Pakistan — Diplomatik Gelişmeler

Pakistan'ın Lahor kentinde iki yabancı kadın, yargı önünde verdikleri ifadede günlerce süren kaçırılma, fiziksel saldırı, cinsel istismar ve milyon dolarlık şantaj iddialarını anlattı. Kadınların ifadeleri perşembe günü alınırken, polis aynı gün beş şüpheli hakkında adam kaçırma ve cinsel saldırı suçlamasıyla dava açtı. Olay cumartesi günü basına yansıdı. Yabancı uyruklulara yönelik bu tür ciddi suçlamalar, Pakistan'ın turizm ve yabancı yatırımcı güvenliği açısından olumsuz bir tablo çiziyor. Özellikle şantaj ve cinsel şiddet unsurları, ülkenin hukuk sisteminin yabancı ziyaretçileri koruma kapasitesiyle ilgili soru işaretlerine yol açabilir. Yetkililerin hızlı soruşturma başlatması olumlu bir adım olsa da, iddiaların ağırlığı diplomatik tepkilere ve uluslararası seyahat uyarılarına neden olabilir. Olayın ekonomik boyutu da dikkat çekici; zira bir milyon dolarlık gasp girişimi, organize suç veya hedefli saldırı olasılığını akla getiriyor. Soruşturmanın seyri, Pakistan'ın bu tür olaylara yanıtının ciddiyetini ve yabancı mağdurlar için adaleti sağlama kararlılığını gösterecek.

Pakistan'da muson yağmurlarının başlamasıyla birlikte sel baskınları, HIV ile yaşayanları endişelendiriyor. Kuzeybatıdaki Buner bölgesinde bir aile, evlerine dolan kirli sel sularından antiretroviral ilaçlarını kurtarabilmek için suyun içinde yürümek zorunda kaldı. Aile, ilaçları sel sularına kapılmaktan kurtararak tedavilerine devam edebildi. Ülkede her yıl muson döneminde yaşanan seller, sağlık hizmetlerine erişimi aksatarak kronik hastalığı olanlar için ilaç tedarikini riske atıyor. HIV hastaları için hayati önem taşıyan antiretroviral ilaçların düzenli kullanımının kesintiye uğraması, tedavinin etkinliğini azaltabiliyor. Bu tür doğal afetlerin, hassas gruplar üzerindeki sağlık etkilerinin azaltılması için önlem alınması gerekiyor.

Karaçi Büyükşehir Belediye Başkanı Barrister Murtaza Wahab, Gulistan-i-Jauhar ve Bolton Market bölgelerinde iki yeni itfaiye istasyonunun açılışını gerçekleştirdi. Bu girişim, kentin yangınla mücadele ve acil durum müdahale kapasitesini artırmayı amaçlıyor. Yeni tesisler, Pakistan'ın en kalabalık şehri Karaçi'de sıkça yaşanan yangın olaylarına karşı hazırlığı güçlendirecek. Özellikle yoğun nüfuslu ve ticari bölgelerde müdahale süresinin kısalması bekleniyor. Belediye yönetimi, kentsel altyapı yatırımları çerçevesinde can ve mal güvenliğini ön planda tutuyor.

Pakistan'ın Tando Adam ve diğer önemli pamuk üretim bölgelerinde çırçır fabrikaları, faaliyete başladıktan bir ay sonra kapanmaya başladı. Ülke tarihinde ilk kez yaşanan bu gelişme, federal hükümetin pamuk çırçırlamaya uyguladığı yüzde 18'lik satış vergisini düşürmemesiyle tetiklendi. Tekstil sektörünün ham madde aşamasındaki bu kriz, Pakistan'ın en büyük ihracat kalemi olan tekstil ürünlerinin tedarik zincirini tehdit ediyor. Vergi yükü nedeniyle üretim maliyetleri karşılanamaz hale gelen fabrikaların kapanması, çiftçilerden ihracatçılara kadar geniş bir kesimi etkileyecek ekonomik kayıplara yol açabilir. Sektör temsilcileri hükümeti acil vergi indirimi yapmaya çağırırken, çözüm bulunamazsa kapanmaların yaygınlaşacağı ve istihdam üzerinde ciddi baskı oluşacağı belirtiliyor.

