Lebanon — Diplomatic Developments

Suriye, Mayıs ayında ele geçirdiği eski rejime ait gizli kimyasal silah programının kalıntılarını imha etmeye başladı. Suriyeli bir yetkili ve Birleşmiş Milletler temsilcisi, bu sürecin son on yılda ilk kez gerçekleştiğini açıkladı. Reuters'ın Mayıs ayındaki haberine göre Suriye'deki yeni yönetim, devrik lider Beşar Esad döneminden kalan kimyasal silah programına ait kalıntıları tespit etmişti. İmha işlemi, ülkenin kimyasal silah stoklarının uluslararası denetim altına alınması ve tasfiyesi yönündeki taahhütlerin yerine getirilmesi açısından önem taşıyor. Bu adım, Suriye'nin kimyasal silah dosyasının kapatılmasına yönelik çabaların bir parçası olarak görülüyor. Sürecin tam kapsamı ve kalan kalıntıların durumu uluslararası gözlemciler tarafından izlenmeye devam ediyor.

BBC ekibi, İsrail birliklerinin mevzilerini güçlendirdiğini ve yıkımlara devam ettiğini belirten BM barış gücünün insani yardım misyonuna katılarak işgal altındaki Lübnan'da son durumu yerinde inceledi. BM barış gücü, bölgedeki askeri hareketliliğin sürdüğünü ve tahribatın devam ettiğini aktardı. BBC'nin bölgeden aktardığı görüntüler ve BM yetkililerinin açıklamaları, işgal altındaki bölgede askeri faaliyetlerin ve yıkımın sürdüğünü ortaya koyuyor. Bu tür bağımsız gözlemler, çatışma bölgesindeki koşulların uluslararası kamuoyuna yansıtılması açısından önem taşıyor.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Haliç Kongre Merkezi'nde düzenlenen Mevlid-i Nebi Haftası Programı'na katıldı. Konuşmasında milletin ve İslam âleminin Mevlid-i Nebi Haftası'nı kutlayan Erdoğan, 'Peygamberimiz insanlığı aydınlattı' ifadesini kullandı. Mevlid-i Nebi Haftası, İslam peygamberi Hz. Muhammed'in doğumunun anıldığı dini bir haftadır. Erdoğan'ın bu programdaki açıklamaları, peygamberin insanlığı aydınlatma rolüne odaklandı.

Lübnanlı gazeteci Zeinab Imad Yassine, babasının yaşamını yitirmesinin ardından konuyu Birleşmiş Milletler'e taşıdı. Yassine, babasının öldürülmesini İsrail'in Lübnan'ın güneyindeki yaşamı sona erdirmek istemesine bağladı. BM'ye yapılan başvuru, Lübnan'ın güneyindeki sivil kayıpların uluslararası platformlara taşınması açısından öne çıkıyor. Yassine'nin girişimi, bireysel kayıpların diplomatik alanda dile getirilmesinin bir örneği olarak değerlendiriliyor.

Lübnan, Esad rejimi döneminde görev yapmış üst düzey bir askeri generali, Suriye'deki iç savaş sırasında işlendiği iddia edilen suçlardan yargılanmak üzere Suriye'ye teslim etti. İade işlemi, geçici Devlet Başkanı Ahmed eş-Şara liderliğindeki yeni Suriye yönetiminin, eski rejimin kıdemli isimlerini iç savaşta işlenen suçlardan sorumlu tutma çabalarıyla aynı döneme denk geldi. Yeni yönetim, yüz binlerce kişinin ölümüne yol açan iç savaşın ardından hesap verebilirlik sürecini hızlandırmayı hedefliyor. Lübnan'ın bu adımı, bölgede Esad dönemi yetkililerine yönelik yargı girişimlerinin bir parçası olarak değerlendiriliyor.

AK Parti Sözcüsü Ömer Çelik, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'yu eleştirdi. Çelik, Netanyahu'nun 'soykırım şebekesi' olarak nitelendirdiği yönetimin bölge için daha fazla kaos ve katliamdan başka bir şey ifade etmediğini söyledi. Çelik, Netanyahu şebekesine karşı durmanın tüm insanlığın haysiyetini savunmak anlamına geldiğini belirtti. Açıklama, AK Parti'nin İsrail yönetimine yönelik sert eleştirilerini yansıtıyor.

