Yunanistan'ın İsrail ile dansı. 3,5 milyar dolar ödedikleri savunma sisteminin kodunu alamadılar

Yunanistan'ın İsrail ile dansı. 3,5 milyar dolar ödedikleri savunma sisteminin kodunu alamadılar

İsrail ile ortaklığını 3,5 milyar dolarlık "Aşil Kalkanı" hava savunma projesiyle en üst seviyeye taşıyan Yunanistan, milyarlarca dolar ödediği sistemin komuta kontrol kaynak kodlarını alamadı. Yunanistan ile İsrail arasında son yıllarda Doğu Akdeniz'deki enerji ve güvenlik mimarisi üzerinden şekillenen stratejik ortaklık, tarihinin en yüksek seviyesine ulaştı. Atina yönetimi, "Aşil Kalkanı" adı verilen çok katmanlı hava savunma projesi için Tel Aviv ile yaklaşık 3,5 milyar dolarlık sözleşme imzaladı. Ancak Yunanistan'ın ödediği dev bütçeye rağmen sistemin komuta kontrol kaynak kodlarına erişemeyeceği öğrenildi. DOĞU AKDENİZ'DE DERİNLEŞEN STRATEJİK ORTAKLIK Atina ile Tel Aviv arasındaki askeri ve stratejik bağlar, özellikle son on yılda Doğu Akdeniz'deki enerji kaynaklarının paylaşımı, deniz yetki alanları ve Türkiye ile yaşanan bölgesel rekabet ekseninde hızla derinleşti. Güney Kıbrıs Rum Yönetimi'nin (GKRY) de dahil olduğu üçlü zirve mekanizmalarıyla kurumsallaşan bu hat; ortak hava tatbikatları, istihbarat paylaşımı ve savunma sanayi ortaklıklarıyla bölgesel bir güvenlik mimarisine evrildi. En üst aşamasına varan bu askeri işbirliği, Yunanistan'ın hava sahasını İsrail teknolojisiyle tahkim etme hamlesi de eklendi. ÇOK KATMANLIK SAVUNMA AĞI YAPAY ZEKA İLE ÇALIŞACAK İsrail tarihinin en büyük tek kalemlik savunma ihracatı sayılan Aşil Kalkanı projesi, Yunan hava sahasını İHA'lardan seyir füzelerine ve balistik tehditlere kadar geniş bir spektrumda korumayı amaçlıyor. Sözleşmenin yürürlüğe girmesinden sonraki 35 ay içinde operasyonel hale gelmesi hedeflenen yapı, İsrailli Rafael ve Israel Aerospace Industries (IAI) firmalarının teknolojilerini içeriyor. Yunan Kathimerini gazetesinin haberine göre paket kapsamında Yunanistan envanterine kısa menzilli SPYDER sistemleri, Drone Dome hava savunma mekanizması, orta menzilli Barak MX bataryaları, ELTA çok amaçlı radarları ve uzun menzilli balistik tehditleri önleyen Davud'un Sapanı (David's Sling) dahil edilecek. Yapay zeka destekli çalışacak bu çok katmanlı şemsiye, Yunanistan'ın elindeki mevcut Amerikan yapımı Patriot bataryalarıyla da entegre çalışacak. Sözleşme bedelinin yaklaşık 750 milyon euroluk kısmı, yani yüzde 25'lik payı, alt yüklenici olarak projeye katılacak 19 Yunan savunma sanayi şirketine tahsis edilecek. MUHALEFETTEN HÜKÜMETE TEPKİ Milyarlarca euroluk anlaşmanın teknik detayları netleştikçe, sistemin denetim yetkisi Atina'da siyasi bir krize yol açtı. İsrail Füze Savunma Teşkilatı Başkanı Moşe Patel'in Kathimerini gazetesine yaptığı açıklama tartışmaları alevlendirdi. Patel, Yunanistan'ın komuta kontrol yazılımının kaynak kodlarına erişim hakkı olup olmadığı sorusuna, "Hayır. Çünkü kaynak kodu anlaşmanın kullanım lisansına dahil edilmedi" yanıtını verdi. Bu beyan, Yunanistan'ın hava sahasını emanet ettiği sistemin bakımını ve modernizasyonunu tek başına yapamayacağı, doğrudan İsrail'in onayına ve teknik desteğine muhtaç kalacağı endişelerini doğruladı. Ana muhalefet partisi Panhelenik Sosyalist Hareket (PASOK), konuyu doğrudan meclise taşıdı. Anadolu Ajansının (AA) aktardığına göre PASOK Savunma Sözcüsü Mihalis Katrinis, Savunma Bakanı Nikos Dendias'ın temmuz ayındaki konuşmasında "kaynak koduna tam erişim sağlanmadan hiçbir alım yapılmayacağı" yönünde verdiği sözü hatırlattı. Dendias o konuşmasında, "En dost ülkenin veya müttefikin dahi rehinesi haline gelmemiz kesinlikle imkansızdır" demişti. Eski Başbakan Aleksis Çipras'ın kurucusu olduğu sol ittifak, tam kontrol hakkı verilmemesini ulusal egemenliğin zedelenmesi olarak nitelendirdi. Eski Maliye Bakanı Yanis Varoufakis ise anlaşmayı kınayarak hükümeti İsrail'in bölgesel politikalarına ortak olmakla suçladı. Yunanistan Komünist Partisi (KKE) de milyarlarca euroluk faturanın halkın sırtına yüklendiğine işaret etti. Yunan basınında, özellikle Documento gazetesinde yer alan haberlerde ise projeyi üstlenen İsrailli IAI şirketinin, daha önce Yunanistan'ı sarsan yasa dışı dinleme skandalının odağındaki Predator casus yazılımını geliştiren Cytrox firmasıyla geçmişteki ticari bağlantıları gündeme getirildi. İSRAİL'DEN YANIT: "YUNAN KAYNAK KODU GELİŞTİRİLECEK" Tepkilerin yoğunlaşması üzerine İsrail Savunma Bakanlığı yazılı bir bildiriyle Atina'daki tartışmalara yanıt verdi. Politico'nun aktardığı açıklamada, İsrail ordusunun kendi kullandığı operasyonel kaynak kodlarının paylaşılamayacağı, ancak Atina için projeye özel bir "Yunan kaynak kodu" hazırlanacağı duyuruldu. İsrail yönetimi, onlarca yıllık operasyonel birikimin Yunan şirketlerine aktarılacağını belirtti. Bu çerçevede Yunan Scytalis şirketi ile İsrailli Rafael ortak çalışma yürütecek. Geliştirilecek bu yeni komuta kontrol yazılımının tüm kontrolünün, değişiklik ve güncelleme yetkisinin münhasıran Yunanistan Silahlı Kuvvetleri'ne ait olacağı açıklandı.