Filistin ve ABD

Gazze'de işgali sona erdirmeyi hedefleyen kapsamlı bir barış taslağı, taraflarca onaylanması durumunda 14 gün içinde ateşkesin yürürlüğe girmesini öngörüyor. Plana göre yönetim, Hamas'ın yer almayacağı bağımsız ve teknokrat bir ulusal komiteye devredilecek; İsrail güçleri belirlenen takvim çerçevesinde bölgeden çekilecek. Taslak aynı zamanda uluslararası gözetim altında yeniden imar sürecinin başlatılmasını da içeriyor. Teklifin ayrıntıları, Gazze'nin geleceğine ilişkin diplomasi trafiğinde yeni bir aşamaya işaret ederken, Hamas'ın yönetim dışı bırakılması ve teknokrat bir idare formülü çatışan taraflar arasındaki temel uyuşmazlık noktalarından birini oluşturuyor.

İsrail ordusu, ABD ile İran arasında sağlanan ateşkes mutabakatına ve mevcut ateşkese rağmen, Lübnan'ın güneyindeki Nebatiye kentine bağlı Meyfedun ve Şevkin beldelerinde üç aracı insansız hava aracıyla vurdu. Saldırıda dört kişi hayatını kaybetti. ABD Başkanı Donald Trump, İran'la bir ateşkes anlaşmasına varıldığını ve Hürmüz Boğazı'ndaki ablukanın sona erdiğini açıklamış, Tahran ise teklifi incelediğini bildirmişti. Buna karşın İsrail, Lübnan'ın güneyindeki 29 belde için tahliye uyarıları yaparak Beyrut'un Dahiye bölgesine hava saldırıları düzenledi. AB, Lübnan'ın ateşkes kapsamına alınması gerektiğini vurgularken BM çatışmalarda düşüş gözlendiğini belirtti. Saldırı, ABD-İran hattında ilerleyen diplomatik sürecin sahadaki kırılganlığını ortaya koyuyor. İsrail'in operasyonlarına devam etmesi, varılan mutabakatın kapsayıcılığına yönelik soru işaretlerini artırırken, Lübnan'da sivil kayıplar ve altyapı hasarı derinleşiyor. Uluslararası aktörler, kalıcı bir ateşkes için Lübnan'ın da sürece dahil edilmesi çağrısında bulunuyor.

ABD Başkanı Donald Trump, Salı günü Hürmüz Boğazı'nı 'yeni ABD toprağı' olarak işaretledi ve İran'la herhangi bir görüşme yapılmadığını söyledi. Trump ayrıca deniz ablukasının tam güçle sürdüğünü ve boğazın açık olduğunu belirtti. Buna karşılık Tahran yönetimi, Washington taleplerini karşılayana kadar su yolunun kapalı kalacağını yineledi. İran Dışişleri Bakanı Abbas Araghchi, ABD'nin İran'ın koşullarında müzakere için 'yalvardığını' iddia etti. Bölgesel gerginlik de tırmandı: Birleşik Arap Emirlikleri, İran'ı balistik füze fırlatmakla suçladı; Husiler ise Suudi Arabistan'ın güneyindeki bir petrol rafinerisini hedef aldı. Bu gelişmeler, Hürmüz Boğazı çevresindeki askeri ve diplomatik krizi derinleştirirken, taraflar arasında müzakere zemini bulunamadığını gösteriyor.

Hamas lideri Halil el-Hayya, Pazar günü Kahire'de ABD Başkanı Donald Trump'ın damadı ve elçisi Jared Kushner ile bir araya geldi. The Straits Times'ın haberine göre el-Hayya, İsrail'in diğer üst düzey isimlerini öldürdüğü Gazze savaşı sırasında örgüt içinde kilit bir figür olarak öne çıktı. El-Hayya'nın Kushner ile görüşmesi, Hamas'ın üst düzey bir temsilcisi ile ABD başkanına yakın bir isim arasındaki doğrudan teması göstermesi bakımından dikkat çekiyor. Diğer liderlerin ölümü sonrası el-Hayya'nın giderek merkezi bir rol üstlendiği belirtilirken, bu görüşme diplomatik kanalların çeşitlendiğine işaret ediyor.

ABD Başkanı Donald Trump'ın danışmanı ve damadı Jared Kushner, Hamas'ı Gazze barış planı kapsamındaki yükümlülüklerini yerine getirmemesi halinde, ABD ve uluslararası toplumun yenilenen İsrail askeri harekâtına daha geniş destek verebileceği konusunda uyardı. AzerNews'in aktardığına göre Kushner, bu uyarıyı Hamas'ın taahhütlerine uymamasının olası sonuçlarına dikkat çekerek yaptı. Bu açıklama, ABD yönetiminin Gazze'deki barış planının uygulanmasını yakından izlediğini ve Hamas'ın anlaşma şartlarını ihlal etmesi durumunda İsrail'e askeri destek seçeneğinin masada olduğunu gösteriyor. Bölgede tansiyonun yeniden yükselme ihtimali, diplomatik ve güvenlik dengeleri açısından önem taşıyor.

