Pakistan ve ABD

Küresel petrol fiyatları, ABD ile İran arasında Hürmüz Boğazı'ndaki seyrüseferi yeniden başlatacak bir anlaşmaya yaklaşıldığına dair işaretlerle sert düştü. Brent petrolü yüzde 4,2 değer kaybederek 99 doların altına inerken, ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio 'oldukça sağlam' bir teklifin masada olduğunu belirtti. Teklif, boğazın açılmasını, sınırlı süreli nükleer müzakereleri ve bazı yaptırımların kaldırılmasını içeriyor. Ancak ABD Başkanı Trump, anlaşma tamamlanana kadar ablukanın süreceğini vurguladı. Diplomatik ilerlemeye rağmen nükleer anlaşmazlık çözüme kavuşmadı. İran'ın BM misyonu Washington'u 'yalan ve dezenformasyon' yaymakla suçlarken, Tahran ABD ile nükleer konuda şu anda herhangi bir görüşme yapılmadığını duyurdu. Uzlaşının ateşkesi uzatma ve seyrüseferi serbest bırakma üzerinde yoğunlaştığı, ancak İran'ın nükleer programına dair temel uyuşmazlığın sürdüğü bildiriliyor. AB, Hürmüz Boğazı'nda güvenliği sağlamak için daha fazla donanma gemisi gerekeceğini açıklarken, Beyaz Saray'da İran stratejisinin nihai hedefi konusunda belirsizlik devam ediyor.

ABD ve İran, İsviçre'nin Burgenstock beldesinde Pakistan ve Katar arabuluculuğunda gerçekleştirilen görüşmeler sonucunda, 60 gün içinde nihai barış anlaşmasına varmayı hedefleyen bir yol haritası üzerinde anlaştı. Pazar günü başlayıp Pazartesi gününe uzayan müzakereler, daha önce imzalanan İslamabad Mutabakat Zaptı çerçevesinde yürütüldü. Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif ve İran Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan'ın katıldığı açılışta tarafların barışa yönelik samimiyetine vurgu yapıldı. Arabulucuların ortak açıklamasında, teknik detayların belirlenmesinin ardından nihai anlaşmaya 60 gün içinde ulaşılmasının kararlaştırıldığı duyuruldu. Mutabakat aylardır süren çatışmaları sonlandırma potansiyeli taşırken, İsrail'in "mücadelemiz bitmedi" açıklaması, ABD'deki ara seçimler ve taraflar arasındaki derin güvensizlik ateşkesin kalıcılığını tehdit eden unsurlar olarak öne çıkıyor. Eşzamanlı olarak İran ve ABD, Hürmüz Boğazı'nda askeri çatışmaları önlemek için bir iletişim hattı kurdu. ABD ayrıca Lübnan'daki ateşkesi denetlemek üzere bir mekanizma oluşturdu. İran Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan'ın Pakistan ziyaretinde bölgesel güvenlik yapısı çağrısı ve İslam ülkeleri arasında birlik vurgusu, diplomatik hareketliliğin genişlediğine işaret ediyor. Uzmanlar ise barış sürecinin "bozguncu" aktörlerce sekteye uğratılabileceği uyarısında bulunuyor.

Pakistan Başbakanı Shahbaz Sharif, 3-5 Temmuz tarihlerinde İran ve Türkiye'ye resmi ziyaretler gerçekleştirecek. Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Tahir Andrabi, İran ziyareti sırasında Başbakan'ın, 28 Şubat'ta ABD-İsrail saldırılarında öldürülen İran'ın dini lideri Ayetullah Ali Hamaney'in cenaze törenine katılacağını açıkladı. Ziyaret, Pakistan'ın İran'la dayanışma mesajı olarak değerlendiriliyor. Bölgedeki gerilimlerin tırmandığı bir dönemde gerçekleşen bu seyahat, Pakistan'ın İran'la diplomatik ilişkilerini öne çıkarıyor. Ayrıca Türkiye ayağında ikili konuların ele alınması bekleniyor. İran'ın üst düzey liderliğine yönelik suikast sonrası uluslararası tepkiler ve bölgesel dinamikler, ziyareti önemli kılıyor. Hamaney'in cenaze törenine katılım, İran-Pakistan ilişkilerinde sembolik bir adım olarak görülüyor. İki ülke arasındaki enerji ve güvenlik işbirliği konularının da gündeme gelmesi olası. Öte yandan, NATO müttefiki Türkiye ile yapılacak görüşmelerin, Pakistan'ın batıyla dengeli diplomasisini yansıttığı belirtiliyor.