Umman Çevre Kurumu, Çarşamba günü yaptığı açıklamada, karaya oturan Caroline Bezengi adlı tankerden sızan ham petrolün ana kara kıyılarına ulaştığını bildirdi. Sızıntının, tankerin bulunduğu bölgenin kuzeyindeki kumsallara vurduğu ve yakındaki bir adayı da tehdit ettiği belirtildi. Caroline Bezengi, yaptırım uygulanan ve Rusya’nın gölge filosunun parçası olduğu değerlendirilen bir tanker olarak tanımlanıyor. Petrol sızıntısının kıyıya ulaşması, Umman açıklarındaki çevresel riskleri somutlaştırırken, bu tür gemilerin bölgedeki hareketliliğine ilişkin endişeleri artırıyor. Açıklamada sızıntının miktarı veya temizlik çalışmalarına dair bilgi verilmedi.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Mekke Ortak Savunma Anlaşması'nın ortaya çıkış gerekçesini açıkladı. Anlaşma fikrinin, bölgedeki son gelişmelerin yarattığı yeni şartlar ve ortak sorumluluk anlayışıyla şekillendiğini belirten Erdoğan, bölge meselelerinin bölge ülkelerince sahiplenilmesi gerektiğine vurgu yaptı. Erdoğan'ın açıklaması, üçlü mekanizma olarak yürütülen Mekke Anlaşması sürecinin bölgesel iş birliğini güçlendirme hedefini ortaya koydu. Cumhurbaşkanı, anlaşmanın bölgede köklü bir değişime yol açacağını ifade ederek, savunma alanında yeni bir paradigmanın inşa edileceğine dikkat çekti. Bu açıklama, Türkiye'nin bölgesel güvenlik mimarisinde daha aktif rol üstlenme niyetini yansıtırken, anlaşmanın ayrıntılarına dair henüz resmi bir metin paylaşılmadı. Erdoğan'ın ifadeleri, son dönemde artan bölgesel gerilimler karşısında Türkiye'nin diplomatik ve askeri iş birliği arayışlarının bir parçası olarak değerlendiriliyor.

Lübnan Parlamentosu, salı günü idam cezasını kaldırarak ülkeyi Ortadoğu'da bu uygulamayı resmen sonlandıran ilk devlet yaptı. Lübnan 2004'ten bu yana hiçbir infaz gerçekleştirmemiş olsa da mahkemeler idam cezası vermeye devam ediyordu; son ceza pazartesi günü açıklanmıştı. Uluslararası Af Örgütü'ne göre ocak ayı itibarıyla 85 kişi idam sırasındaydı. Parlamentonun bu kararı, ülkede fiilen uygulanmayan ancak yargının vermeyi sürdürdüğü idam cezalarının yasal zeminini ortadan kaldırıyor. İdam cezası Lübnan'da genellikle ağır suçlar için öngörülüyordu. Bu adım, Ortadoğu'da bir ilk olması nedeniyle kayıtlara geçti.

Suriye Atom Enerjisi Kurumu, önümüzdeki günlerde ülkeyi ziyaret edecek Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (IAEA) heyetiyle nükleer malzeme dosyasında 'önemli ilerleme' kaydedildiğinin duyurulacağını açıkladı. Açıklamada ilerlemenin içeriğine dair ayrıntı verilmedi. 2024 sonunda Beşar Esad yönetiminin devrilmesinin ardından işbaşına gelen yeni Suriye yönetimi, IAEA ile iş birliğini artırma sözü vermişti. Ülkede daha önce, özellikle 2007'de İsrail tarafından vurulan Deyrizor'daki tesisle ilgili olarak çözülememiş nükleer soru işaretleri bulunuyordu. Bu ziyaret, Suriye'nin geçmiş nükleer faaliyetlerine dair şeffaflık sağlama ve uluslararası toplumla ilişkileri normalleştirme yönündeki adımlarının bir parçası olarak değerlendiriliyor.

İsrail birlikleri, Lübnan'da Haziran ayındaki bir anlaşma gereği Lübnan ordusunun kontrolüne bırakılan bir köye gece sızarak doğu girişini kapatan topraktan bir bariyer oluşturdu. Yerel yetkililer ve devlet medyasının Cumartesi günü doğruladığı olayda, İsrail güçlerinin bölgeden çekilip çekilmediği belirsizliğini koruyor. Haziran'da varılan mutabakatla Lübnan ordusuna teslim edilen köydeki bu tek taraflı eylem, İsrail-Lübnan sınırındaki kırılgan dengeleri sarsarak yeni bir anlaşmazlığa yol açtı. Sızma ve bariyerin inşası, anlaşmanın ihlali olarak değerlendirilirken, Lübnan tarafının nasıl bir karşılık vereceği merak ediliyor. Bölgedeki güvenlik durumunun seyri, gelecek saatlerde yapılacak açıklamalara bağlı olacak.