Palestinian Territories — Diplomatic Developments

İsrail ordusu, Ocak 2024'te Gazze'de öldürülen 5 yaşındaki Filistinli Hind Rajab'ın ölümüne ilişkin cezai soruşturma başlatıldığını açıkladı. Rajab, son sözlerinin yer aldığı ses kaydıyla Gazze'deki insani trajedinin simgelerinden biri hâline gelmişti. Soruşturma kararı, uluslararası kamuoyunda geniş yankı uyandıran olayın ardından geldi. Hind Rajab'ın ölümü, Gazze'deki sivil kayıpların ve savaşın insani boyutunun tartışıldığı bir bağlamda önem taşıyor.

Avustralya Dışişleri Bakanı Penny Wong, İsrail hükümetinin 2024'te Gazze'de insani yardım konvoyuna düzenlenen ve Avustralyalı yardım görevlisi Zomi Frankcom'un ölümüne yol açan üçlü insansız hava aracı saldırısıyla ilgili IDF personeli hakkında cezai kovuşturma başlatmama kararını 'aşağılayıcı' olarak nitelendirdi ve öfke duyduğunu açıkladı. Wong, İsrail'in Canberra Büyükelçisi'ni Dışişleri Bakanlığı'na çağıracağını belirtti. Karar, iki ülke arasındaki diplomatik gerilimi artırdı; Avustralya daha önce olayın bağımsız ve şeffaf soruşturulmasını talep etmişti. Olay, Gazze'de insani yardım çalışanlarının güvenliği ve savaş hukuku tartışmalarını yeniden gündeme getirdi.

Birleşmiş Milletler, 2025 yılında dünya genelinde 350 yardım görevlisinin öldürüldüğünü açıkladı. En fazla can kaybı Gazze ve Sudan'da yaşandı. BM, insani yardım çalışanlarına yönelik saldırıları "kabul edilemez" olarak nitelendirdi. BM İnsani İşler Koordinasyon Ofisi'nin (OCHA) aktardığı verilere göre, bu sayı 2024'te kaydedilen 377 ölümden bir miktar daha düşük. Ancak yardım görevlilerinin çatışma bölgelerinde karşı karşıya kaldığı risklerin sürdüğüne işaret ediyor. Gazze ve Sudan'daki çatışmaların yoğunluğu, insani yardım operasyonlarını ve çalışanların güvenliğini doğrudan etkiliyor. BM'nin tepkisi, uluslararası toplumun yardım personeline yönelik koruma yükümlülüklerini ve insani erişimin önemini bir kez daha gündeme getiriyor.

Endonezya'nın Bali adasındaki Ubud'da popüler bir spor salonunun sahibi, üç İsrailli müşteriyi tesisten çıkardı. Olayın görüntüleri sosyal medyada hızla yayıldı. Salon sahibi, gerekçe olarak İsraillilerin askerî geçmişe sahip olduğunu iddia ettiğini ve yerel çalışanlara saygısızlık yaptıklarını öne sürdü. Olay, Gazze'deki savaşın yarattığı hassasiyetin yüksek olduğu bir dönemde meydana geldi. Spor salonunun bu kararı, bölgedeki turizm işletmelerinin siyasi ve askerî bağlara göre müşteri kabul etme konusundaki tartışmaları alevlendirdi. Video, farklı kesimlerden hem destek hem eleştiri aldı. Anadolu Ajansı'nın aktardığı haberde, salon sahibinin İsraillilerin davranışlarından duyduğu rahatsızlığı dile getirdiği belirtildi. Bu tür bireysel işletme kararları, İsrail'e yönelik tepkilerin gündelik yaşam ve ticari alanlara yansımasının bir örneği olarak değerlendiriliyor.

Ekim 2023'ten bu yana İsrail ordusunun Gazze Şeridi'ne düzenlediği askeri operasyonlarda hayatını kaybeden yüzlerce kişinin cenazesi yıkılan binaların enkazı altında kaldı. Filistin Sivil Savunma ekipleri ile Uluslararası Kızılhaç Komitesi (ICRC) ortak koordinasyonuyla sürdürülen arama ve çıkarma çalışmaları kapsamında Sevafiri ailesine ait evin enkazından aylar sonra 7 kişinin daha cansız bedenine ulaşıldı. Bu tür çalışmalar, Gazze'deki yıkımın boyutunu ve enkaz altında kalan cenazelere erişimin ne denli uzun sürdüğünü ortaya koyuyor. Arama kurtarma ekiplerinin koordineli çabaları, ailelerin yakınlarına ait naaşları teslim alıp defin işlemlerini gerçekleştirebilmesi açısından insani bir ihtiyaç olarak öne çıkıyor. Enkaz altındaki cenazelere ulaşılması, aynı zamanda çatışma sonrası dönemde adli ve insani kayıt süreçlerinin de bir parçası olarak değerlendiriliyor.

