Rusya ve ABD

Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskyy, ülkedeki haftalık protestoların ardından ordu komutanını görevden aldı. Bu değişiklik, 2022’deki tam ölçekli işgalden bu yana en büyük siyasi krizlerden birine işaret ederken, Zelenskyy aynı günlerde Rusya’nın 48 saat içinde büyük bir füze ve insansız hava aracı saldırısı başlatacağı uyarısında bulundu. Ayrıca Moskova’nın sonbaharda geniş çaplı seferberlik hazırlığında olduğunu ve Rus kayıplarının asker alımını aştığını açıkladı. Rusya, belirtilen süre içinde Ukrayna genelinde yoğun saldırılar düzenledi; 70’ten fazla füze ve 280 İHA fırlatıldı. Başkent Kiev dahil birçok bölgede en az 14 sivil hayatını kaybetti, aralarında çocukların da bulunduğu çok sayıda yaralı var. Rusya Savunma Bakanlığı, saldırıların askerî havaalanları, savunma sanayi tesisleri ve lojistik merkezleri hedef aldığını, ayrıca Karadeniz’de Ukrayna’nın askerî yük taşıyan gemilerine yönelik ayrı bir operasyon yapıldığını duyurdu. Ukrayna ise Rusya topraklarına insansız hava aracı taarruzlarıyla karşılık verdi: Ryazan petrol rafinerisi ile online perakende devi Wildberries’e ait depolara saldırılar düzenlendi. Diplomatik cephede Zelenskyy, ABD Başkanı Donald Trump ile Beyaz Saray’da görüşerek Patriot füzelerinin ortak üretimini ele aldı; Polonya Başbakanı Tusk’a da planlanan büyük saldırı hakkında bilgi verdi. Rusya ise İngiltere’yi Ukrayna’ya Gripen savaş uçakları vermesi halinde sonuçları konusunda uyardı ve sözcüleri aracılığıyla Batı’nın Ukrayna’yı bir ‘koçbaşı’ olarak kullandığını öne sürdü.

ABD Başkanı Donald Trump, İran ile varılmaya çalışılan anlaşmanın taslağını İsrail dahil müttefiklere iletti. Nihai metnin Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasını öngördüğü, ancak nükleer meseleleri erteleyen geçici bir çerçeve olabileceği belirtiliyor. İsrail basını, Tel Aviv yönetiminin bu olasılıktan rahatsız olduğunu aktardı. İran ise ABD güçlerini Hürmüzgan bölgesinde son 48 saatte ateşkesi ihlal etmekle suçladı ve Trump'ın Umman'ı 'havaya uçurma' tehdidini kınadı. ABD istihbaratına göre İran, altı haftalık ateşkes sırasında insansız hava aracı üretiminin bir bölümüne yeniden başladı ve ordusunu beklenenden hızlı toparladı. Moskova, ikinci gece üst üste geniş çaplı insansız hava aracı saldırısına hedef oldu. Rus yetkililer, başkente yönelik 620 İHA'nın tespit edildiğini, 20'den fazlasının engellendiğini ve havalimanlarında kısıtlamalar uygulandığını bildirdi. Aynı süreçte Rus güçleri Jitomir'de polis binasını vurdu; can kaybına ilişkin bilgiler netleşmedi. Trump, Kuzey Kore lideri Kim Jong-un ile bu yıl, muhtemelen Kasım'da Çin'in Şıncın kentindeki APEC Zirvesi sırasında yüz yüze görüşmeyi planladığını açıkladı ve Pyongyang'ın 57 'çok güçlü' nükleer silahı olduğunu söyledi. Güney Kore Savunma Bakanı ise Kuzey'in 80 ila 120 savaş başlığına sahip olabileceğini tahmin ederek Trump'ın rakamının çok üzerinde bir değerlendirme paylaştı. Kim'in kız kardeşi, Zelenskiy'in Kuzey Kore'nin Rusya'ya ek asker gönderdiği iddiasını yalanladı.

Birleşik Krallık Ulusal Siber Güvenlik Merkezi (NCSC) ve müttefik ülkeler, Rus devleti bağlantılı siber aktörlerin kötü yapılandırılmış yönlendiricileri istismar ederek küresel çapta kritik sektörleri hedef aldığını açıklayan bir danışma belgesi yayımladı. Uyarı, Rus istihbarat servislerinin bu açıklıkları kullanarak ağlara sızma, veri toplama ve istihbarat faaliyetleri yürüttüğüne dikkat çekiyor. Uzmanlar, özellikle enerji, ulaşım, sağlık ve iletişim gibi kritik altyapıların risk altında olduğunu vurguluyor. Danışmada, kurumlara yönlendirici ayarlarını denetlemeleri, güncellemeleri yapmaları ve çok faktörlü kimlik doğrulama gibi temel güvenlik önlemlerini acilen devreye almaları tavsiye ediliyor. Bu uyarı, Rusya'nın siber casusluk kapasitesinin süregelen bir tehdit olduğunu ve devlet destekli saldırıların günlük teknolojik zafiyetlerden nasıl yararlandığını bir kez daha ortaya koyuyor.

