Tunus ve ABD

Küresel petrol fiyatları, ABD ile İran arasında Hürmüz Boğazı'ndaki seyrüseferi yeniden başlatacak bir anlaşmaya yaklaşıldığına dair işaretlerle sert düştü. Brent petrolü yüzde 4,2 değer kaybederek 99 doların altına inerken, ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio 'oldukça sağlam' bir teklifin masada olduğunu belirtti. Teklif, boğazın açılmasını, sınırlı süreli nükleer müzakereleri ve bazı yaptırımların kaldırılmasını içeriyor. Ancak ABD Başkanı Trump, anlaşma tamamlanana kadar ablukanın süreceğini vurguladı. Diplomatik ilerlemeye rağmen nükleer anlaşmazlık çözüme kavuşmadı. İran'ın BM misyonu Washington'u 'yalan ve dezenformasyon' yaymakla suçlarken, Tahran ABD ile nükleer konuda şu anda herhangi bir görüşme yapılmadığını duyurdu. Uzlaşının ateşkesi uzatma ve seyrüseferi serbest bırakma üzerinde yoğunlaştığı, ancak İran'ın nükleer programına dair temel uyuşmazlığın sürdüğü bildiriliyor. AB, Hürmüz Boğazı'nda güvenliği sağlamak için daha fazla donanma gemisi gerekeceğini açıklarken, Beyaz Saray'da İran stratejisinin nihai hedefi konusunda belirsizlik devam ediyor.

27-28 Haziran gecesi Rusya, Ukrayna’nın başkenti Kiev başta olmak üzere birçok şehri balistik füzeler ve insansız hava araçlarıyla hedef aldı. Kiev’de en az dokuz sivil hayatını kaybetti, aralarında bir çocuğun da bulunduğu çok sayıda kişi yaralandı. Ukrayna hava savunma sistemleri çok sayıda füzeyi ve İHA’yı imha etse de enkaz parçaları yangınlara ve bir ilaç fabrikası da dahil olmak üzere maddi hasara yol açtı. Saldırı öncesinde Ukrayna Cumhurbaşkanı Zelenskiy, Rusya’nın büyük çaplı bir saldırı hazırlığında olduğu uyarısında bulunmuştu. Eş zamanlı olarak Harkov ve çevresinde de sivil hedeflere yönelik saldırılar gerçekleşti: dronelar otomobillere, benzin istasyonlarına ve konutlara isabet etti; bir yolcu öldü, çok sayıda kişi yaralandı. Herson’da güdümlü bombalar beş kişiyi yaraladı ve merkez ilçede elektrik kesintisine neden oldu. Ayrıca Rus güçlerinin sınıra iki kilometre mesafedeki Kozaça Lopan yerleşimine sızdığı bildirildi. Rus resmi kaynakları (TASS) bu operasyonu askeri-endüstriyel tesisler, enerji altyapısı ve havaalanlarını hedef alan bir misilleme saldırısı olarak nitelendirdi. Geniş bir coğrafyaya yayılan eş güdümlü vurucu güç, çatışmanın şiddetinde belirgin bir tırmanışa ve sivil halk ile kritik altyapı üzerindeki tehdidin sürdüğüne işaret ediyor.

Ukraynalı yetkililer, Çernobil Yasak Bölgesi'nde bulunan kullanılmış nükleer yakıt depolama tesisine bir Rus insansız hava aracının çarptığını duyurdu. Olayın ardından radyasyon seviyelerinin normal sınırlar içinde kaldığı bildirildi. Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenski, saldırıyı kritik altyapıyı hedef alan kasıtlı ve pervasız bir eylem olarak nitelendirirken, Kiev yönetimi Moskova'yı nükleer güvenliği tehlikeye atmakla suçladı. Bu gelişme, Rusya'nın savaş boyunca nükleer riskleri artıran eylemlerine bir yenisini ekliyor ve uluslararası toplumda nükleer felaket endişelerini yeniden gündeme getiriyor.

