Rusya ve Tunus

Rusya güçleri, 2-4 Temmuz tarihlerinde Ukrayna'nın Dnipropetrovsk, Herson, Zaporijya ve Mikolayiv bölgelerine hava saldırıları, İHA ve füze taarruzları düzenledi. Saldırılarda sivil altyapı, konutlar, araçlar, bir maden tesisi ve benzin istasyonları hedef alındı; en az 11 kişi yaşamını yitirdi, onlarca kişi yaralandı. Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, 9-11 Temmuz'daki NATO zirvesi öncesinde bu tür saldırıların yoğunlaşabileceği uyarısında bulunmuştu. Saldırılar, ittifakın Ukrayna'ya desteği artırmayı değerlendirdiği zirve öncesinde tırmanan gerilimi yansıtıyor. Rusya Savunma Bakanlığı ise aynı saatlerde Ukrayna'nın kendi topraklarına yüzlerce İHA ile saldırdığını, hava savunmasının 519 insansız aracı düşürdüğünü ve bir sanayi tesisinde yangın çıktığını duyurdu. Karşılıklı saldırılar, çatışmanın askeri boyutunun yanı sıra enerji ve lojistik altyapısına verdiği zararla ekonomik etkilerin de sürdüğünü gösteriyor.

Küresel petrol fiyatları, ABD ile İran arasında Hürmüz Boğazı'ndaki seyrüseferi yeniden başlatacak bir anlaşmaya yaklaşıldığına dair işaretlerle sert düştü. Brent petrolü yüzde 4,2 değer kaybederek 99 doların altına inerken, ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio 'oldukça sağlam' bir teklifin masada olduğunu belirtti. Teklif, boğazın açılmasını, sınırlı süreli nükleer müzakereleri ve bazı yaptırımların kaldırılmasını içeriyor. Ancak ABD Başkanı Trump, anlaşma tamamlanana kadar ablukanın süreceğini vurguladı. Diplomatik ilerlemeye rağmen nükleer anlaşmazlık çözüme kavuşmadı. İran'ın BM misyonu Washington'u 'yalan ve dezenformasyon' yaymakla suçlarken, Tahran ABD ile nükleer konuda şu anda herhangi bir görüşme yapılmadığını duyurdu. Uzlaşının ateşkesi uzatma ve seyrüseferi serbest bırakma üzerinde yoğunlaştığı, ancak İran'ın nükleer programına dair temel uyuşmazlığın sürdüğü bildiriliyor. AB, Hürmüz Boğazı'nda güvenliği sağlamak için daha fazla donanma gemisi gerekeceğini açıklarken, Beyaz Saray'da İran stratejisinin nihai hedefi konusunda belirsizlik devam ediyor.

Ukraynalı yetkililer, Çernobil Yasak Bölgesi'nde bulunan kullanılmış nükleer yakıt depolama tesisine bir Rus insansız hava aracının çarptığını duyurdu. Olayın ardından radyasyon seviyelerinin normal sınırlar içinde kaldığı bildirildi. Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenski, saldırıyı kritik altyapıyı hedef alan kasıtlı ve pervasız bir eylem olarak nitelendirirken, Kiev yönetimi Moskova'yı nükleer güvenliği tehlikeye atmakla suçladı. Bu gelişme, Rusya'nın savaş boyunca nükleer riskleri artıran eylemlerine bir yenisini ekliyor ve uluslararası toplumda nükleer felaket endişelerini yeniden gündeme getiriyor.

Ukrayna’ya ait insansız hava araçları Rusya’nın birden fazla bölgesinde hedeflere yönelik saldırı düzenledi. Volgograd bölgesinde bir kişi hayatını kaybederken, Saratov’da bir rafineri vuruldu, Yaroslavl’da ise endüstriyel yakıt depolama tesisleri drone enkazının isabet etmesi sonucu hasar gördü. Rus devlet ajansı TASS’ın ilk bildirimlerine göre, mahkeme binasına isabet eden bir drone olayında can kaybı yaşanmadı. Saldırılar, Ukrayna’nın savaşın seyrinde Rusya içlerindeki hedeflere yönelik vuruşlarını yoğunlaştırdığı bir dönemde gerçekleşti. Al Jazeera’nın haberine göre Saratov rafinerisi gibi kritik altyapı tesislerinin hedef alınması, çatışmanın ekonomik boyutunu öne çıkarıyor. Rus yetkililer, droneların büyük kısmının hava savunma sistemlerince etkisiz hale getirildiğini, ancak enkaz parçalarının sivil altyapıda hasara yol açtığını belirtti. Olaylar, taraflar arasındaki askeri gerilimin tırmandığını ve sivil bölgelerin de çatışmadan doğrudan etkilenmeye başladığını gösteriyor. Uluslararası toplum, sivil kayıplar ve altyapı hasarına ilişkin endişelerini sürdürürken, her iki taraf da karşılıklı suçlamalarda bulunuyor. Özellikle enerji tesislerinin vurulması, küresel enerji piyasaları ve bölgesel istikrar açısından yakından izleniyor.

