Küresel Sistem Sürükleniyor: Soğuk Savaş'tan Bu Yana En Büyük İstikrarsızlık
Dünya, Soğuk Savaş'ın sona ermesinden bu yana en istikrarsız döneminden geçiyor. Yükselen jeopolitik gerilimler ve sert jeoekonomik rekabet, uluslararası sistemin parçalanmasına yol açıyor. Kurallara dayalı eski düzen ortadan kalkmış durumda; çok taraflılık benzeri görülmemiş bir baskı altında. Güç dinamiklerindeki kaymalar bu sürüklenmeyi derinleştiriyor.
This summary is currently in Turkish; automated English translation is coming soon.
Bağlam, hikayenin etrafındaki ülke + lider + komşu hikaye ağına dayanılarak AI tarafından üretildi. Olgu içerikleri için her zaman üstteki kaynak linklerine başvurun.
Bu gündemi takip et
Filistin gelişmelerini kaçırma — ücretsiz kaydol, günlük brifinginde gör.
Timeline
latest: 29 Jun- Security29 Jun, 02:49
The world adrift
THE world is at an inflection point, in the middle of geopolitical upheaval and turmoil. It is more unstable today than at any time since the end of the Cold War. Rising geopolitical tensions and fierce geoeconomic competition are contributing to instability. The old order with its rules has gone. The international system is fragmenting. Multilateralism remains under unprecedented stress. Power shifts continue to reshape the international landscape, marking the advent of a multipolar era. The disregard for international law and norms by big and regional powers has left countries having to navigate a rule-less terrain at a time of uncertainty and volatility. Hard power is back, and with a vengeance. Not that it ever went away. But now it’s the first option, not the last for powerful countries to use to bend other states to their will. Diplomacy only happens after missiles fly. The US and Israel’s attack on Iran, Russia’s invasion of Ukraine, Israel’s war on Gaza, Lebanon and Syria and India’s military action against Pakistan all testify to the increasing use of force. All these actions flouted international law and the legal prohibition on the use of force. They were carried out with impunity, further fragmenting an already crumbling global order. The future outlook isn’t just troubled. It appears chaotic. What should we make of this state of disorder? A number of recent books deal with a world in transition, the present disarray and what might follow. They include The Triangle of Power: Rebalancing the New World Order by Alexander Stubb, The Return of the Great Powers by Brendan Simms, and Statecraft: The New Rules of Power in a Divided World by Jack Watling. These scholarly works offer insightful though varying perspectives on the current state of play and differ in how they see the future panning out. Stubb is the president and former prime minister and foreign minister of Finland. He draws on that experience for his analysis of the international system and how to address its weaknesses. The liberal world order is in tatters, he argues, and trust that has been the basis of the international system, is broken. What happens next will depend on the interplay between the triangle of the Global West (US and Western allies), Global East (Russia, China) and Global South (the global majority). The latter is underrepresented in the current global system and wants a redistribution of power. It does not want to take sides but seeks agency in the system. What kind of international order will emerge from a divided and unstable world? Stubb sees the Global South playing a key role in rebalancing and shaping the new order. He calls for cooperative multilateralism and choosing ‘Helsinki’ over ‘Yalta’. This means accommodating the views and interests of the Global South and economically empowered middle powers by more powerful states. Cambridge historian Brendan Simms’s compelling book is about the return of “traditional geopolitics and the “new great power world”. This is seen as a departure from the post-Cold War period when international law and economic cooperation were dominant. Globalisation was valued as delivering benefits for all. But the belief that great power conflict and rivalry had ended and cooperation would outrank raw power was belied in the past decade. The world was no longer flat as interdependence came to be weaponised. Globalisation began to be reversed as a reaction to its homogenising effects and the vulnerabilities it created. Now, Simms writes, military might is valued more than economic heft, law or morality. Decisions