Serbia — Diplomatic Developments

RFE/RL'nin analizine göre Sırbistan bu yıl diğer tüm milletlerin toplamından dört kat fazla Rus vatandaşına vatandaşlık verdi. Bu kişilerin bir kısmı uluslararası yaptırımlar altında bulunuyor. Sırp pasaportu sahipleri Avrupa Birliği'nin Schengen bölgesine vizesiz seyahat edebiliyor. Bu durum, Ukrayna savaşı nedeniyle AB'nin yaptırım uyguladığı Rusların Avrupa'ya girişi için bir arka kapı oluşturuyor. Sırbistan, AB üyeliğine aday olmasına rağmen Rusya'ya yaptırım uygulamayan ender Avrupa ülkelerinden. Moskova ile yakın siyasi ve tarihi bağları olan Belgrad yönetimi, bu vatandaşlık politikasıyla AB'nin yaptırım rejimini delinmesine zemin hazırlıyor. Bu durum, AB ile Sırbistan arasındaki güven ilişkisini zedeleyebilir ve bloğun ortak güvenlik politikalarını baltalayabilir. Uzmanlar, yaptırımlı Rusların Avrupa'da serbestçe hareket etmesinin yalnızca ekonomik yaptırımları değil, kara para aklama ve ulusal güvenlik risklerini de artırdığına dikkat çekiyor. AB'nin, aday ülkelerin vize politikalarını daha yakından denetlemesi gerekebileceği belirtiliyor.

Bosna Hersek'in Tuzla kentinde 25 Mayıs 1995'te gerçekleşen ve 71 sivilin hayatını kaybettiği Kapiya Katliamı'nın sorumlusu Novak Djukic hakkındaki adalet arayışı 31 yıldır sonuçlanmadı. Bosna Savaşı sırasında Sırp güçlerince düzenlenen saldırıda yaşamını yitirenlerin yakınları ve yetkililer, Djukic'in iadesi için defalarca girişimde bulunsa da Sırbistan'dan olumlu yanıt alamadı. Bosna mahkemeleri tarafından mahkûm edilen Djukic, yargı sürecinin ardından Sırbistan'a dönmüş ve burada herhangi bir cezai yaptırımla karşılaşmadan yaşamını sürdürmektedir. İki ülke arasındaki iade anlaşmaları ve diplomatik temaslar, siyasi engeller ve farklı yargı yorumları nedeniyle işletilememektedir. 31 yılı aşan bu süreç, Bosna Savaşı'nda işlenen savaş suçlarının hesap verilebilirliği önündeki kronik zorlukları bir kez daha gözler önüne sermektedir. Kurban yakınları ve insan hakları örgütleri, uluslararası toplumun konuya daha fazla müdahil olmamasını eleştirirken, Tuzla'daki katliam bölgede adalete erişimin ne denli kırılgan olduğunun simgesi olarak anılmaya devam etmektedir.

Sırbistan’ın başkenti Belgrad’da on binlerce kişi erken seçim talebiyle sokaklara çıktı. Gösteriler, Kasım 2024’te Novi Sad tren istasyonunda beton sundurmanın çökmesi sonucu 16 kişinin hayatını kaybetmesinin ardından başlayan yolsuzluk karşıtı hareketin bir parçası olarak düzenlendi. Protestocular, facianın ihmal ve yolsuzluktan kaynaklandığını savunarak mevcut hükümeti sorumlu tutuyor. Erken seçim çağrıları, kamuoyunda artan güven bunalımının ve siyasi hesap verebilirlik talebinin bir yansıması olarak dikkat çekiyor.