The Guardian'ın pazartesi bülteninde, İspanya Başbakanı Pedro Sánchez'in Haziran 2018'den bu yana görevde kalarak ve kendisini Avrupa'nın önde gelen solcu lideri olarak yeniden konumlandırarak diğer Avrupalı sol eğilimli hükûmet başkanlarının aksine siyasi dayanıklılık gösterdiği belirtiliyor. Bülten, Sánchez'in bu başarısının Birleşik Krallık'ta Andy Burnham için bir model oluşturup oluşturamayacağını sorguluyor. Yazıda, Sánchez'in diğer Avrupalı sol veya merkez sol liderlerin zorlandığı bir dönemde ayakta kalmasının altı çiziliyor ve bu örneğin Birleşik Krallık'taki siyasi tartışmalara, özellikle yerel yönetimden ulusal siyasete uzanan bir rota arayan isimler için referans oluşturabileceği ifade ediliyor. Değerlendirme, Sánchez'in yeniden konumlanma stratejisinin sol siyasetin geleceği açısından incelenmeye değer olduğunu aktarıyor.

Hanover Kamu Politikası Enstitüsü adlı oluşum, ilk bakışta İsrail-Filistin konusuna odaklanan bir düşünce kuruluşu gibi görünüyor. Kuruluş, 'AIPAC Seçimlerde Karanlık Para mı Kullanıyor?' ve 'İsrail Gazze'de Kasıtlı Bir Açlık Kampanyası mı Yürütüyor?' gibi başlıklarla raporlar yayımlıyor; ancak yazarları belirtilmiyor ve gerçek bir düşünce kuruluşu olmadığı ortaya çıkıyor. Responsible Statecraft'ın haberine göre bu sahte kuruluşun, yapay zeka sohbet robotlarını yanıltmak için oluşturulduğu değerlendiriliyor. Amaç, içeriklerin yapay zeka modelleri veya arama sonuçlarına sızması yoluyla İsrail-Filistin tartışmalarına dair üretilen bilgileri etkilemek olabilir. Bu tür bir girişimin, yapay zeka araçlarının giderek daha fazla bilgi kaynağı olarak kullanıldığı bir dönemde, kamuoyu söylemini şekillendirme potansiyeli taşıdığı belirtiliyor.

ABD merkezli haber sitesi Axios'un üç yetkili kaynağa dayandırdığı habere göre, Donald Trump yönetimindeki müzakereciler Mayıs ayı ortalarında bir savaşı sona erdirmek amacıyla farklı bir yönteme başvurdu. Müzakereciler, karşılarındaki İranlı müzakerelerin Devrim Muhafızları'nın görüşlerini ne ölçüde yansıttığından emin olamayınca doğrudan Devrim Muhafızları liderliğiyle iletişim kurmaya yöneldi. Haberde söz konusu savaşın hangi coğrafyada olduğu belirtilmezken, bu girişim resmi müzakere kanallarındaki belirsizliği aşma çabası olarak değerlendiriliyor. İddia, ABD ile İran arasındaki diplomatik temasların kapsamına ilişkin tartışmaları gündeme taşıyor.

Gazze'de devam eden askeri operasyonlar ve Batı Şeria'da Filistinlilere yönelik yerleşimci saldırıları İsrail'i küresel ölçekte büyük ölçüde izole ederken, Latin Amerika'daki otoriter sağ bu durumu stratejik bir ittifak için fırsat olarak görüyor. Donald Trump'ın Latin Amerika'daki müttefikleri olarak bilinen bu çevreler, İsrail'e kapılarını açıyor. Söz konusu aktörler, İsrail'in diplomatik yalnızlığına rağmen bu ülkeyle stratejik bir yakınlaşma arayışında. Bu yönelim, Latin Amerika'daki otoriter sağın dış politikasında İsrail ile ilişkileri güçlendirme eğilimini ortaya koyuyor.

İsrail ordusu, işgal altındaki Batı Şeria'da yerleşimcilerin Filistinlilerin evlerine yönelik ablukasını sona erdiremeyince Çarşamba günü ek asker göndereceğini açıkladı. Abluka, Pazar günü bir grup yerleşimcinin Nablus'un güneyindeki Qusra köyünde evlerin yakınına çadır kurmasıyla başladı ve yerleşimciler temel malzemelerin girişini engelledi. Ordu, ablukayı sürdüren yerleşimcilere karşı düzeni sağlamak amacıyla takviye birlikler göndereceğini belirtti. Açıklamada, yerleşimcilerin ablukasının sürdüğü ve ordunun müdahalesinin henüz sonuç vermediği kaydedildi.