are driven by geopolitical logic and not economic logic. Hence, “geopolitics may kill us before climate change does”. Global governance is in retreat as major powers compete for primacy. But this doesn’t mean great powers can do what they want and succeed. There are constraining factors. Nevertheless, Simms sees great powers dominating the world in the foreseeable future and shaping the new order. But without a single hegemon. He points to the risks of war between the great powers and urges the need for a strategy that recognises that reality and seeks to deal with it. Statecraft’s focus is on how states compete in a dynamic contemporary milieu, how they can exercise leverage and influence and effectively pursue their interests even when they do not possess the majority of power in that environment. Watling is principally concerned with how countries can achieve better strategic outcomes through their statecraft at a time of chaos. States, he says, pursue strategies but it is humans that bear the consequences. In today’s fraught security landscape, the need for statecraft has never been greater. This is especially so because today the competition is multipolar not bipolar while the arena for competition has vastly expanded. In a divided world what matters is not a country’s size or economic resources. The states that thrive are those that practice statecraft across all domains, not just defence. A broader question is raised by today’s rule-less international environment where big and regional powers act unilaterally and wantonly resort to force to achieve their objectives. Does this mean might-makes-right? If recent developments are anything to go by, the answer is no. Stronger powers have been unable to prevail because modern warfare, with its drones, missiles and asymmetrical strategies, has levelled the ground between them and smaller/weaker countries The US/Israel-Iran war showed the failure of military force. Its use did not compel Iran to surrender. In today’s world, military superiority does not guarantee dominance or victory. This is testified by America’s Operation Epic Fury, Russia’s unwon war against Ukraine and India’s aggression against Pakistan last year. Then there is the middle powers question. Can they reshape geopolitics or is that just for great powers to do? The debate continues. Some say only great powers move the board. Others see middle power activism as the new normal, as an important aspect of the emerging global order. Canadian Prime Minister Mark Carney told Davos which side he is on. Middle powers acting together could deal with bigger powers from a position of strength. He was acknowledging their power to reshape the world. Countries must adapt to a shifting global environment. But the problem isn’t just complexity. It’s a fractured and unmoored world that will remain volatile and unpredictable for the foreseeable future. The writer is a former ambassador to the US, UK and UN. Published in Dawn, June 29th, 2026
Okumaya devam et
ilgili gelişmeler- Ortak aktörcanlı
NATO'nun Ankara Zirvesi: Yüzde 5 Harcama Hedefi ve Ukrayna'ya Kalıcı Destek
7-8 Temmuz'da Ankara'da toplanacak NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi, ittifakın Soğuk Savaş sonrası en kritik dönüm noktalarından biri olarak görülüyor. Zirvenin iki ana gündem başlığı öne çıkıyor: ABD'nin baskısıyla üye ülkelerin gayrisafi yurt içi hasılalarının yüzde 5'ini savunma harcamalarına ayırma taahhüdü ve Ukrayna'ya uzun vadeli askeri ile mali desteğin sürdürülmesi. Tüm müttefiklerin mevcut yüzde 2'lik eşiğe ulaştığı ancak yeni hedefin ne ölçüde benimseneceği belirsizliğini koruyor. ABD'nin NATO Büyükelçisi, zirvede Ukrayna için ABD silahlarının tedarikine yönelik PURL programı da dahil olmak üzere önemli duyurular yapılacağını açıkladı. Ev sahibi Türkiye, zirveyi hem güvenlik mimarisindeki stratejik rolünü vurgulamak hem de yeni nesil askeri karargahı 'Ay Yıldız Müşterek Karargahı'nı tanıtmak için bir platform olarak kullanıyor. Başkentte geniş çaplı güvenlik önlemleri alınırken, muhalefetten bağımsız dış politika çağrıları yükseldi. İsveç Başbakanı'nın 'çalkantılı dönem' olarak nitelediği zirvede, savunma sanayi kapasitesinin artırılması ve yük paylaşımı da masada olacak. Zirve, 2004 İstanbul Zirvesi'yle kurumsallaşan 'NATO 2.0' anlayışından, yeni tehditlere uyum sağlamayı hedefleyen 'NATO 3.0' vizyonuna geçişin başlangıcı olarak değerlendiriliyor.
