Rusya ve ABD

Karadeniz ve Azak Denizi'nde limanlara, tahıl terminallerine ve ticari gemilere yönelik saldırıların son dönemde artması, Rusya ve Ukrayna'nın tahıl ihracatını olumsuz etkiledi. Dünya gazetesinin haberine göre, bu saldırılar bölgedeki tahıl sevkiyatını sekteye uğratırken küresel gıda arzına ilişkin kaygıları yeniden gündeme taşıdı. Karadeniz havzası, dünya tahıl ticaretinin kritik güzergâhlarından biri olup özellikle Rusya-Ukrayna savaşı sonrası alternatif rotalarla da olsa küresel gıda güvenliği açısından hayati rol oynuyor. Tahıl terminalleri ve gemilere yönelik saldırılar, sevkiyat kapasitesini düşürürken navlun maliyetlerini artırabilir ve ithalatçı ülkelerde gıda fiyatlarında dalgalanmalara yol açabilir. Jeopolitik tansiyonun yüksek olduğu bölgede, askeri eylemlerin ticari deniz trafiğini hedef alması, Karadeniz Tahıl Girişimi'nin askıya alınmasıyla zaten kırılganlaşan gıda tedarik zincirlerine yeni bir darbe vuruyor. Uzmanlar, saldırıların sürmesi halinde küresel arz güvenliğinin daha da risk altına girebileceğini belirtiyor.

Ukrayna medyası, Rus güçlerinin Zaporijya Nükleer Santrali'ne insansız hava aracı (İHA) ekipleri ve silah depoları konuşlandırdığını, tesisi mayınladığını ve güvenlik riskleri oluşturduğunu bildirdi. Avrupa'nın en büyük nükleer santrali olan tesis, 2022'den bu yana Rus kontrolünde bulunuyor. Savaşın başından beri santral çevresi çatışmalara sahne olurken, bu askeri yığınak nükleer kaza riskini artırarak bölgesel ve uluslararası güvenliği tehdit ediyor. Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA), santralde askeri faaliyetin sonlandırılması ve güvenli bölge oluşturulması çağrılarını yineliyor. Santralin mayınlanması ve silah deposu olarak kullanılması, nükleer güvenlik normlarının ihlali anlamına gelirken, olası bir çatışma veya kaza durumunda radyoaktif sızıntı endişelerini canlı tutuyor.

Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskyy, ülkedeki haftalık protestoların ardından ordu komutanını görevden aldı. Bu değişiklik, 2022’deki tam ölçekli işgalden bu yana en büyük siyasi krizlerden birine işaret ederken, Zelenskyy aynı günlerde Rusya’nın 48 saat içinde büyük bir füze ve insansız hava aracı saldırısı başlatacağı uyarısında bulundu. Ayrıca Moskova’nın sonbaharda geniş çaplı seferberlik hazırlığında olduğunu ve Rus kayıplarının asker alımını aştığını açıkladı. Rusya, belirtilen süre içinde Ukrayna genelinde yoğun saldırılar düzenledi; 70’ten fazla füze ve 280 İHA fırlatıldı. Başkent Kiev dahil birçok bölgede en az 14 sivil hayatını kaybetti, aralarında çocukların da bulunduğu çok sayıda yaralı var. Rusya Savunma Bakanlığı, saldırıların askerî havaalanları, savunma sanayi tesisleri ve lojistik merkezleri hedef aldığını, ayrıca Karadeniz’de Ukrayna’nın askerî yük taşıyan gemilerine yönelik ayrı bir operasyon yapıldığını duyurdu. Ukrayna ise Rusya topraklarına insansız hava aracı taarruzlarıyla karşılık verdi: Ryazan petrol rafinerisi ile online perakende devi Wildberries’e ait depolara saldırılar düzenlendi. Diplomatik cephede Zelenskyy, ABD Başkanı Donald Trump ile Beyaz Saray’da görüşerek Patriot füzelerinin ortak üretimini ele aldı; Polonya Başbakanı Tusk’a da planlanan büyük saldırı hakkında bilgi verdi. Rusya ise İngiltere’yi Ukrayna’ya Gripen savaş uçakları vermesi halinde sonuçları konusunda uyardı ve sözcüleri aracılığıyla Batı’nın Ukrayna’yı bir ‘koçbaşı’ olarak kullandığını öne sürdü.