ABD ve İran arasında nükleer program ve Hürmüz Boğazı’nın açılmasını öngören geçici bir anlaşmaya varılması yönünde yoğun diplomasi sürdürülüyor. Başkan Trump büyük ölçüde taviz kopardıklarını iddia ederken, İran tarafı henüz nihai mutabakat olmadığını belirtiyor. Başkan Yardımcısı Vance yalnızca “birkaç pürüz” kaldığını söyledi. Ancak sahada ateşkes ihlalleri devam ediyor; taraflar son 48 saatte Hürmüz Boğazı çevresinde karşılıklı suçlamalarda bulundu. İsrail medyasına göre Tel Aviv yönetimi, anlaşmanın kapsamından duyduğu rahatsızlığı Washington’a iletti. Haaretz ve Kanal 12’nin haberlerinde, İran’ın nükleer programına ilişkin temel meseleleri ileri bir tarihe erteleyecek “sınırlı geçici anlaşma”nın İsrail’in stratejik hedefleriyle uyuşmadığı vurgulanıyor. İsrail’in özellikle İran’ın füze kapasitesi ve bölgesel vekil güçleri üzerindeki etkisinin sınırlandırılmamasından endişe ettiği belirtiliyor. Bu arada ABD istihbaratına dayandırılan uydu görüntüleri, İran’ın ağır bombardımana rağmen yer altı füze altyapısını ve insansız hava aracı üretimini beklenenden hızlı restore ettiğini ortaya koyuyor. İran Dışişleri Bakanı Erakçi, herhangi bir anlaşmanın Lübnan dahil tüm cepheleri kapsaması gerektiğini söyleyerek ateşkesin genişletilmesi talebini yineledi. Öte yandan ABD’nin Avrupa’daki askeri varlığını azaltma planlarını hızlandırması ve Körfez’deki gizli hava saldırılarına dair haberler, bölgesel denklemdeki karmaşık ittifak yapısını gözler önüne seriyor.

Rusya ve Ukrayna arasında uzun menzilli saldırılar yoğunlaştı. Son 24 saatte taraflar karşılıklı hava saldırıları düzenledi; Rusya Savunma Bakanlığı 12 bölgede 660 Ukrayna İHA'sının vurulduğunu iddia ederken, Ukrayna Hava Kuvvetleri gece boyunca fırlatılan 189 Rus İHA'sından 177'sini düşürdüğünü açıkladı. Saldırılarda Ukrayna'da 13, Rus bölgelerinde 4 sivil hayatını kaybetti; Kırım ve Dubna uzay iletişim merkezi hedef alındı. Diplomasi cephesinde Moskova, Washington'un nesnel arabuluculuk rolünden uzaklaştığını öne sürdü. Kremlin, ABD'nin "Anchorage ruhunu" terk ettiğini savunurken, Dışişleri Bakanı Lavrov Amerikan arabuluculuğunun netleştirilmesini talep etti. Rus yetkililer Ukrayna'ya silah sevkiyatının bölgesel ve küresel riskler doğurduğu uyarısında bulundu; eski bir ABD kongre üyesi ise Washington'un vekalet savaşı yürüttüğünü iddia etti. Çin ise Moskova ve Kiev'i müzakerelere dönmeye çağırdı. Savaşın küresel etkileri derinleşiyor. Güneydoğu Asya silah ticaretinde Rusya'nın payı azalırken, ASEAN ülkeleri enerji altyapısına yönelik saldırıların risklerini değerlendiriyor. Malezya'nın Rusya ile enerji anlaşması belirsizlikle karşı karşıya; Avrupa'nın alümina ihracatındaki çelişkiler ve yabancı uyruklu savaşçı kayıpları dikkat çekiyor. Rusya içinde ise yetkililer savaşın sonuçlarını örtbas etme eğiliminde.

2 Temmuz 2026'da ABD'nin 250. kuruluş yıldönümünde, Chatham House yorumcusu Jon Wallace, ülkenin hâlâ fay hatlarıyla tanımlandığını belirtiyor. En acil fay hattı, hükümet sistemine inananlarla inanmayanlar arasındaki bölünme olarak öne çıkıyor. Bu ayrışma, modern zamanlarda yeniden alevlenen temel bir çatışma olarak değerlendiriliyor. Tarihsel olarak ABD, kuruluşundan bu yana bu tür kırılmalarla şekillendi. 250 yıl boyunca süregelen fay hatları, günümüzde siyasi kutuplaşmanın derinleşmesiyle yeniden kritik bir önem kazandı. Sistemin meşruiyetine duyulan inancın zayıflaması, demokratik kurumlara güveni aşındırıyor ve iç siyasi istikrarı tehdit ediyor. Bu dinamik, ABD'nin küresel liderlik rolünü de etkileme potansiyeli taşıyor.