Türkiye63 olay7 dk önce - Ortak aktörcanlı
NATO Ankara Zirvesi: Türkiye'nin Stratejik Yükselişi ve Savunma Vitrini
7-8 Temmuz tarihlerinde Ankara, 36. NATO Liderler Zirvesi’ne ev sahipliği yapıyor. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın başkanlığında toplanacak zirveye, ABD Başkanı Donald Trump’ın da aralarında bulunduğu 31 müttefik ülke lideri katılıyor. Zirve, Lahey’de geçen yıl alınan kararların uygulamaya konduğu ve ‘NATO 3.0’ sürecinin başlangıcı olarak nitelendiriliyor. Paralelinde düzenlenen ‘Allies in Ankara’ programıyla savunma, güvenlik ve teknoloji başlıklarında 45 yan etkinlik gerçekleştirilecek. Türkiye, zirvede hızla büyüyen savunma sanayisini sergileme ve müttefiklerle kritik silah anlaşmaları imzalama fırsatı arıyor. NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, ittifakın ASELSAN gibi Türk şirketlerinin üretiminden halihazırda faydalandığını belirterek, Türkiye’nin rolünün ‘gerçekten önemli’ olduğunu vurguladı. Hollanda Genelkurmay Başkanı ise ABD’nin bazı kabiliyetlerini geri çekmesi durumunda Türkiye’nin NATO içindeki ağırlığının daha da artacağını ifade etti. Zirve ayrıca Ukrayna’ya destek ve savunma harcamalarının artırılması konularına odaklanacak; Rutte, müttefiklerin on milyarlarca dolarlık yeni savunma sözleşmeleri açıklayacağını duyurdu. İstanbul Ticaret Odası Başkanı Şekib Avdagiç, zirvenin 70 trilyon dolarlık ekonomik büyüklüğü temsil eden 40’tan fazla ülkeyi bir araya getirdiğine dikkat çekerek, buluşmanın Türkiye’nin askeri-endüstriyel başarısını ve Avrupa güvenlik mimarisindeki merkezi rolünü vurguladığını söyledi. 2 bin 500’e yakın gazeteci için hazırlanan Uluslararası Medya Merkezi ve başkentin çeşitli noktalarında açılan kültürel sergiler, Türkiye’nin imajını güçlendirmeyi hedefliyor. Uzmanlara göre bu zirve, Türkiye’nin uluslararası görünürlüğü ve ittifak içindeki stratejik konumu açısından bir dönüm noktası niteliğinde.
Türkiye42 olay1 sa önce - Ortak aktörcanlı
Türkiye ve Kanada Serbest Ticaret Müzakerelerine Resmen Başladı
Türkiye ile Kanada, serbest ticaret anlaşması imzalamak amacıyla resmi müzakere sürecini başlattı. Kanada Başbakanı Mark Carney'nin ofisinden yapılan açıklamaya göre, iki ülkenin teknik ekipleri anlaşmanın kapsamı ve hedeflerini netleştirmenin yanı sıra ilk müzakere turunun hazırlıklarına odaklanacak. Müzakereler, her iki ülkenin ekonomik işbirliğini derinleştirme iradesini yansıtıyor. Anlaşmanın taraflar arasındaki ticaret ve yatırım akışını artırması, yeni pazar erişimleri sağlaması bekleniyor. Sürecin başlaması, Türkiye ve Kanada arasındaki diplomatik ve ekonomik ilişkilerde yeni bir aşamaya işaret ediyor.
Türkiye1 olay2 sa önce - Ortak aktörcanlı
Financial Times: Türkiye Savunmada 10 Milyar Dolarlık Başarıyla Avrupa'ya Odaklandı
Financial Times (FT) gazetesi, Türkiye'nin savunma sanayii ihracatının 10 milyar dolara ulaştığını ve ülkenin bu alanda Avrupa pazarını hedeflediğini yazdı. Habere göre, Ukrayna'daki savaş, Orta Doğu'da artan gerilimler ve ABD'nin Avrupa'daki askeri varlığını azaltma olasılığı, kıtanın güvenlik mimarisini yeniden şekillendirirken Türkiye'yi stratejik bir tedarikçi konumuna taşıyor. Türk savunma şirketleri, insansız hava araçları, zırhlı araçlar ve deniz sistemleri gibi alanlarda rekabetçi fiyat ve saha kanıtlamış performans sunarak Avrupa ülkelerinin dikkatini çekiyor. Bu gelişme, Türkiye'nin son yıllarda yerli üretime verdiği ağırlığın bir sonucu olarak değerlendiriliyor. Savunma ihracatındaki büyüme, yalnızca ekonomik kazanç sağlamakla kalmıyor, aynı zamanda Ankara'nın NATO içindeki rolünü ve diplomatik pazarlık gücünü pekiştiriyor. FT'nin analizi, Avrupa'nın tedarik zincirlerini çeşitlendirme arayışında Türkiye'nin önemli bir alternatif olarak belirdiğini vurguluyor. Jeopolitik bağlamda ise ABD'nin olası geri çekilmesi Avrupa'yı savunma harcamalarını artırmaya iterken, Türkiye bu boşluğu doldurmak için hazırlıklı görünüyor. Bu durum, transatlantik ilişkilerdeki belirsizliklerin Türkiye gibi bölgesel güçlere yeni fırsatlar yarattığına işaret ediyor.
