Türkiye ve ABD

İsrail hükümeti, Dışişleri Bakanı Gideon Sa'ar'ın girişimiyle 1915 olaylarını 'Ermeni soykırımı' olarak tanıdı. Karar, İsrail'in Gazze'deki askerî operasyonları nedeniyle Uluslararası Adalet Divanı'nda soykırım suçlamasıyla yargılandığı bir dönemde alındı. Türkiye, bu adımın tarihî gerçeklerle bağdaşmadığını ve İsrail'in kendi suçlarını örtbas etme çabası olduğunu savundu. Dışişleri Bakanlığı, İsrail'in Filistin halkına yönelik sistematik zulmünü vurgulayarak kararı siyasi ve geçersiz saydı. Azerbaycan da İsrail'in bu kararını 'ciddi endişe verici' bularak kınadı ve tarihî olguların çarpıtıldığını belirtti. Bakü, bölgesel bölünmeleri derinleştirdiği gerekçesiyle kararın yeniden gözden geçirilmesini istedi. İsrail ile müttefik olmasına rağmen en yakın partneri Türkiye olan Azerbaycan'ın bu çıkışı, iki ülke ilişkilerinde gerilime yol açabileceğinin sinyalini verdi. Karar, diplomatik çevrelerde İsrail'in Türkiye'ye yönelik bir hamlesi olarak da değerlendiriliyor.

İsrail'de 27 Ekim'de yapılacak seçimler öncesinde Başbakan Binyamin Netanyahu'nun Türkiye'yi hedef alan söylemlerine yenilerini eklediği bildirildi. Netanyahu'nun seçim kampanyasında Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın fotoğrafının kullanılmaya başlandığı aktarıldı. İki yılı aşkın süredir İran ve Hamas kaynaklı bölgesel gerilimlerin sürdüğü bir ortamda yapılacak seçimlerde Türkiye gündeminin öne çıktığı görülüyor. Muhalefet cephesi, Netanyahu'nun Türkiye üzerinden yürüttüğü kampanya dilinden endişe duyduğunu ifade ediyor. NTV'de yer alan haberde, başbakanın çaresizliğinin söylemlerine yansımaya başladığı değerlendirmesi aktarıldı.

İsrail ordusu, ABD ile İran arasında sağlanan ateşkes mutabakatına ve mevcut ateşkese rağmen, Lübnan'ın güneyindeki Nebatiye kentine bağlı Meyfedun ve Şevkin beldelerinde üç aracı insansız hava aracıyla vurdu. Saldırıda dört kişi hayatını kaybetti. ABD Başkanı Donald Trump, İran'la bir ateşkes anlaşmasına varıldığını ve Hürmüz Boğazı'ndaki ablukanın sona erdiğini açıklamış, Tahran ise teklifi incelediğini bildirmişti. Buna karşın İsrail, Lübnan'ın güneyindeki 29 belde için tahliye uyarıları yaparak Beyrut'un Dahiye bölgesine hava saldırıları düzenledi. AB, Lübnan'ın ateşkes kapsamına alınması gerektiğini vurgularken BM çatışmalarda düşüş gözlendiğini belirtti. Saldırı, ABD-İran hattında ilerleyen diplomatik sürecin sahadaki kırılganlığını ortaya koyuyor. İsrail'in operasyonlarına devam etmesi, varılan mutabakatın kapsayıcılığına yönelik soru işaretlerini artırırken, Lübnan'da sivil kayıplar ve altyapı hasarı derinleşiyor. Uluslararası aktörler, kalıcı bir ateşkes için Lübnan'ın da sürece dahil edilmesi çağrısında bulunuyor.

Milliyet yazarı Aslıhan Altay Karataş'ın haberine göre, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan AK Parti iktidarı boyunca Filistin davasını sahiplenerek İsrail'e yönelik eleştirilerini sürdürdü. Erdoğan'ın 2009 Davos'ta dönemin İsrail Cumhurbaşkanı Şimon Peres'e yönelik 'One Minute' çıkışı Ortadoğu'daki popülaritesini artırdı. İsrail'in 7 Ekim 2023'te başlattığı Gazze saldırılarına da dünyada en sert tepki gösteren liderler arasında yer aldı. Haber, İsrail'de Erdoğan'ın bu duruşuna ilişkin bir 'kompleks' oluştuğunu öne sürüyor. Bölgedeki diplomatik ve siyasi dengeler açısından Erdoğan'ın Filistin konusundaki tutumu, Türkiye-İsrail ilişkilerinde gerilim unsuru olmaya devam ediyor.