Pakistan'ın ticari başkenti Karaçi'nin Gulistan-i-Jauhar semtinde 27 Haziran Cumartesi akşamı Sindh Rangers'a ait paramiliter kuvvet karargahına silahlı militanlar tarafından saldırı düzenlendi. Patlama ve yoğun ateşin yaşandığı, yaklaşık 90 dakika süren çatışmada en az üç Rangers personeli hayatını kaybetti, dört asker yaralandı. Saldırganlardan üçü öldürüldü, bir yaralı militan ise güvenlik güçleri tarafından ele geçirildi; bölge tamamen temizlendi. Saldırıyı, Pakistan Talibanı'nın bir fraksiyonu olan Cemaat-ül-Ahrar üstlendi. Olay, Ekim 2024'te Çin konvoyunu hedef alan ve iki Çin vatandaşının ölümüyle sonuçlanan saldırıdan bu yana kentteki en büyük terör eylemi olarak kaydedildi. Karaçi'deki güvenlik zafiyetine işaret eden saldırı, ülkenin ekonomik merkezinde devam eden riskleri ve militan grupların yeniden organize olma kapasitesini gündeme getirdi. Yetkililer, olayla ilgili soruşturma başlatırken, paramiliter güçlere yönelik bu tür doğrudan saldırıların nadir olması, saldırının sembolik ve stratejik önemini artırıyor. Bölgesel güvenlik dinamikleri ve terörle mücadele operasyonlarının seyrine bağlı olarak Karaçi'deki tehdit seviyesinin yeniden değerlendirilmesi bekleniyor.

Pakistan Başbakanı Shahbaz Sharif, 3-5 Temmuz tarihlerinde İran ve Türkiye'ye resmi ziyaretler gerçekleştirecek. Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Tahir Andrabi, İran ziyareti sırasında Başbakan'ın, 28 Şubat'ta ABD-İsrail saldırılarında öldürülen İran'ın dini lideri Ayetullah Ali Hamaney'in cenaze törenine katılacağını açıkladı. Ziyaret, Pakistan'ın İran'la dayanışma mesajı olarak değerlendiriliyor. Bölgedeki gerilimlerin tırmandığı bir dönemde gerçekleşen bu seyahat, Pakistan'ın İran'la diplomatik ilişkilerini öne çıkarıyor. Ayrıca Türkiye ayağında ikili konuların ele alınması bekleniyor. İran'ın üst düzey liderliğine yönelik suikast sonrası uluslararası tepkiler ve bölgesel dinamikler, ziyareti önemli kılıyor. Hamaney'in cenaze törenine katılım, İran-Pakistan ilişkilerinde sembolik bir adım olarak görülüyor. İki ülke arasındaki enerji ve güvenlik işbirliği konularının da gündeme gelmesi olası. Öte yandan, NATO müttefiki Türkiye ile yapılacak görüşmelerin, Pakistan'ın batıyla dengeli diplomasisini yansıttığı belirtiliyor.

Pakistan'ın Hayber Pahtunhva eyaletine bağlı Çarsadda ilçesinde, sözde namus gerekçesiyle işlenen bir cinayette ikisi kadın üç kişi hayatını kaybetti. Olay, Şabkadar polis karakolu sorumluluk alanındaki Matta Mughal bölgesinde meydana geldi. Polis, silahlı saldırıyla ilgili üçlü cinayet davası açtı ve soruşturma başlattı. Zanlılar henüz yakalanamadı. Namus cinayetleri, Pakistan'da özellikle kırsal bölgelerde süregelen toplumsal bir sorun olarak dikkat çekiyor. Yasal düzenlemelere rağmen, aile meclisi kararları ve ataerkil yapı nedeniyle bu tür suçlar cezasız kalabiliyor. Sivil toplum kuruluşları, kadınlara yönelik şiddetin önlenmesi konusunda yetkililere çağrıda bulunuyor. Son olayda polisin başlattığı soruşturma, faillerin bulunması ve adaletin sağlanması açısından test niteliği taşıyor. Yetkililer, bölgede güvenlik önlemlerini artırırken, insan hakları savunucuları namus temelli şiddetin kökten çözümü için eğitim ve farkındalık kampanyalarının önemine işaret ediyor.