Türkiye1 olay5 gün önce - Ortak aktör
CHP'de Grup Toplantısı Krizi: Kurtulmuş'tan 'Parti Yönetmeliği' Vurgusu
Cumhuriyet Halk Partisi'nde (CHP) mutlak butlan kararı sonrası başlayan iç gerilim, TBMM'deki grup toplantısının akıbetini belirsizleştirdi. TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş, Meclis'in kendini mahkeme yerine koyamayacağını belirterek CHP'nin sorunu parti yönetmeliği ve iç dinamikleri çerçevesinde çözmesi gerektiğini söyledi. Kurtulmuş, çelişkinin giderilmesi için CHP Genel Başkanlığı'na yazı yazılacağını da duyurdu. CHP Grup Başkanı Özgür Özel ise partiden ayrılarak yeni bir siyasi oluşuma gitme niyetlerinin olmadığını, bu fikri yalnızca partinin seçime girme yeterliliğini kaybetmesi gibi 'felaket senaryosu' için değerlendirdiklerini açıkladı. Özel, kurultay sonuçlanması koşuluyla Genel Başkan Kemal Kılıçdaroğlu ile müzakereye kapı araladı. Yaşananlar, ana muhalefet partisindeki liderlik krizinin Meclis çalışmalarına yansıma riskini ortaya koyarken, Kurtulmuş'un çıkışı kurumsal teamüllere dikkat çekiyor. Salı günü yapılıp yapılmayacağı merak edilen grup toplantısı, parti içi dengeler ve olası uzlaşı ihtimali açısından kritik bir sınav olarak görülüyor.
Afganistan7 olay08 Haz - Ortak aktör
Ukrayna'da kalıcı barış için tek bir anlaşma yeterli olmayacak
Ukrayna'daki savaşı sona erdirmeyi amaçlayan tek bir 'barış anlaşması' yaklaşımı, sorunun karmaşıklığını karşılamaktan uzak. Responsible Statecraft'ta yayımlanan analize göre, kalıcı bir çözüm için Avrupa başkentlerindeki zirvelerin ötesine geçilerek ABD, Ukrayna, Rusya ve Avrupalı güçlerin bir araya geleceği modern bir Helsinki Konferansı düzenlenmesi gerekiyor. Böyle bir konferans, birbiriyle bağlantılı birden fazla anlaşmanın eş zamanlı müzakere edilmesini sağlayabilir. Analiz, her biri son derece zorlu müzakereler gerektirecek bu anlaşmaların, genel bir savaşın önlenmesi için hayati olduğunu vurguluyor. Tek bir anlaşmaya odaklanmak yerine, güvenlik garantileri, toprak düzenlemeleri ve bölgesel istikrar gibi farklı boyutları kapsayan bir çerçeve öneriliyor. Avrupalı liderlerin inisiyatif alarak tarafları aynı masada toplaması, çatışmanın daha geniş bir savaşa dönüşme riskini azaltabilir. Önerilen yaklaşım, mevcut diplomatik çabaların yetersizliğine işaret ediyor ve çok taraflı, katmanlı bir müzakere sürecinin gerekliliğini ortaya koyuyor. Bu bağlamda, Helsinki tipi bir konferans, Soğuk Savaş dönemindeki benzer kriz yönetimi mekanizmalarını hatırlatarak, Ukrayna savaşına kalıcı bir çözüm için tarihsel bir model sunabilir.
Finlandiya1 olay11 Haz