ABD'nin Ohio eyaletinin kırsal Vinton County bölgesinde, harap bir evde korkunç bir ihmal vakası ortaya çıktı. Yetkililer, yaşları 1,5 ile 18 arasında değişen ve aynı aileye mensup 16 çocuğun son dört yılın büyük bölümünü tek bir odada, yoğun çöp ve insan dışkısı içinde geçirdiğini açıkladı. Çocuklar, ağır ihmal koşullarında bulunarak koruma altına alındı. Şerif Ryan Cain, olay yerindeki "içler acısı" manzarayı doğrularken, evin yaşamaya elverişsiz olduğunu belirtti. Çocukların sağlık durumlarıyla ilgili ayrıntı verilmezken, olayla ilgili soruşturmanın sürdüğü bildirildi. Vaka, çocuk koruma sistemlerinin yetersiz kalabildiği yönündeki endişeleri yeniden gündeme getirdi.

ABD Hazine Bakanlığı Yabancı Varlıklar Kontrol Ofisi (OFAC), birden fazla kişi ve kuruluşu Özel Olarak Belirlenmiş Vatandaşlar (SDN) listesine ekledi. Yaptırım kapsamına alınan isimler arasında Hizbullah lideri Hasan Nasrallah, Filistinli gruplardan Nayif Havatma ve Ahmad Jabril, Kolombiyalı uyuşturucu baronları Gilberto Jose Rodriguez Orejuela ile Miguel Angel Rodriguez Orejuela ve Mısır İslami Cihad üyeleri yer alıyor. Ayrıca Abu Sayyaf Grubu, Silahlı İslami Grup ve Aum Shinrikyo gibi örgütler de listeye dahil edildi. Listeye eklenen şahısların büyük bölümü, Küresel Terörist olarak Belirlenmiş (SDGT) programı kapsamında işleme tabi tutulurken, Rodriguez Orejuela kardeşler Narkotik Kaçakçılığı Yaptırım Programı (SDNT) altında hedef alındı. Bu hamleyle, söz konusu kişi ve grupların ABD tabanlı varlıkları dondurulacak ve Amerikalı bireyler ya da kurumlarla her türlü işlem yapmaları yasaklanacak. Söz konusu toplu yaptırım kararı, Washington’ın küresel terör finansmanı ağlarını ve ulusötesi uyuşturucu ticaretinin para akışını kesintiye uğratma stratejisinin bir parçası olarak değerlendiriliyor. OFAC’ın bu geniş çaplı listeleme işlemi, ABD’nin Ortadoğu, Güney Asya, Latin Amerika ve Uzak Doğu’daki muhtelif tehdit unsurlarına karşı yaptırım enstrümanını aynı anda kullanma kararlılığını yansıtıyor.

Venezuela'da Çarşamba akşamı meydana gelen iki şiddetli deprem, başkent Caracas dahil birçok bölgede yıkıma yol açtı. En az 32 kişi hayatını kaybederken yüzlerce kişi yaralandı. Enkaz altında kalanları kurtarma çalışmaları gece boyunca sürdü; görüntülerde acil müdahale ekiplerinin yıkılan binalarda umutsuzca çalıştığı ve yakınlarının yardım beklediği anlar kaydedildi. Uluslararası toplum, afetin hemen ardından Venezuela ile dayanışma mesajları yayımladı ve yardım teklifinde bulundu. Depremler, ülkenin zaten kırılgan olan altyapısı ve ekonomik zorlukları göz önüne alındığında insani krizi derinleştirme potansiyeli taşıyor. Uzmanlar, bölgede sismik hareketliliğin sürebileceği uyarısında bulunurken, hükümet ve uluslararası kuruluşlar yaralıların tedavisi ve barınma ihtiyaçları için kaynak seferberliğine başladı. Bu gelişme, geçmişte siyasi yaptırımlar ve iç çekişmelerle boğuşan Venezuela'ya yönelik küresel diplomatik angajmanın insani boyutunu öne çıkarıyor. Yardım teklifleri, jeopolitik farklılıkların ötesinde ortak bir felaket karşısında iş birliği potansiyelini gösterirken, önümüzdeki günlerde enkaz altındaki can kaybı sayısının netleşmesi bekleniyor.

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, Pakistan’a yaptığı resmî ziyarette Batı Asya ve Ortadoğu için yeni bir güvenlik mimarisi oluşturulmasının ipuçlarını verdi. Pezeşkiyan, Müslüman ülkelerin ‘birleşik cephe’ kurması gerektiğini belirterek, bölgedeki güvenlik yapılanmasına dair ilk kamuoyu sinyalini göndermiş oldu. Bu açıklama, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik askerî müdahalesi sonrası ateşkes sürecini değerlendiren Arap başkentlerindeki stratejik yeniden değerlendirmelerin gündemde olduğu bir döneme denk geldi. Dawn gazetesine göre, savaşın beklenmedik sonuçları arasında Arap ülkelerinin kendi güvenlik önceliklerini gözden geçirmesi öne çıkıyor. Pezeşkiyan’ın ziyareti ve çağrısı, ateşkes sonrası dönemde bölgesel güç dengelerinin değişebileceğine işaret ediyor. İran’ın Pakistan gibi nükleer kapasiteye sahip bir ülkeyle yakınlaşması, Ortadoğu’da yeni diplomatik eksenlerin şekillenebileceğini gösteriyor.