Ukrayna, ABD'nin sağladığı istihbarata dayanarak Rusya'nın 14 Haziran öncesinde Oreşnik orta menzilli balistik füze fırlatabileceği uyarısında bulundu. Ukrayna basınında çıkan haberlere göre, Kiev yönetimi Washington'dan gelen bilgiyi değerlendirerek olası bir saldırıya karşı hazırlıklı olunması gerektiğini bildirdi. Oreşnik füzesi, Rusya tarafından daha önce Ukrayna'da kullanılan ve yüksek hızı nedeniyle savunma sistemleri için zorlu bir tehdit oluşturan yeni bir silah olarak biliniyor. ABD'nin bu tür istihbaratı doğrudan Ukrayna ile paylaşması, iki ülke arasındaki askeri işbirliğinin derinliğini ve Batı'nın Rusya'nın askeri hamlelerine dair anlık bilgi akışını sürdürdüğünü gösteriyor. Önümüzdeki 24 saat içinde olası bir füze saldırısı ihtimali, Ukrayna'da hava savunma alarm seviyesini yükseltmiş durumda. Gelişme, savaşın seyrinde yeni bir tırmanışa işaret ederken, diplomatik temaslarda da yankı bulması bekleniyor.

Rusya ve Ukrayna arasında uzun menzilli saldırılar yoğunlaştı. Son 24 saatte taraflar karşılıklı hava saldırıları düzenledi; Rusya Savunma Bakanlığı 12 bölgede 660 Ukrayna İHA'sının vurulduğunu iddia ederken, Ukrayna Hava Kuvvetleri gece boyunca fırlatılan 189 Rus İHA'sından 177'sini düşürdüğünü açıkladı. Saldırılarda Ukrayna'da 13, Rus bölgelerinde 4 sivil hayatını kaybetti; Kırım ve Dubna uzay iletişim merkezi hedef alındı. Diplomasi cephesinde Moskova, Washington'un nesnel arabuluculuk rolünden uzaklaştığını öne sürdü. Kremlin, ABD'nin "Anchorage ruhunu" terk ettiğini savunurken, Dışişleri Bakanı Lavrov Amerikan arabuluculuğunun netleştirilmesini talep etti. Rus yetkililer Ukrayna'ya silah sevkiyatının bölgesel ve küresel riskler doğurduğu uyarısında bulundu; eski bir ABD kongre üyesi ise Washington'un vekalet savaşı yürüttüğünü iddia etti. Çin ise Moskova ve Kiev'i müzakerelere dönmeye çağırdı. Savaşın küresel etkileri derinleşiyor. Güneydoğu Asya silah ticaretinde Rusya'nın payı azalırken, ASEAN ülkeleri enerji altyapısına yönelik saldırıların risklerini değerlendiriyor. Malezya'nın Rusya ile enerji anlaşması belirsizlikle karşı karşıya; Avrupa'nın alümina ihracatındaki çelişkiler ve yabancı uyruklu savaşçı kayıpları dikkat çekiyor. Rusya içinde ise yetkililer savaşın sonuçlarını örtbas etme eğiliminde.