İsrail ordusu, ABD ile İran arasında sağlanan ateşkes mutabakatına ve mevcut ateşkese rağmen, Lübnan'ın güneyindeki Nebatiye kentine bağlı Meyfedun ve Şevkin beldelerinde üç aracı insansız hava aracıyla vurdu. Saldırıda dört kişi hayatını kaybetti. ABD Başkanı Donald Trump, İran'la bir ateşkes anlaşmasına varıldığını ve Hürmüz Boğazı'ndaki ablukanın sona erdiğini açıklamış, Tahran ise teklifi incelediğini bildirmişti. Buna karşın İsrail, Lübnan'ın güneyindeki 29 belde için tahliye uyarıları yaparak Beyrut'un Dahiye bölgesine hava saldırıları düzenledi. AB, Lübnan'ın ateşkes kapsamına alınması gerektiğini vurgularken BM çatışmalarda düşüş gözlendiğini belirtti. Saldırı, ABD-İran hattında ilerleyen diplomatik sürecin sahadaki kırılganlığını ortaya koyuyor. İsrail'in operasyonlarına devam etmesi, varılan mutabakatın kapsayıcılığına yönelik soru işaretlerini artırırken, Lübnan'da sivil kayıplar ve altyapı hasarı derinleşiyor. Uluslararası aktörler, kalıcı bir ateşkes için Lübnan'ın da sürece dahil edilmesi çağrısında bulunuyor.

Rolling Stone dergisinde yayımlanan ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in NATO'ya saldırısının yakın olduğunu öne süren yazı, Responsible Statecraft tarafından eleştirildi. Analizde, Ukrayna savaşının Rusya ile Batı arasındaki dinamiklere ilişkin tehlikeli biçimde yanlış yönlendirilmiş bir düşünce tarzına zemin hazırladığı belirtiliyor. Bu yaklaşımın kontrol edilmemesi durumunda önümüzdeki yıllarda daha büyük ve yıkıcı bir çatışmanın önünü açabileceği ifade ediliyor. Yazıda, Başkan Donald Trump'ın transatlantik ittifakı zayıflattığı yönündeki anlatının giderek popülerleştiği ve bu çerçevenin Rusya-Batı gerilimini tırmandırabilecek bir algı yarattığı vurgulanıyor. Responsible Statecraft, söz konusu anlatının yaygınlaşmasının daha geniş bir çatışma riskini artırdığı uyarısında bulunuyor.

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Salı günü Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM) Başkanı Tomoko Akane ile kıdemli bir dava avukatına yaptırım uygulandığını açıkladı. Bu adım, Trump yönetiminin Lahey merkezli mahkemeye yönelik kampanyasının son tırmanışı olarak değerlendiriliyor. UCM, 2002 yılında savaş suçları, soykırım ve insanlığa karşı suçları kovuşturmak üzere uluslararası toplum tarafından kurulmuştu.

Ukrayna, savaşın seyrini değiştiren yeni drone taktikleriyle Rusya’nın lojistik hatlarını felç etti. Askerî kaynaklar, insansız hava araçlarının tedarik yollarını hedef alarak Rus birliklerinin ikmalini ciddi biçimde aksattığını bildiriyor. Cephe gerisinde yürütülen bu operasyonlar, Kiev yönetiminin savunmanın ötesine geçerek derin vuruş kapasitesine odaklandığını gösteriyor. Aynı dönemde Rusya, Ukrayna genelinde füze ve drone saldırılarını yoğunlaştırdı. Resmî açıklamalara göre, Dnipro’da dokuz, başkent Kiev’de beş kişi hayatını kaybetti; saldırı son ayların en büyük sivil kaybına yol açtı. İki tarafın da insansız teknolojilere ağırlık vermesi, çatışmanın hava savaşı boyutunu derinleştirirken diplomatik çözüm umutlarını daha da zayıflatıyor.

Responsible Statecraft'ta yayımlanan analiz, Ukrayna'nın Rusya topraklarına yönelik son saldırılarının savaş alanındaki dengeyi değiştirmediğini ve bunun askeri çözümün mümkün olmadığını gösterdiğini belirtiyor. Analistler, bu durumu 'yaklaşan Ukrayna atılımı' mitinin bir başka çürümesi olarak yorumluyor. Yaz başında Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski'nin açıkladığı hedeflere ve Batı'nın askeri desteğine rağmen cephede kilitlenme devam ediyor. Metin, çatışmanın ancak diplomatik yollarla çözülebileceği görüşünü destekliyor; zira askeri ilerleme beklentileri savaş boyunca tekrar tekrar karşılıksız kaldı.

Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, Avrupa Birliği (AB) ülkelerine ait gemileri hedef alacaklarını açıkladı. Lavrov, Rusya Devlet Televizyon ve Radyo Kurumuna verdiği röportajda, AB'nin Rus ticari gemilerini denetleme kararını değerlendirdi. Lavrov, Brüksel'in Rusya'nın küresel pazarlarda gelir elde etme imkanlarını sınırlandırmaya çalıştığını belirtti. AB'nin denetim kararı sonrası yapılan bu uyarı, taraflar arasındaki deniz ticareti ve güvenlik gerilimini yansıtıyor.

Rusya'da bir mahkeme, ABD Sağlık Bakanı Robert F. Kennedy Jr.'ın oğlu Conor Kennedy'nin gıyabında tutuklanmasına izin verdi ve adını federal 'en çok arananlar' listesine ekledi. 32 yaşındaki Conor Kennedy, Rusya Ceza Kanunu'nun 'paralı askerlik' maddesi kapsamında suçlanıyor. Mahkeme kararı, Kennedy'nin Ukrayna safında savaştığı iddiasına dayanıyor. Bu adım, Rusya'nın Ukrayna'daki çatışmalara yabancı savaşçı olarak katılan kişilere yönelik hukuki süreçlerinin bir parçası olarak öne çıkıyor. Moskova, daha önce de çok sayıda yabancıyı 'paralı asker' suçlamasıyla gıyabında yargılamıştı. Kennedy'nin ABD Sağlık Bakanı'nın oğlu olması, olayın diplomatik boyutunu artırıyor; ancak Washington'dan konuya ilişkin resmi bir açıklama henüz gelmedi.