Pakistan ve Filistin

İran, Umman ile Hürmüz Boğazı konusunda bir anlaşmaya yakın olduğunu duyurdu. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Baqaei, anlaşmanın boğazın 'yeniden açılması' anlamına gelmediğini, ancak taraflar arasında mutabakat sağlandığını belirtti. Bu gelişme, eski ABD Başkanı Trump'ın İran'a yönelik planlanan saldırıları iptal etmesinin ardından gerçekleşti. ABD Başkanı Trump, Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman ile yaptığı görüşmede anlaşmanın 'çerçevesinin' oluştuğunu söyledi. İran Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan, Pakistan ile imzalanan mutabakat zaptını İran'ın gelecekteki dış ilişkilerinin 'ağırlık merkezi' olarak tanımlarken, İranlı bir yetkili anlaşmayı canlandırma çabalarının sürdüğünü ifade etti. Aynı gün OPEC+ grubu, Eylül ayından itibaren günlük yaklaşık 188 bin varillik üretim artışını onayladı. Hürmüz Boğazı, küresel petrol sevkiyatının yaklaşık beşte birinin geçtiği stratejik bir suyolu olarak, İran ile Umman arasındaki mutabakat, bölgedeki askeri tansiyonun düşürülmesi ve enerji piyasalarında istikrarın sağlanması açısından dikkat çekiyor. Trump'ın saldırı kararını iptal etmesi, diplomatik girişimlere alan açarken, OPEC+'nın arz artışı da piyasalara güven verme amacı taşıyor.

Azad Cemmu ve Keşmir (AJK) Yasama Meclisi seçimlerinin ikinci aşaması Pazar günü düzenlendi. Muzafferabad bölgesindeki dokuz seçim çevresinin sekizinde ve 12 mülteci seçim çevresinde oy kullanıldı. Mülteci sandıklarında oylama sabah 08:00'den akşam 17:00'ye kadar devam ederken, Muzafferabad'daki LA-27 seçim çevresinde bir saat uzatılarak 18:00'de sona erdi. Pakistan Halk Partisi (PPP), seçimler sırasında hile yapıldığı iddialarını yineledi. Parti yetkilileri sürecin şeffaflığına dair kaygılarını dile getirirken seçim sonuçlarının adil olmadığını savundu. AJK'daki bu seçimler, bölgenin yönetiminde belirleyici olduğu için siyasi aktörler tarafından yakından izleniyor.

Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, hükûmetin ulusal dijitalleşme vizyonu kapsamında vatandaşların tüm kamu hizmetlerine tek bir dijital kimlik aracılığıyla erişebilmesinin hedeflendiğini açıkladı. Çarşamba günü İslamabad'da düzenlenen ulusal düzeyde entegre bir dijital politika çerçevesinin uygulanmasına ilişkin değerlendirme toplantısına başkanlık eden Başbakan Şerif, bu vizyonun günümüzün gereklerine uygun şekilde hayata geçirilmesinin önemine vurgu yaptı. Söz konusu girişim, Pakistan'ın dijital altyapısını modernleştirme ve kamu hizmetlerinde bürokrasiyi azaltma çabalarının bir parçası olarak değerlendiriliyor. Tek dijital kimlik sistemiyle vergilendirme, sosyal yardımlar, sağlık ve eğitim gibi alanlardaki hizmetlerin entegre bir platform üzerinden sunulması planlanıyor. Henüz uygulama takvimi ve teknik detaylar paylaşılmamakla birlikte, projenin yönetim verimliliğini artırması ve vatandaşların devletle etkileşimini kolaylaştırması bekleniyor. Duyuru, bölgede dijital dönüşümü önceleyen diğer hükûmet politikalarıyla paralellik taşıyor.