ABD Başkanı Donald Trump, Axios Show programında İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ve İran hakkında çarpıcı ifadeler kullandı. Trump, İran'a yönelik savaşın ardından gücünün sınırı olmadığını fark ettiğini söylerken, yakında yayımlanacak bir kitaba atıfla kendisini tarihteki en güçlü liderler arasında konumlandıran bir güç anlayışı geliştirdiği belirtildi. 'Ben olmasam yok olurlardı' sözleriyle Netanyahu'yu işaret eden Trump, ABD-İsrail ilişkilerindeki kişisel boyutu öne çıkardı. Bu ifadeler, iki lider arasındaki gerilimin yanı sıra Trump'ın başkanlık yetkilerine dair giderek iddialılaşan yorumlarını gün yüzüne çıkarıyor ve Orta Doğu'da diplomatik dengelerin liderler arası dinamiklerle şekillenebileceğine işaret ediyor.

Lübnan Sağlık Bakanlığı'nın verilerine göre 2 Mart'tan bu yana İsrail saldırılarında ölü sayısı 3,111'e yaralı sayısı 9,397'ye ulaştı. Hizbullah ile varılan ateşkes anlaşmasına rağmen bombardıman güney bölgeleri, doğu vilayetleri ve başkent Beyrut'u hedef almaya devam ediyor. Son saldırılarda kadın ve çocuklar dahil siviller hayatını kaybederken, bir milyondan fazla kişi yerinden edildi. Lübnan ordusuna ait bir aracın da İsrail insansız hava aracıyla vurulması sonucu iki asker yaralandı. Gazze'de 7 Ekim 2023'ten beri süren saldırılarda Filistin Sağlık Bakanlığı ölü sayısını 72,938, yaralı sayısını 172,919 olarak açıkladı. 11 Ekim'de ilan edilen ateşkesten sonra dahi 932 kişi yaşamını yitirdi. Deyr el-Balah'ta evleri hedef alınan bir aile tamamen yok oldu; anne, baba ve altı aylık bebekleri uykuda öldürüldü. Mayıs ayı Gazze'de bu yılın en ölümcül dönemi olarak kayıtlara geçti. Diplomatik temaslarda ise Lübnan ve İsrail heyetleri Washington'da askeri görüşmeler gerçekleştirdi. ABD'de 2027 savunma tasarısı, iki ülkenin silah endüstrilerini entegre edecek bir maddeyi içeriyor. Sahadaki sivil kayıplar artarken, ateşkesin kırılganlığı uluslararası kamuoyunun dikkatini bölgeye çekiyor.

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, İsviçre'deki bir otelde yaptığı açıklamada, Güney Asya diplomasisinin karmaşık gerçeklerine değinerek Hindistanlı eşi ve Pakistan Genelkurmay Başkanı Orgeneral Syed Asim Munir'i 'hayatımdaki iki çok önemli insan' olarak nitelendirdi. Bu ifade, Hindistan Başbakanı Narendra Modi'nin Pakistan'ı uluslararası alanda yalnızlaştırma çabalarına bir darbe olarak yorumlandı. Vance'in kişisel bağlar üzerinden verdiği mesaj, ABD'nin iki ülkeyle de ilişkilerini eşit derecede önemsediğini ortaya koydu. Dawn gazetesinin haberine göre, Vance'in bu sözleri, Modi hükümetinin Pakistan'ı diplomatik olarak kenara itme politikasının beklenen sonucu vermediğini gözler önüne serdi. ABD'nin üst düzey bir yetkilisinin Pakistan'ın askeri liderini öne çıkarması, İslamabad'ın stratejik öneminin altını çizdi. Analistler, Hindistan'ın özellikle Keşmir meselesi ve sınır ötesi terörizm gerekçeleriyle Pakistan'ı izole etmeye çalıştığını, ancak ABD'nin bölgede dengeleyici bir tutum benimsediğini belirtiyor. Vance'in açıklaması, ABD-Hindistan yakınlaşmasına rağmen Washington'un Pakistan'la da iş birliğini sürdürdüğünü teyit etti. Bu gelişme, Modi'nin dış politikada Pakistan'ı köşeye sıkıştırma hamlesinin sınırlarını gösterirken, Yeni Delhi'nin bölgesel diplomaside yeni bir yaklaşım benimsemesi gerektiğine işaret ediyor.