Ukrayna, savaşın seyrini değiştiren yeni drone taktikleriyle Rusya’nın lojistik hatlarını felç etti. Askerî kaynaklar, insansız hava araçlarının tedarik yollarını hedef alarak Rus birliklerinin ikmalini ciddi biçimde aksattığını bildiriyor. Cephe gerisinde yürütülen bu operasyonlar, Kiev yönetiminin savunmanın ötesine geçerek derin vuruş kapasitesine odaklandığını gösteriyor. Aynı dönemde Rusya, Ukrayna genelinde füze ve drone saldırılarını yoğunlaştırdı. Resmî açıklamalara göre, Dnipro’da dokuz, başkent Kiev’de beş kişi hayatını kaybetti; saldırı son ayların en büyük sivil kaybına yol açtı. İki tarafın da insansız teknolojilere ağırlık vermesi, çatışmanın hava savaşı boyutunu derinleştirirken diplomatik çözüm umutlarını daha da zayıflatıyor.

Ağustos 2025'te gerçekleşen Trump-Putin Alaska zirvesi, Rus diplomasisi ve propagandasının sözlüğüne 'Anchorage ruhu' kavramını kazandırdı. Kremlin, bu görüşmede Ukrayna'da barışa yönelik bazı mutabakatların sağlandığını ve bu mutabakatların cephedeki gelişmelerle diplomatik süreci doğrudan şekillendirdiğini iddia etti. Rus yetkililer, bir yıl boyunca bu anlatıyı sürdürerek uluslararası kamuoyuna ilerleme izlenimi vermeye çalıştı. Ancak sahada devam eden çatışmalar ve somut diplomatik sonuçların alınamaması, 'Anchorage ruhu' söyleminin içi boş olduğunu ortaya koydu. ABD tarafından zirvenin ardından resmî bir barış planı teyit edilmezken, Ukrayna'daki savaşın seyri Rusya'nın iddialarıyla çelişti. Bu durum, Kremlin'in yarattığı mitin kademeli olarak çökmesine yol açtı. Rusya'nın 'Anchorage ruhu'nu yaşatma çabası, Moskova'nın Batı ile müzakere masasında psikolojik üstünlük kurma ve kendi savaş hedeflerini meşrulaştırma arayışının bir parçası olarak değerlendirildi. Ancak sonuçsuz kalan bu söylem, taraflar arasındaki güven bunalımını derinleştirirken, barışa dair beklentilerin de sönümlenmesine neden oldu.

Dünyanın en büyük üçüncü petrol ithalatçısı ve ikinci büyük sıvılaştırılmış petrol gazı alıcısı olan Hindistan, Orta Doğu’da yaşanan savaşın ardından enerji arz güvenliğini artırmak için yerli ham petrol arama faaliyetlerini hızlandırıyor. ABD ile İran arasındaki çatışma sırasında Hürmüz Boğazı’na getirilen kısıtlamalar, ülkenin ithalatına büyük darbe vurmuş ve on yılların en büyük enerji tedarik şokuna yol açmıştı. Hindistan Petrol Bakanı’nın açıklamalarına göre, ithalata bağımlı yapıyı dengelemek amacıyla yerli arama ve üretim yatırımları genişletiliyor. Bu adım, ülkenin enerji portföyünü çeşitlendirme ve gelecekteki jeopolitik krizlere karşı dayanıklılığını artırma stratejisinin bir parçası olarak değerlendiriliyor. Hindistan’ın hamleleri, küresel petrol piyasalarında arz-talep dengesini etkileyebileceği gibi, enerji diplomasisi açısından da yeni iş birliklerinin sinyalini veriyor. Uzun vadede yerli üretimdeki artış, ülkenin dışa bağımlılığını azaltarak ekonomik istikrarına katkı sağlayabilir.

Cumartesi günü Mali'nin kuzeyinde cunta karşıtı savaşçılar ve Tuareg ayrılıkçı müttefikleri eşgüdümlü saldırılar düzenleyerek birden çok kasaba ile bir hapishaneyi hedef aldı. Bu saldırılar, birkaç ay önce ülke ordusunu zayıflatan benzer bir saldırı dalgasının ardından geldi. Nisan sonunda El Kaide bağlantılı JNIM ve FLA ayrılıkçılarının stratejik Kidal kasabasını ele geçirmesi ve güvenlik güçlerine kayıplar verdirmesiyle tırmanan çatışmalar, ülkedeki istikrarsızlığı derinleştiriyor. Yeni saldırılar, cunta yönetiminin güvenlik vaatlerine rağmen isyancı grupların operasyonel kapasitesini koruduğunu ve kuzeydeki kontrol mücadelesinin sürdüğünü gösteriyor.