Ürdün ve Tunus

ABD ve İran arasında nükleer program ve Hürmüz Boğazı’nın açılmasını öngören geçici bir anlaşmaya varılması yönünde yoğun diplomasi sürdürülüyor. Başkan Trump büyük ölçüde taviz kopardıklarını iddia ederken, İran tarafı henüz nihai mutabakat olmadığını belirtiyor. Başkan Yardımcısı Vance yalnızca “birkaç pürüz” kaldığını söyledi. Ancak sahada ateşkes ihlalleri devam ediyor; taraflar son 48 saatte Hürmüz Boğazı çevresinde karşılıklı suçlamalarda bulundu. İsrail medyasına göre Tel Aviv yönetimi, anlaşmanın kapsamından duyduğu rahatsızlığı Washington’a iletti. Haaretz ve Kanal 12’nin haberlerinde, İran’ın nükleer programına ilişkin temel meseleleri ileri bir tarihe erteleyecek “sınırlı geçici anlaşma”nın İsrail’in stratejik hedefleriyle uyuşmadığı vurgulanıyor. İsrail’in özellikle İran’ın füze kapasitesi ve bölgesel vekil güçleri üzerindeki etkisinin sınırlandırılmamasından endişe ettiği belirtiliyor. Bu arada ABD istihbaratına dayandırılan uydu görüntüleri, İran’ın ağır bombardımana rağmen yer altı füze altyapısını ve insansız hava aracı üretimini beklenenden hızlı restore ettiğini ortaya koyuyor. İran Dışişleri Bakanı Erakçi, herhangi bir anlaşmanın Lübnan dahil tüm cepheleri kapsaması gerektiğini söyleyerek ateşkesin genişletilmesi talebini yineledi. Öte yandan ABD’nin Avrupa’daki askeri varlığını azaltma planlarını hızlandırması ve Körfez’deki gizli hava saldırılarına dair haberler, bölgesel denklemdeki karmaşık ittifak yapısını gözler önüne seriyor.

ABD ile İran arasında ateşkesi uzatma ve Hürmüz Boğazı’nı yeniden açma yönünde bir anlayışa varıldığı duyurulurken, İsrail ordusu Lübnan’ın güneyinde insansız hava araçlarıyla düzenlediği saldırılarda 4 kişiyi öldürdü. Saldırılar, Nebatiye kentine bağlı Meyfedun ve Şevkin beldelerinde üç aracı hedef aldı. ABD Başkanı Trump, İran’la nükleer anlaşma sağlanamaması halinde saldırıları yeniden başlatmakla tehdit ederken, anlaşmanın bölge genelinde şiddeti azaltması bekleniyordu. BM, mutabakat duyurusunun ardından Lübnan’daki çatışmalarda düşüş gözlemlediğini açıklasa da İsrail’in ateşkes sürecine rağmen sürdürdüğü operasyonlar dikkat çekti. Avrupa Birliği, Lübnan’ın da ateşkes kapsamına alınması gerektiğini vurgulayarak Lübnan ordusuna 100 milyon avroluk yardım paketini onayladı. İsrail’in saldırıları, ABD-İran mutabakatının kâğıt üzerinde kalabileceğine dair kaygıları artırırken, İran Devrim Muhafızları’nın “eller tetikte” açıklaması gerilimin sürebileceğini gösteriyor. Uzmanlar, ateşkesin kalıcı olması için tüm tarafların sahada itidal göstermesi gerektiğini belirtiyor.

Pakistan'ın ticari başkenti Karaçi'nin Gulistan-i-Jauhar semtinde 27 Haziran Cumartesi akşamı Sindh Rangers'a ait paramiliter kuvvet karargahına silahlı militanlar tarafından saldırı düzenlendi. Patlama ve yoğun ateşin yaşandığı, yaklaşık 90 dakika süren çatışmada en az üç Rangers personeli hayatını kaybetti, dört asker yaralandı. Saldırganlardan üçü öldürüldü, bir yaralı militan ise güvenlik güçleri tarafından ele geçirildi; bölge tamamen temizlendi. Saldırıyı, Pakistan Talibanı'nın bir fraksiyonu olan Cemaat-ül-Ahrar üstlendi. Olay, Ekim 2024'te Çin konvoyunu hedef alan ve iki Çin vatandaşının ölümüyle sonuçlanan saldırıdan bu yana kentteki en büyük terör eylemi olarak kaydedildi. Karaçi'deki güvenlik zafiyetine işaret eden saldırı, ülkenin ekonomik merkezinde devam eden riskleri ve militan grupların yeniden organize olma kapasitesini gündeme getirdi. Yetkililer, olayla ilgili soruşturma başlatırken, paramiliter güçlere yönelik bu tür doğrudan saldırıların nadir olması, saldırının sembolik ve stratejik önemini artırıyor. Bölgesel güvenlik dinamikleri ve terörle mücadele operasyonlarının seyrine bağlı olarak Karaçi'deki tehdit seviyesinin yeniden değerlendirilmesi bekleniyor.