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM) Başkanı Tomoko Akane ile Gazze'deki savaş sırasında İsrail'in işlediği iddia edilen suçları soruşturan savcı Abdoulaye Seye'ye yaptırım uygulanacağını açıkladı. Yaptırım kararları, Lahey merkezli mahkemenin üst düzey iki ismini hedef alıyor. Washington, UCM'nin İsrail'in Gazze'deki askeri operasyonlarına ilişkin yürüttüğü soruşturmayı uzun süredir eleştiriyor. ABD'nin bu adımı, mahkemenin bağımsızlığı ve uluslararası ceza adaleti açısından yeni bir gerilim hattı oluşturuyor. Rubio'nun açıklaması, UCM'nin İsrail'e yönelik soruşturmasına karşı ABD'nin sert tepkisini ortaya koyuyor.

Amerikalı doktor Mark Perlmutter, 30 ülkede çatışma bölgelerinde yaralıları tedavi ettiğini ancak Gazze'de İsrail bombardımanı altında tanık olduğu manzaraların kendisini hazırlıksız yakaladığını söyledi. Free Malaysia Today'ın aktardığına göre Perlmutter, daha önce benzeri görülmemiş bir vahşetle karşılaştığını ifade etti. Perlmutter'in uluslararası sahadaki uzun deneyimine rağmen Gazze'de gördüklerinden etkilenmesi, bölgedeki insani durumun ciddiyetine dair birinci elden bir tanıklık sunuyor. Doktorun ifadeleri, çatışmanın sağlık çalışanları ve siviller üzerindeki yıkıcı etkisini ortaya koyuyor. Bu açıklamalar, Gazze'deki çatışmanın uluslararası toplum açısından taşıdığı insani boyutu yeniden gündeme getiriyor. Perlmutter'in tanıklığı, sahadaki sağlık hizmetlerinin zorluğunu ve çatışmanın sivil nüfusa yansıyan ağır sonuçlarını gözler önüne seriyor.

Hamas lideri Halil el-Hayya, Pazar günü Kahire'de ABD Başkanı Donald Trump'ın damadı ve elçisi Jared Kushner ile bir araya geldi. The Straits Times'ın haberine göre el-Hayya, İsrail'in diğer üst düzey isimlerini öldürdüğü Gazze savaşı sırasında örgüt içinde kilit bir figür olarak öne çıktı. El-Hayya'nın Kushner ile görüşmesi, Hamas'ın üst düzey bir temsilcisi ile ABD başkanına yakın bir isim arasındaki doğrudan teması göstermesi bakımından dikkat çekiyor. Diğer liderlerin ölümü sonrası el-Hayya'nın giderek merkezi bir rol üstlendiği belirtilirken, bu görüşme diplomatik kanalların çeşitlendiğine işaret ediyor.

ABD Başkanı Donald Trump'ın danışmanı ve damadı Jared Kushner, Hamas'ı Gazze barış planı kapsamındaki yükümlülüklerini yerine getirmemesi halinde, ABD ve uluslararası toplumun yenilenen İsrail askeri harekâtına daha geniş destek verebileceği konusunda uyardı. AzerNews'in aktardığına göre Kushner, bu uyarıyı Hamas'ın taahhütlerine uymamasının olası sonuçlarına dikkat çekerek yaptı. Bu açıklama, ABD yönetiminin Gazze'deki barış planının uygulanmasını yakından izlediğini ve Hamas'ın anlaşma şartlarını ihlal etmesi durumunda İsrail'e askeri destek seçeneğinin masada olduğunu gösteriyor. Bölgede tansiyonun yeniden yükselme ihtimali, diplomatik ve güvenlik dengeleri açısından önem taşıyor.