Filipinler'in güneyindeki Agusan del Sur eyaletinin Loreto kasabasında, 4 Temmuz Cumartesi günü ortak bir operasyon düzenlendi. Polis, uyuşturucuyla mücadele birimleri ve askerlerden oluşan ekipler, dağlık bir köyde 23 binden fazla kenevir bitkisini sökerek imha etti. Bitkilerin sokak değerinin yaklaşık 6 milyon peso olduğu tahmin ediliyor. Operasyon, ülke genelinde süren yasadışı uyuşturucuyla mücadele kampanyasının bir parçası. Yetkililer, kenevir yetiştiriciliğinin önlenmesine yönelik kırsal alanlardaki baskınların devam edeceğini bildirdi. Bölge, daha önce de benzer uyuşturucu operasyonlarına sahne olmuştu.

Süper Tayfun Bavi, ABD’nin Pasifik Okyanusu’ndaki topraklarından Rota Adası’na Pazartesi günü kara ulaştı. Ulusal Hava Durumu Servisi, Kategori 5 kasırga gücündeki fırtınanın ‘felaket boyutunda hasara ve hayati tehlikeye’ yol açabileceği uyarısında bulundu. Saatte 280 kilometreyi bulan rüzgârlar ve şiddetli yağışlar ada genelinde etkili oldu. Rota Adası, Guam ve Kuzey Mariana Adaları’nda acil durum tahliyeleri yapıldı, halk sığınaklara yönlendirildi. Fırtınanın haftalarca sürecek altyapı hasarına neden olması bekleniyor. NASA’nın doğal olay takip sistemi, aynı bölgede daha önce Tropical Storm Douglas’ı da izlemişti ancak Bavi’nin şiddeti ve güzergahı, bölge için asıl tehdidi oluşturdu. Uluslararası medya kuruluşları, fırtınanın özellikle ABD’nin Pasifik’teki askeri ve sivil varlığı açısından kritik öneme sahip olduğuna dikkat çekti. Guam ve Kuzey Mariana Adaları’ndaki ABD vatandaşları için federal yardım mekanizmalarının devreye girmesi gündemde. Bavi’nin vurduğu adalar, iklim değişikliğine bağlı olarak artan süper tayfun tehditleriyle karşı karşıya. Uzmanlar, bu tür olayların sıklığının ve yoğunluğunun artabileceği uyarısını yaparken, bölge halkı ve yetkilileri yeniden inşa ve iyileştirme sürecine odaklanmış durumda.

Ağustos 2025'te gerçekleşen Trump-Putin Alaska zirvesi, Rus diplomasisi ve propagandasının sözlüğüne 'Anchorage ruhu' kavramını kazandırdı. Kremlin, bu görüşmede Ukrayna'da barışa yönelik bazı mutabakatların sağlandığını ve bu mutabakatların cephedeki gelişmelerle diplomatik süreci doğrudan şekillendirdiğini iddia etti. Rus yetkililer, bir yıl boyunca bu anlatıyı sürdürerek uluslararası kamuoyuna ilerleme izlenimi vermeye çalıştı. Ancak sahada devam eden çatışmalar ve somut diplomatik sonuçların alınamaması, 'Anchorage ruhu' söyleminin içi boş olduğunu ortaya koydu. ABD tarafından zirvenin ardından resmî bir barış planı teyit edilmezken, Ukrayna'daki savaşın seyri Rusya'nın iddialarıyla çelişti. Bu durum, Kremlin'in yarattığı mitin kademeli olarak çökmesine yol açtı. Rusya'nın 'Anchorage ruhu'nu yaşatma çabası, Moskova'nın Batı ile müzakere masasında psikolojik üstünlük kurma ve kendi savaş hedeflerini meşrulaştırma arayışının bir parçası olarak değerlendirildi. Ancak sonuçsuz kalan bu söylem, taraflar arasındaki güven bunalımını derinleştirirken, barışa dair beklentilerin de sönümlenmesine neden oldu.

İsrail Savunma Bakanı Israel Katz, geçen hafta düzenlediği basın toplantısında, ülkesinin uzaydan saldırı amaçlı lazer silahları geliştirmeyi planladığını açıkladı. Katz, "Hiçbir ülkenin uzayda saldırı düzenleme kabiliyeti yok. Bu kapasiteyi elde ederek dünyada lider ülke olmalıyız" ifadelerini kullandı ve bu hamlenin caydırıcılık avantajı sağlayacağını belirtti. Bu duyuru, İsrail'in devam eden kara savaşlarının yanı sıra askeri hedeflerini uzaya taşıma niyetini ortaya koyuyor. Uzayın silahlandırılması uluslararası alanda hassas bir konu olmaya devam ederken, İsrail'in bu adımı diğer uzay güçlerinin tepkisine yol açabilir ve yeni bir stratejik rekabet alanı yaratabilir. Planın zaman çizelgesine veya teknik ayrıntılara ilişkin henüz bir bilgi paylaşılmadı.