Suriye devlet medyası, Şam'ın merkezindeki kalabalık bir kafede meydana gelen patlamada en az 5 kişinin öldüğünü, 16 kişinin yaralandığını bildirdi. Patlamanın, Adalet Sarayı yakınlarındaki kafeye yerleştirilen bir bomba nedeniyle gerçekleştiği belirtildi. Olayla ilgili henüz hiçbir grup sorumluluk üstlenmedi ve saldırıya ilişkin ek ayrıntı paylaşılmadı. Başkentin yoğun bölgelerinden birinde yaşanan bu patlama, Suriye'de yıllardır süren iç savaşın ardından güvenlik risklerinin sürdüğüne işaret ediyor. Özellikle Şam gibi rejim kontrolü altındaki bölgelerde zaman zaman bu tür bombalı saldırılar meydana geliyor. Yerel kaynaklar, patlamanın olduğu bölgenin hem sivil hem de resmi kurumların bulunduğu bir alan olduğunu vurguluyor. Henüz resmi bir açıklama yapılmamış olsa da, olayın Şam'daki kırılgan güvenlik ortamını ve ülkedeki istikrarsızlığın başkente yansımalarını bir kez daha ortaya koyduğu değerlendiriliyor. Yetkililerin soruşturma başlattığı ve yaralıların tedavisinin sürdüğü bildiriliyor.

Pakistan'ın Karachi şehrinde Perşembe günü iki ayrı polis 'çatışmasında' dört şüpheli yaşamını yitirdi. Araç Hırsızlığıyla Mücadele Birimi (AVLC), Sohrab Goth bölgesinde eyaletler arası faaliyet gösteren bir araç hırsızlığı çetesine mensup iki kişinin polisle girdiği silahlı çatışmada öldürüldüğünü duyurdu. AVLC sözcüsü, Indus Plaza yakınlarında meydana gelen olayın polisin karşılık vermesiyle sonuçlandığını belirtti. Aynı gün yaşanan ikinci bir karşılaşmada ise iki şüpheli daha vurularak öldürüldü, ancak bu olaya ilişkin ayrıntılar paylaşılmadı. Pakistan'da polis tarafından düzenlenen bu tür 'çatışmalar', yargısız infaz iddialarını gündeme getiriyor; insan hakları örgütleri şeffaf soruşturma çağrılarını yinelerken, emniyet yetkilileri eylemlerin meşru müdafaa kapsamında olduğunu savunuyor.

İslamabad'da toplanan Pakistan Senatosu Ekonomik İşler Bölümü Daimi Komitesi, yabancı fonlarla yürütülen enerji projelerindeki usulsüzlük ve yolsuzluk iddialarını başbakana taşıma kararı aldı. Oy birliğiyle alınan karar, komitenin doğrudan yolsuzluk soruşturma kurumlarına talimat veremeyeceğini belirten Ekonomik İşler Bölümü'nün (EAD) yazısına rağmen çıktı. Senatörler, EAD'nin komitenin yetkisini sorgulayan yazısına sert tepki gösterdi. Bu durum, yasama denetimi ile yürütme arasındaki yetki çatışmasını yansıtıyor. Yabancı fonlu enerji projeleri, Pakistan'ın enerji arz güvenliği ve uluslararası kredibilitesi açısından kritik öneme sahip. Yolsuzluk iddiaları, ülkeye yönelik yatırımcı güvenini ve uluslararası yardımları olumsuz etkileyebilir. Komitenin başbakanı bilgilendirme girişimi, şeffaflık ve hesap verebilirlik yönünde bir adım olarak değerlendiriliyor.

