğini ele alıyor. Analize göre, bir devletin konumunun iyileşeceğine inanması sabrı teşvik ederken, kötüleşeceği korkusu avantajlarını kaybetmeden önce harekete geçme baskısı yaratıyor. Çin’in ekonomik ve askeri kapasitesindeki artışla birlikte Tayvan üzerindeki egemenlik iddiasını güçlendirebileceği bir ortamda, Pekin’in zamanı kendi lehine gördüğü senaryolar ile ABD ve bölgesel aktörlerin caydırıcılığı arasındaki denklemin, savaş riskini belirleyen temel faktör olduğu vurgulanıyor. ABD’nin politikası açısından, Çin’in Tayvan konusunda aceleci davranmasını önlemek için net bir stratejik iletişim ve güvenilir askeri varlığın önemi belirtiliyor. Analiz, Çin’in mevcut avantajlarını koruma isteği ile olası riskleri dikkate alarak, Washington’un durumu yönetme biçiminin savaşın zamanlamasını etkileyebileceğini öne sürüyor.

Çin Devlet Başkanı Xi Jinping, 2019'dan bu yana ilk kez önümüzdeki hafta Kuzey Kore'ye gidecek. İki ülke tarafından Cuma günü yapılan duyuru, Pyongyang'ın yeni bir nükleer yakıt üretim tesisini tanıtmasının bir gün sonrasına denk geldi. Ziyaret, Kim Jong Un'un Rusya ile sağlamlaşan ittifakından ve nükleer cephaneliğinden güç aldığı bir dönemde gerçekleşiyor. Analizler, Xi'nin varlığının Kim'in özgüvenini ve uluslararası baskılara karşı meydan okuyan duruşunu daha da artıracağına işaret ediyor.