Birleşik Krallık ve Rusya

ABD Başkanı Trump, İran’la nükleer müzakerelerde anlaşmaya yakın olduklarını açıklarken, Al Arabiya’nın paylaştığı taslak ayrıntıları ve İsrail medyasının yansıttığı Tel Aviv’deki rahatsızlık, müttefikler arasındaki görüş ayrılıklarını ortaya koydu. Bu sırada İran, Hürmüz Boğazı çevresinde ABD’nin ateşkesi ihlal ettiğini öne sürdü; Tahran ayrıca Trump’ın Umman’ı hedef alan ‘yok etme’ tehdidini kınadı. ABD istihbaratı, İran’ın altı haftalık ateşkes boyunca insansız hava aracı üretimini hızlandırdığını raporladı. Ukrayna-Rusya hattında ise Moskova yakınlarındaki bir sanayi bölgesine düzenlenen İHA saldırısında beş kişi öldü, 10 kişi yaralandı. Rusya’nın enerji tesislerine yönelik saldırıları nedeniyle Ukrayna’nın yedi bölgesinde elektrik kesintileri yaşandı. Karadeniz’de Novorossiysk limanı açıklarında Türk sahipli iki sivil gemiye dron saldırısı düzenlenmesi üzerine Türkiye, Rusya ve Ukrayna’yı seyrüsefer güvenliğini sağlamaya çağırdı. UNICEF, Rusya’daki Gelendjik saldırısında çocukların da hedef alındığını belirterek uluslararası insancıl hukuka uyulmasını istedi.

Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, NATO ülkelerine Ukrayna'ya asker konuşlandırma planlarıyla ilgili sert uyarıda bulundu. Peskov, Rusya'nın yürüttüğü 'özel askeri operasyonun' temel hedeflerinden birinin NATO birliklerinin bölgeye sevkini engellemek olduğunu söyleyerek, 'Bu tür eylemlere izin veremeyiz.' ifadelerini kullandı. Açıklama, bazı NATO üyesi ülkelerde Ukrayna'ya asker gönderme fikrinin tartışıldığı bir dönemde geldi. Moskova yönetimi, NATO'nun doğrudan müdahalesini kırmızı çizgi olarak görüyor ve böyle bir adımın çatışmayı daha da tırmandıracağını vurguluyor. Peskov'un ifadeleri, Ukrayna krizi bağlamında Rusya ile Batı arasındaki gerilimin sürdüğünü ve diplomatik çözüm ihtimalinin belirsizliğini koruduğunu gösteriyor.

İngiltere Başbakanı Keir Starmer, ülkesinin Avrupa Birliği'nin Ukrayna'ya yönelik 90 milyar euroluk kredi programına katılacağını açıkladı. Bu adım, Rus saldırganlığına karşı Ukrayna'nın savunma kapasitesini güçlendirmeyi, İngiliz savunma sanayisini desteklemeyi ve ulusal güvenliği artırmayı hedefliyor. Aynı gün Başbakanlık Ofisi'nden yapılan ayrı bir açıklamada, İngiltere'nin Ukrayna'ya gelişmiş İsveç yapımı Gripen savaş uçaklarının temini için 300 milyon euro kaynak sağlayacağı duyuruldu. Starmer, bu yatırımın Ukrayna'nın hava savunmasını güçlendirirken İngiltere'de nitelikli istihdamı da destekleyeceğini belirtti. İngiltere'nin hem makro-finansal destek mekanizmasına katılımı hem de doğrudan askeri donanım finansmanı, Batılı müttefiklerin Ukrayna'ya uzun vadeli ve çok boyutlu yardım stratejisini yansıtıyor. Bu gelişmeler, savaşın sürdüğü bir dönemde Kiev'in mali istikrarını ve savunma altyapısını tahkim etmeyi amaçlayan uluslararası çabaların bir parçası olarak değerlendiriliyor.