Pakistan'ın Karachi şehrinde Perşembe günü iki ayrı polis 'çatışmasında' dört şüpheli yaşamını yitirdi. Araç Hırsızlığıyla Mücadele Birimi (AVLC), Sohrab Goth bölgesinde eyaletler arası faaliyet gösteren bir araç hırsızlığı çetesine mensup iki kişinin polisle girdiği silahlı çatışmada öldürüldüğünü duyurdu. AVLC sözcüsü, Indus Plaza yakınlarında meydana gelen olayın polisin karşılık vermesiyle sonuçlandığını belirtti. Aynı gün yaşanan ikinci bir karşılaşmada ise iki şüpheli daha vurularak öldürüldü, ancak bu olaya ilişkin ayrıntılar paylaşılmadı. Pakistan'da polis tarafından düzenlenen bu tür 'çatışmalar', yargısız infaz iddialarını gündeme getiriyor; insan hakları örgütleri şeffaf soruşturma çağrılarını yinelerken, emniyet yetkilileri eylemlerin meşru müdafaa kapsamında olduğunu savunuyor.

Sindh hükümeti, gençlere istihdam olanaklarına şeffaf ve etkin erişim sağlamak amacıyla pilot ölçekli ‘iWork4Sindh’ girişimini düzenli bir hükümet programına dönüştürme kararı aldı. Karar, Sindh Kıdemli Bakanı ve Enformasyon Sorumlusu Sharjeel Inam Memon başkanlığında gerçekleşen Enformasyon Departmanı toplantısında alındı. Program, eyalet genelindeki genç işsizliğine karşı teknoloji tabanlı bir çözüm sunmayı hedefliyor. Pilot sürecin ardından alınan genişletme kararı, hükümetin istihdam yaratma ve bürokratik engelleri azaltma konusundaki önceliklerini yansıtıyor. Uzmanlar, bu tür dijital platformların iş piyasasına katılımı artırabileceğini ancak uzun vadeli etkilerin uygulamanın sürdürülebilirliğine bağlı olacağını belirtiyor.

Lahor Yüksek Mahkemesi, Pakistan Havaalanları Otoritesi'nin Allama İkbal Uluslararası Havaalanı'nda bir taksi şoförüne giriş kartı ve taksi etiketini iade etmeme kararını onadı. Yargıç Raheel Kamran, kısıtlı alanlara erişimin yasal bir hak değil, düzenlenmiş bir ayrıcalık olduğuna hükmetti. Karar, havaalanı otoritesinin tesislere kimlerin girebileceği konusundaki yetkisini pekiştiriyor. Taksi hizmetleri gibi ticari faaliyetlerin, güvenlik ve düzenlemeler çerçevesinde yürütülmesi gerektiğini vurguluyor. Mahkemenin bu yaklaşımı, benzer ihtilaflarda idari takdir yetkisinin sınırlarını çiziyor. Bu gelişme, havacılık otoritelerinin operasyonel kontrolünü güçlendirirken, bireysel şoförlerin çalışma hakkıyla kurumsal düzenlemeler arasındaki gerilimi gözler önüne seriyor. Kararın, ülke genelindeki diğer havaalanlarında da emsal teşkil edebileceği değerlendiriliyor.

Pakistan hükümetine bağlı Ekonomik Koordinasyon Komitesi (ECC), Perşembe günü İslamabad'da yaptığı toplantıda, Pakistan Ordusu için 2026-27 mahsul sezonundan itibaren tamamı yerli ve taze 175.000 ton buğday tedarikini onayladı. Karar, ordunun gıda ihtiyacının yerli üretimle karşılanmasını amaçlıyor. ECC aynı toplantıda, Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) standartlarıyla uyumlu olarak 'zorla çalıştırma' tanımını da kabul etti. Bu adım, ülkenin çalışma mevzuatını uluslararası normlara yaklaştırma yönünde bir işaret olarak değerlendiriliyor. Yerli buğday alım kararı, ithalat bağımlılığını azaltma ve tarım sektörünü destekleme potansiyeli taşıyor. Zorla çalıştırma tanımındaki düzenleme ise Pakistan'ın ILO taahhütleri açısından önemli. Her iki karar da iç idari süreçler ve uluslararası algı bakımından anlamlı.

İslamabad'da toplanan Pakistan Senatosu Ekonomik İşler Bölümü Daimi Komitesi, yabancı fonlarla yürütülen enerji projelerindeki usulsüzlük ve yolsuzluk iddialarını başbakana taşıma kararı aldı. Oy birliğiyle alınan karar, komitenin doğrudan yolsuzluk soruşturma kurumlarına talimat veremeyeceğini belirten Ekonomik İşler Bölümü'nün (EAD) yazısına rağmen çıktı. Senatörler, EAD'nin komitenin yetkisini sorgulayan yazısına sert tepki gösterdi. Bu durum, yasama denetimi ile yürütme arasındaki yetki çatışmasını yansıtıyor. Yabancı fonlu enerji projeleri, Pakistan'ın enerji arz güvenliği ve uluslararası kredibilitesi açısından kritik öneme sahip. Yolsuzluk iddiaları, ülkeye yönelik yatırımcı güvenini ve uluslararası yardımları olumsuz etkileyebilir. Komitenin başbakanı bilgilendirme girişimi, şeffaflık ve hesap verebilirlik yönünde bir adım olarak değerlendiriliyor.