Al Jazeera, İsrail'in Gazze'ye yönelik savaş ve ablukasının meme kanseri hastası kadınlar üzerindeki yıkıcı etkisini ele aldı. Haberde, savaşın ve kuşatmanın sağlık sistemini felç ettiği ve kanser tedavisi gören kadınların hayatını tehdit ettiği belirtiliyor. Çatışma ortamı ve kuşatma koşulları, bölgedeki kadınların ilaç, ekipman ve uzman desteğine erişimini ciddi şekilde kesintiye uğratıyor. Bu durum, meme kanseriyle mücadele eden hastaların tedavi süreçlerini olumsuz etkileyerek insani krizi derinleştiriyor.

The Guardian'ın pazartesi bülteninde, İspanya Başbakanı Pedro Sánchez'in Haziran 2018'den bu yana görevde kalarak ve kendisini Avrupa'nın önde gelen solcu lideri olarak yeniden konumlandırarak diğer Avrupalı sol eğilimli hükûmet başkanlarının aksine siyasi dayanıklılık gösterdiği belirtiliyor. Bülten, Sánchez'in bu başarısının Birleşik Krallık'ta Andy Burnham için bir model oluşturup oluşturamayacağını sorguluyor. Yazıda, Sánchez'in diğer Avrupalı sol veya merkez sol liderlerin zorlandığı bir dönemde ayakta kalmasının altı çiziliyor ve bu örneğin Birleşik Krallık'taki siyasi tartışmalara, özellikle yerel yönetimden ulusal siyasete uzanan bir rota arayan isimler için referans oluşturabileceği ifade ediliyor. Değerlendirme, Sánchez'in yeniden konumlanma stratejisinin sol siyasetin geleceği açısından incelenmeye değer olduğunu aktarıyor.

Hanover Kamu Politikası Enstitüsü adlı oluşum, ilk bakışta İsrail-Filistin konusuna odaklanan bir düşünce kuruluşu gibi görünüyor. Kuruluş, 'AIPAC Seçimlerde Karanlık Para mı Kullanıyor?' ve 'İsrail Gazze'de Kasıtlı Bir Açlık Kampanyası mı Yürütüyor?' gibi başlıklarla raporlar yayımlıyor; ancak yazarları belirtilmiyor ve gerçek bir düşünce kuruluşu olmadığı ortaya çıkıyor. Responsible Statecraft'ın haberine göre bu sahte kuruluşun, yapay zeka sohbet robotlarını yanıltmak için oluşturulduğu değerlendiriliyor. Amaç, içeriklerin yapay zeka modelleri veya arama sonuçlarına sızması yoluyla İsrail-Filistin tartışmalarına dair üretilen bilgileri etkilemek olabilir. Bu tür bir girişimin, yapay zeka araçlarının giderek daha fazla bilgi kaynağı olarak kullanıldığı bir dönemde, kamuoyu söylemini şekillendirme potansiyeli taşıdığı belirtiliyor.

Gazze'de devam eden askeri operasyonlar ve Batı Şeria'da Filistinlilere yönelik yerleşimci saldırıları İsrail'i küresel ölçekte büyük ölçüde izole ederken, Latin Amerika'daki otoriter sağ bu durumu stratejik bir ittifak için fırsat olarak görüyor. Donald Trump'ın Latin Amerika'daki müttefikleri olarak bilinen bu çevreler, İsrail'e kapılarını açıyor. Söz konusu aktörler, İsrail'in diplomatik yalnızlığına rağmen bu ülkeyle stratejik bir yakınlaşma arayışında. Bu yönelim, Latin Amerika'daki otoriter sağın dış politikasında İsrail ile ilişkileri güçlendirme eğilimini ortaya koyuyor.

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), 2018'den bu yana 29 ülke ve bölgede sağlık hizmetlerine yönelik 10 binden fazla saldırı kaydedildiğini açıkladı. Bu saldırılar sonucunda yaklaşık 5 bin 700 kişi hayatını kaybetti, 8 bin 500 kişi yaralandı. DSÖ, saldırılarla ilgili bugüne kadar hiç kimsenin adalete teslim edilmediğini vurguladı. DSÖ Genel Direktörü Tedros Adhanom Ghebreyesus, sağlık hizmetlerinin asla hedef olmaması gerektiğini yineledi. Sağlık tesislerine ve çalışanlarına yönelik saldırıların cezasız kalması, uluslararası insancıl hukukun uygulanmasındaki boşlukları gündeme getiriyor. Kaydedilen yüksek ölüm ve yaralanma sayıları, çatışma bölgelerinde sağlık hizmetlerine erişimin giderek daha riskli hale geldiğini ortaya koyuyor.