Chatham House, 2026 Londra Konferansı kapsamında 9 Temmuz'da 'Shaping Global Order' başlıklı bir sergi düzenliyor. Sergi, uzman portre fotoğrafçısı Ander McIntyre'ın objektifinden, kurumun tarihi boyunca konferanslara katılan konuşmacıların portrelerini bir araya getiriyor. Bu seçki, küresel düzen tartışmalarına yön veren farklı seslerin görsel bir kaydını sunuyor. Sergi, düşünce kuruluşunun uluslararası diyalog platformu olarak rolünü vurgularken, geçmişten bugüne küresel düzeni şekillendiren fikir ve diplomasiye katkıda bulunan isimlere de dikkat çekiyor. Konferansın entelektüel atmosferini zenginleştiren bu sanatsal ek, tarihsel perspektiflerle güncel tartışmalar arasında köprü kurmayı amaçlıyor.

İngiltere, Ukrayna'daki savaştan çıkarılan derslerle şekillendirilen yeni savunma planını açıkladı. Dört yıla yayılan 300 milyar sterlinlik (yaklaşık 400 milyar dolar) fonla desteklenen plan, İngiliz kuvvetlerinin Rus tehdidine karşı caydırıcılığını artırmayı hedefliyor. Duyuruyu, görevden ayrılmak üzere olan Başbakan Keir Starmer yaptı. Plan, daha 'Avrupalı bir NATO' hedefine doğru atılan bir adım olarak nitelendiriliyor. Starmer, savunma yatırımlarının Avrupa güvenliği ve İngiltere'nin kıta savunmasındaki rolü açısından kritik olduğunu belirtti. Ukrayna'daki çatışma ortamından alınan operasyonel ve teknolojik dersler, planın merkezinde yer alıyor. Son dönemde Avrupa ülkeleri, Rusya'nın genişleyen askeri faaliyetleri karşısında savunma harcamalarını artırma yönünde adımlar atıyor. İngiltere'nin bu hamlesi, NATO içindeki yük paylaşımı tartışmalarının gölgesinde, Avrupa'nın kendi güvenlik yapılanmasını güçlendirme çabasının bir parçası olarak değerlendiriliyor.

İşçi Partisi lideri ve Başbakan Keir Starmer, Pazartesi günü görevinden istifa etti. Temmuz 2024'teki ezici seçim zaferine rağmen, Eylül 2025 itibarıyla anketlerin en sevilmeyen başbakanı haline gelmesi, istifanın temelini oluşturdu. Responsible Statecraft'ın haberine göre, Starmer'ın ayrılışı İngiltere'nin Ukrayna savaşının mali yükünü kaldıramadığına dair rahatsız edici bir gerçeği su yüzüne çıkardı. İstifa, İngiltere'nin Ukrayna'ya uzun süreli askeri ve mali desteğinin ekonomik maliyetiyle doğrudan ilişkilendiriliyor. Ülkenin karşı karşıya olduğu mali zorluklar, savaşın başlangıcından bu yana artarak kamuoyu desteğini aşındırdı ve Starmer hükümetini siyasi olarak savunmasız bıraktı. Bu durum, Avrupa'nın büyük güçlerinden birinin, savaş yorgunluğu ve ekonomik baskılar nedeniyle Ukrayna'ya verdiği desteğin sürdürülebilirliğini sorgulamasına yol açtı. Starmer'ın istifası, İngiltere'nin hem dış politikada hem de iç siyasette karşı karşıya olduğu ikilemi gözler önüne seriyor. Batı ittifakına bağlılık ile ekonomik gerçekler arasındaki denge, yeni bir hükümet için de çözülmesi gereken temel mesele olacak. Bu gelişme, Ukrayna'ya yönelik uluslararası destek cephesinde potansiyel bir çatlak olarak değerlendiriliyor.