Pakistan'ın başkenti İslamabad'daki hastanelerde vantilatör eksikliği, kritik hastaların hayatta kalma şansını tehdit ediyor. Vantilatörler, solunum yetmezliği çeken hastalar için son çare olarak kullanılan ve akciğerlere hava pompalayıp vücut fonksiyonlarını izleyen cihazlar olarak öne çıkıyor. Dawn gazetesinin haberine göre, kent genelinde yeterli sayıda vantilatör bulunmaması, yoğun bakım ünitelerinde hizmet kalitesini düşürüyor ve hastaların iyileşme sürecini sekteye uğratıyor. Bu durum, Pakistan'ın sağlık altyapısındaki kronik yetersizlikleri bir kez daha gündeme getiriyor. Özellikle başkent gibi nüfusun yoğun olduğu ve çok sayıda kritik hastanın sevk edildiği bir bölgede vantilatör açığının yaşanması, sağlık sisteminin dayanıklılığına dair soru işaretleri yaratıyor. Acil tıbbi ekipmanların tedarikindeki bu eksiklik, önlenebilir ölüm riskini artırıyor. Yetkililer veya sağlık kurumlarından konuya ilişkin somut bir çözüm planı açıklanmazken, hastaneler mevcut cihazlarla talebi karşılamakta zorlanıyor. Ulusal ve yerel yönetimlerin, sağlık bütçelerini ve tıbbi donanım dağılımını yeniden değerlendirmesi gerektiği bir kez daha ortaya çıkıyor. İslamabad'daki vantilatör krizi, Pakistan'da sağlık yatırımlarının aciliyetini vurguluyor.

İslamabad'da Dünya Hepatit Günü'nde konuşan Federal Sağlık Bakanı Mustafa Kamal, hepatit C'yi ulusal acil durum ilan etti. Bakan, hastalığın önlenebilir, tespit edilebilir ve tedavi edilebilir olmasına karşın Pakistan'ın sessiz kalamayacağını belirterek, 2030 yılına kadar hastalığı ortadan kaldırmak için kararlı adımlar atılması çağrısında bulundu. Hepatit C, Pakistan'da ciddi bir halk sağlığı sorunu olarak görülüyor. Ulusal acil durum ilanı, hükümetin konuya verdiği önceliği ve kaynakları seferber etme niyetini yansıtıyor. Açıklama, Dünya Sağlık Örgütü'nün 2030 eliminasyon hedefiyle uyumlu olup, Pakistan'ın küresel taahhütlerini yerine getirme çabalarının bir parçası. Bakan Kamal, sessiz kalma döneminin sona erdiğini vurgulayarak, somut eylem planlarının hayata geçirileceğinin sinyalini verdi. Henüz ayrıntılı bir strateji paylaşılmazken, Pakistan'ın yüksek hepatit prevalansıyla mücadelede tarama ve tedavi programlarını genişletmesi bekleniyor.

Pakistan Tabipler Birliği (PMA), Dünya Hepatit Günü vesilesiyle yaptığı açıklamada, ülkenin toplam viral hepatit yükü bakımından dünyada beşinci sırada yer aldığını bildirdi. PMA Genel Sekreteri Dr. Abdul Ghafoor Shoro, Pakistan'ın özellikle Hepatit C virüsünde (HCV) en ağır tabloya sahip olduğunu ve 10 milyon kronik vaka bulunduğunu belirtti. Sıralamada Pakistan'ın önünde yalnızca Çin, Hindistan, Endonezya ve Nijerya yer alıyor. Dünya genelinde önemli bir halk sağlığı sorunu olan hepatit, Pakistan'da da ciddi bir tehdit oluşturmaya devam ediyor. 10 milyon kronik HCV hastasının yanı sıra hepatit B ve diğer türlerle birlikte milyonlarca kişinin virüsle yaşadığı tahmin ediliyor. Sağlık altyapısındaki yetersizlikler, steril olmayan enjeksiyon uygulamaları ve farkındalık eksikliği sorunun yayılmasına katkıda bulunuyor. Bu veriler, Pakistan'ın Dünya Sağlık Örgütü'nün 2030'a kadar hepatiti ortadan kaldırma hedeflerine ulaşması için test, tedavi ve önleme programlarını hızlandırması gerektiğini gösteriyor. PMA, hükümeti ve uluslararası toplumu acil eyleme çağırırken, farkındalık kampanyalarının artırılmasının ve aşılama ile güvenli enjeksiyon gibi temel müdahalelerin yaygınlaştırılmasının hayati önem taşıdığına dikkat çekiyor.