Perşembe günü Karaçi'deki Kentsel Kaynak Merkezi'nde bir araya gelen sivil toplum temsilcileri, Pakistan'daki elle sanitasyon işlerinin yarattığı tehlikeleri tartıştı. Avukat Sara Malkani, aktivist Naeem Sadiq ve URC'den Zahid Farooq gibi konuşmacılar, uygulamanın 'insanlık dışı ve önlenebilir' olduğunu vurgulayarak işçi onurunun korunması ve bu yöntemin sonlandırılması çağrısında bulundu. Tartışma sırasında konuşmacılar, daha önce yaşanan ve işin risklerini gözler önüne seren bir olayı hatırlattı. Elle sanitasyon, ağırlıklı olarak dezavantajlı topluluklardan gelen işçilerin kanalizasyon ve fosseptik çukurlarını koruyucu ekipman olmadan temizlemesini içeriyor. Bu uygulama, yıllardır süregelen kast temelli ayrımcılığın ve iş güvenliği eksikliğinin bir yansıması olarak çok sayıda ölüm ve ciddi sağlık sorununa yol açıyor. Pakistan'da yasal düzenlemeler elle sanitasyonu yasaklasa da, uygulamada denetim ve cezai yaptırımların yetersizliği nedeniyle devam ediyor. Uzmanlar, çözümün mekanizasyon ve altyapı modernizasyonundan geçtiğini, ancak bunun için siyasi irade ve toplumsal farkındalığın artması gerektiğini belirtiyor. Karaçi'deki toplantı, hem kamuoyunu bilinçlendirmeyi hem de yetkililere sorumluluklarını hatırlatmayı amaçladı. Gözlemciler, bu tür girişimlerin, işçi hakları ve insan onuru açısından kilit öneme sahip olduğuna dikkat çekiyor.

Pakistan Telekomünikasyon Otoritesi (PTA), SEA-ME-WE 5 (SMW5) uluslararası denizaltı kablo sistemindeki bir arızanın internet trafiğinde kesintilere neden olduğunu ve hizmet kalitesinde aralıklı düşüşler yaşanabileceğini duyurdu. Açıklamada, Transworld Associates'in (TWA) SMW5 konsorsiyumu ile koordinasyon halinde olduğu belirtildi. Arızanın ne zaman giderileceğine dair bir bilgi paylaşılmazken, PTA durumu yakından izlediğini ifade etti. SEA-ME-WE 5, Güneydoğu Asya, Orta Doğu ve Avrupa'yı birbirine bağlayan kritik bir altyapı olduğu için bu tür arızalar Pakistan'daki kullanıcıları doğrudan etkiliyor. Olay, bölgenin uluslararası internet bağlantısındaki kırılganlığı bir kez daha gündeme getirdi. Alternatif güzergâhların sınırlı olması nedeniyle, özellikle yoğun saatlerde erişim sorunlarının artabileceği tahmin ediliyor.

Pakistan hükümeti, İletişim Bakanı Abdul Aleem Khan başkanlığında yapılan Ulusal Karayolu İdaresi toplantısında, Murree Otoyolu'nun Muzafferabad'a kadar 70 kilometre uzatılması kararını aldı. Karar, güzergah üzerinde hâlihazırda sürdürülen güzelleştirme, rehabilitasyon ve iyileştirme çalışmalarının bir parçası olarak alındı. Bakan Khan, geçen Kasım ayında otoyolda incelemelerde bulunarak çalışmaların hızlandırılması talimatı vermişti. Uzatmanın, başkent İslamabad ile Azad Keşmir'in başkenti Muzafferabad arasındaki ulaşımı rahatlatarak yolculuk süresini kısaltması ve bölgeler arası ticari ve turistik hareketliliği artırması bekleniyor. Projenin zaman çizelgesi ve maliyetiyle ilgili henüz ayrıntı paylaşılmadı.