İngiliz silahlı kuvvetleri, 14 Haziran’da Manş Denizi’nde Rusya’nın yaptırımları delmek için kullandığı ‘gölge filo’ya ait Smyrtos adlı petrol tankerine müdahale ederek el koydu. Operasyonda Kraliyet Deniz Komandoları ve Ulusal Suç Ajansı yetkilileri helikopterden gemiye indi; tankerin kaptanı yaptırımları ihlal suçlamasıyla tutuklandı. Bu, İngiltere’nin Rusya bağlantılı bir tankere yönelik ilk alıkoyma eylemi oldu. Eş zamanlı olarak Avrupa Birliği, Rusya’nın gölge filosunun işletilmesinden sorumlu 54 kuruluşu kara listeye aldı. Karar, Ukrayna’daki savaşın finansmanını kesmeye yönelik yaptırımların kapsamını genişletirken, Batı’nın enerji gelirlerini hedef alma kararlılığını ortaya koydu. Olayın hemen ardından bir Rus savaş gemisi Manş Denizi’nde seyreden İngiliz yatına uyarı ateşi açtı; Başbakan Starmer bu eylemi ‘pervasız’ olarak niteledi. Bölgeye yeni bir gölge filo gemisinin giriş yapmasıyla gerilim tırmandı. IMF Başkanı’nın daha önce belirttiği gibi, yüksek petrol fiyatları Rusya’ya kısa vadeli kazanç sağlasa da, uygulanan yaptırımların ve diplomatik izolasyonun ekonomik maliyetini telafi etmeye yetmiyor.

Rus Donanması'na ait Amiral Grigoroviç fırkateyni, 11:40 sularında Manş Denizi'nde, Wight Adası'nın yaklaşık 20 deniz mili güneyinde uluslararası sularda seyreden bir sivil yata uyarı atışı yaptı. Olay, Birleşik Krallık'ın Rusya'nın 'gölge filosuna' ait olduğu iddia edilen bir gemiye ilk kez çıkma operasyonu düzenlemesinden günler sonra gerçekleşti. Fırkateynin bölgede rutin bir görev yürüttüğü, yatın güvenli mesafeyi ihlal etmesi üzerine uyarı ateşi açıldığı bildirildi. Herhangi bir yaralanma veya hasar rapor edilmedi. İngiliz yetkililer olayı yakından takip ettiklerini açıkladı. Bu gelişme, Rusya ile Batı arasında deniz alanlarındaki gerilimin tırmandığı bir döneme işaret ediyor. Özellikle Manş Denizi gibi yoğun deniz trafiğine sahip bölgelerdeki bu tür karşılaşmalar, taraflar arasındaki diplomatik ilişkilerin kırılganlığını gözler önüne seriyor.

Fransa’nın Evian-les-Bains kentinde düzenlenen G7 Liderler Zirvesi’nde jeopolitik sınamalar, İran uzlaşısı ve Ukrayna savaşı ana gündem maddeleri oldu. Üye ülkelerin liderleri ile davetli devlet temsilcileri, Rusya’ya yönelik yaptırımların etkinliğini ve İran nükleer anlaşmasının geleceğini değerlendirdi. Zirvede, Ukrayna’daki savaşın Avrupa güvenlik mimarisine etkileri ve barışın sağlanması için atılabilecek adımlar ele alındı. Liderler ayrıca, İran’ın nükleer faaliyetleri karşısında ortak diplomatik tutumun sürdürülmesi gerektiğini vurguladı. Evian-les-Bains’deki toplantı, büyük ekonomilerin güncel krizlere karşı koordineli yanıt arayışını ve transatlantik dayanışmanın önemini bir kez daha ortaya koydu.

Birleşik Krallık, Rusya'nın Ukrayna savaşı nedeniyle uygulanan uluslararası yaptırımları aşmak için kullandığı 'gölge filo'ya yönelik bir operasyon gerçekleştirdi. Kraliyet Deniz Piyadeleri ve Ulusal Suç Ajansı'ndan özel eğitimli personel, İngiliz Kanalı'nda seyreden bir petrol tankerine çıkarak altı saat boyunca inceleme yaptı. Müdahale, yaptırımların delinmesini önlemek ve Rusya'nın petrol gelirlerini kısıtlamak amacıyla düzenlendi. Operasyon, Moskova'nın enerji ihracatı üzerindeki ekonomik baskıyı artırmayı hedefleyen Batılı ülkelerin son hamlelerinden biri olarak görülüyor. Rusya'nın gölge filosu, denetim ve sigortadan yoksun eski gemilerle petrol taşıyarak yaptırımların etkisini azaltmaya çalışıyor. İngiltere'nin bu tür müdahalelerle kararlılığını ortaya koyduğu belirtiliyor.