Pakistan yönetimindeki Keşmir’in Mirpur bölgesinde yapılan yerel seçimlerde, resmi olmayan sonuçlara göre PML-N yedi seçim bölgesinde öne geçerken PPP beş bölgede üstünlük sağladı. Bir sandalyenin sonucu ise hâlâ tartışmalı. Nakyal’da çıkan şiddet olaylarında bir kişi öldü, iki kişi yaralandı. PPP, Kotli’de PML-N adaylarını ‘hile ve sandık doldurmakla’ suçladı. Seçim süreci, TTAP’a göre halkta güven uyandırmadı. PTI ise düşük katılımın ‘memnuniyetsizliğin göstergesi’ olduğunu savundu. Olaylar ve karşılıklı suçlamalar, seçimin başından itibaren gerginlik, arbedeler ve usulsüzlük iddialarıyla gölgelendiğini ortaya koyuyor.

Pakistan Halk Partisi (PPP), Azad Cammu Keşmir (AJK) seçimlerinin Mirpur bölümünde yapılan ilk aşamasında, Kotli ilçesine bağlı Nakyal bucağında çıkan seçim şiddeti sırasında bir parti işçisinin yaşamını yitirdiğini açıkladı. Mirpur bölümündeki 13 seçim bölgesinde oy verme işlemi sabah 8'de başladı ve akşam 5'e kadar sürdü; Bhimber, Mirpur ve Kotli ilçelerini kapsayan bölgede gün resmi tatil ilan edildi. Ancak sandık başında yaşanan arbede ve hile iddiaları seçim sürecine gölge düşürdü. AJK seçimleri, bölgenin siyasi temsilini belirlemesi açısından kritik görülüyor. PPP'nin şiddet ve usulsüzlük iddiaları seçimlerin güvenilirliğini sorgulatırken, diğer siyasi partilerden veya seçim komisyonundan henüz resmi bir değerlendirme yapılmadı. Olayların ardından güvenlik önlemlerinin artırılması beklenirken, seçimlerin ikinci aşaması gerilimin tırmanmaması için yakından izleniyor.

İslamabad'daki Rawal Gölü'nde geçtiğimiz Pazar günü yeniden ölü balıkların ortaya çıkması çevre endişelerini artırdı. Pakistan Çevre Koruma Ajansı (Pak-EPA), dört gün sonra hâlâ balık ölümlerinin nedenine ilişkin rapor bekliyor. Ajans, sonuçların alınmasının dört beş gün daha alabileceğini belirtti. Yetkililer, şu anda ziyaretçilerin gördüğü ölü balıkların daha öncekilerle aynı olup olmadığını netleştirmedi. Göl, başkentin önemli bir su kaynağı ve rekreasyon alanı olarak biliniyor; balık ölümleri su kalitesi ve olası kirliliğe yönelik soru işaretlerini yeniden gündeme getirdi. Pak-EPA'nın raporu, olayların boyutunu ve tekrarlayan ekolojik sorunların kaynağını aydınlatması açısından bekleniyor.

İslamabad'daki bir mahkeme, Khyber Pakhtunkhwa Başbakanı Sohail Afridi hakkında, defalarca yapılan çağrılara rağmen duruşmaya katılmaması nedeniyle Salı günü tutuklama emri çıkardı. Mahkeme, Afridi'nin sürekli devamsızlığını dikkate alarak yetkililere, gönüllü teslim olmaması durumunda tutuklama işlemi başlatma talimatı verdi. Afridi'nin hangi dava kapsamında arandığına dair ayrıntılar paylaşılmazken, kendisinin birkaç kez mahkemeye çağrıldığı ancak bu çağrılara uymadığı belirtildi. Eyalet başbakanı gibi üst düzey bir yetkili hakkında tutuklama emri çıkarılması, Pakistan'da yargı ile yürütme arasında yeni bir gerilime işaret ediyor. Siyasi çevreler, bu durumun özellikle merkezi hükümet ile KP yönetimi arasındaki ilişkilere etkisini tartışıyor. Afridi'nin avukatlarından veya makamından konuya dair henüz resmî bir açıklama yapılmadı. Mahkeme, sürecin takip edileceğini ve bir sonraki duruşmada Afridi'nin hazır bulunmasının beklendiğini kaydetti.