İslamabad’dan yapılan açıklamaya göre, Pakistan ve Hindistan’dan yüzü aşkın sivil toplum temsilcisi, iki ülkenin başbakanlarına hitaben ortak bir çağrı yayımladı. Yeni Delhi merkezli Barış ve İlerleme Merkezi’nin koordinasyonunda hazırlanan metinde, kesintisiz düşmanlığın bölgeyi kalkınmadan mahrum bıraktığı belirtilerek, anlamlı ve sürdürülebilir barış adımları talep edildi. Hindistan-Pakistan ilişkileri uzun süredir karşılıklı suçlamalar, diplomatik kısıtlamalar ve sınır çatışmalarıyla şekilleniyor. Son yıllarda üst düzey diyalog neredeyse tamamen durmuşken, sivil inisiyatifin bu çıkışı, resmî kanallar tıkanmış olsa dahi iki toplum arasında işbirliği arzusunun sürdüğünü ortaya koyuyor. Bölgesel istikrar için her iki başkentin de sivil toplumun sesine kulak vermesi ve müzakereyi öncelemesi, Güney Asya’nın ekonomik ve siyasi geleceği açısından kritik önem taşıyor.

Başkent İslamabad merkezli Pakistan Çatışma ve Güvenlik Araştırmaları Enstitüsü (PICSS) tarafından yayımlanan rapora göre, Haziran ayında Pakistan'da terör olayları ve güvenlikle ilgili şiddet eylemlerinde genel bir düşüş kaydedildi. Buna karşın, ülkenin farklı bölgelerinde yüksek profilli saldırılar gerçekleşmeye devam etti. PICSS verileri, ay boyunca 184 militanın güvenlik operasyonlarında öldürüldüğünü gösteriyor. Bu eğilim, Pakistan'ın terörle mücadelesinde karmaşık bir tablo ortaya koyuyor. Genel şiddet seviyesindeki azalma, güvenlik güçlerinin operasyonel etkinliğine işaret ederken, seçkin hedeflere yönelik saldırıların sürmesi istikrar ve iç güvenlik açısından risk oluşturmayı sürdürüyor. Raporda saldırıların hangi örgütler tarafından düzenlendiğine dair ayrıntıya yer verilmedi.

İslamabad Yüksek Mahkemesi (IHC), eski başbakan İmran Han ve eşi Bushra Bibi’nin cezaevinde hücre hapsinde tutuldukları iddialarına yönelik dilekçelerin kabul edilebilirliği konusundaki kararını saklı tuttu. Mahkeme, bir gün önce başvurulara ilişkin kayıt ofisi itirazlarını kaldırarak dilekçelere numara verilmesi talimatı vermişti. Dilekçeler, İmran Han ve Bushra Bibi’nin cezaevi koşullarının yasalara uygun olmadığı iddiasını taşıyor. IHC’nin kabul edilebilirlik kararı, davanın esastan görüşülüp görüşülmeyeceğini belirleyecek. Bu süreç, PTI liderinin karşı karşıya olduğu çok sayıda hukuki mücadelenin bir parçası olarak dikkat çekiyor.

Avrupa Birliği, konsolide mali yaptırım listesine Tunus ile bağlantılı 18 kişi ve bir örgütü daha ekledi. Eklenenler arasında eski Devlet Başkanı Zine El Abidine Ben Ali ile Trabelsi ailesinden Moncef ve Leila Trabelsi'nin yanı sıra, çoğunluğu TAQA programı kapsamında listelenen diğer kişiler ve 'Groupe Combattant Tunisien' adlı örgüt bulunuyor. Yaptırımlar, AB'nin iki ayrı rejimi altında uygulandı: TAQA çerçevesinde terörle bağlantılı kişi ve gruplar hedef alınırken, TUN programıyla Tunus devlet varlıklarının kötüye kullanımıyla ilişkili isimler listeye alındı. Bu hamle, AB'nin hem terör finansmanıyla mücadele hem de yolsuzlukla elde edilen gelirlerin izini sürme konusundaki kararlılığını yansıtıyor. Listeye eklenen kişi ve kuruluşların AB üyesi ülkelerdeki mal varlıkları dondurulacak ve bu kişilere fon sağlanması yasaklanacak. Tunus'taki siyasi geçiş sürecini ve hukukun üstünlüğünü desteklemeyi amaçlayan bu adım, AB'nin özellikle Arap Baharı sonrası süreçte Tunus'a yönelik mali yaptırım aracını ne ölçüde kullandığını da ortaya koyuyor.