İran, mart ayında Amerika Birleşik Devletleri ve İsrail ile yaşanan savaş sırasında uçakları düşürülen üç hava kuvvetleri pilotunun Katar'da alıkonulduğunu açıkladı. İran, Uluslararası Kızılhaç Komitesi'nden (ICRC) pilotların serbest bırakılması için devreye girmesini talep etti. İran'ın iddiasına göre pilotlar, savaş sırasında uçaklarının düşürülmesinin ardından Katar'da gözaltında tutuluyor. İran, ICRC'ye yaptığı başvuruyla pilotların durumunun uluslararası insancıl hukuk çerçevesinde ele alınmasını istiyor. Konuya ilişkin Katar'dan henüz resmi bir açıklama yapılmadı. İran'ın ICRC'ye başvurusu, konuyu uluslararası insani yardım mekanizması üzerinden gündeme taşıdı.

Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, ülkesinin hava savunma sistemlerinde ciddi füze sıkıntısı yaşadığını açıkladı. Zelenski'ye göre Ukrayna'nın elinde Rus füzelerini engelleyecek kadar Patriot savunma füzesi kalmadı; bu nedenle bazı geceler savunma sistemleri devreye sokulamıyor. Zelenski, ABD'nin elindeki Patriot füzelerinin yüzde 10'unu Ukrayna'ya vermesi durumunda Rus füzelerinin tamamının yok edilebileceğini ifade etti. Açıklama, Ukrayna'nın hava savunma kapasitesindeki açığı ve ABD'den gelecek askeri desteğin savaşın seyrine etkisini gündeme getiriyor.

İletişim Başkanı Duran, sosyal medya hesabından Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın Doha merkezli Al Jazeera Arapça televizyonuna verdiği röportaja ilişkin bir paylaşım yaptı. Duran, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın mülakatta Türkiye'nin dış politika gündemine, bölgesel ve küresel gelişmelere dair önemli mesajlar verdiğini belirtti. Paylaşım, Erdoğan'ın Al Jazeera'ye verdiği röportajın resmi kanallarca öne çıkarıldığını gösteriyor. İletişim Başkanlığı'nın bu tür duyuruları, Cumhurbaşkanı'nın dış politika söyleminin uluslararası medyadaki yansımalarını vurgulama amacı taşıyor. Röportajın içeriğine dair ayrıntı verilmezken, Türkiye'nin bölgesel ve küresel konulardaki tutumunun altının çizildiği anlaşılıyor.

ABD Başkanı Donald Trump, Pakistan, Suudi Arabistan ve Türkiye arasında imzalanan Mekke Ortak Savunma Anlaşması'nı memnuniyetle karşıladığını açıkladı. Truth Social platformundan yaptığı paylaşımda, üç ülkenin anlaşmayı 'nihayet' imzalamasından duyduğu memnuniyeti dile getirdi ve bunu 'Orta Doğu'nun bir araya geldiğinin' bir göstergesi olarak nitelendirdi. Trump'ın açıklaması, savunma iş birliğine yönelik bu adımın bölgesel ittifaklar açısından önemli bir gelişme olarak görüldüğünü ortaya koyuyor. Anlaşmanın ayrıntılarına ilişkin resmi bir açıklama yapılmazken, Trump'ın ifadesi anlaşmanın imzalandığını teyit ediyor ve Washington'un bu tür bölgesel savunma düzenlemelerine verdiği desteği yansıtıyor. Pakistan, Suudi Arabistan ve Türkiye arasındaki bu paktın, üç ülkenin askeri ve stratejik ilişkilerini derinleştirmesi bekleniyor.

ABD Başkanı Donald Trump, Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında imzalanan Mekke Ortak Savunma Anlaşması'nı memnuniyetle karşıladı. Trump, üç ülkenin uzun süredir üzerinde çalıştığı savunma anlaşmasının imzalanmasını 'büyük, cesur ve önemli bir ilk adım' olarak nitelendirdi. Mekke Paktı olarak adlandırılan anlaşma, üç ülkenin savunma alanında iş birliğini öngörüyor. ABD'nin bu desteği, bölgesel savunma düzenlemelerine yönelik Washington'un tutumunu ortaya koyması açısından dikkat çekiyor.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, El Cezire Arabic'in 'Al Muqabala' programı için verdiği özel röportajda, ABD Başkanı Donald Trump'tan F-35'ler konusunda söz aldığını söyledi. Erdoğan, 'Sözün yerine getirilmesini bekliyorum.' ifadesini kullandı. Röportajda bölgesel gelişmeler ve Mekke'de imzalanan savunma anlaşması da ele alındı. F-35 programı, Türkiye-ABD savunma ilişkilerinin önemli başlıklarından biri olarak görülüyor. Erdoğan'ın bu açıklaması, F-35 tedarik sürecine yönelik beklentinin sürdüğünü ortaya koydu.