Çin ve ABD

ABD Başkanı Donald Trump, İran ile varılmaya çalışılan anlaşmanın taslağını İsrail dahil müttefiklere iletti. Nihai metnin Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasını öngördüğü, ancak nükleer meseleleri erteleyen geçici bir çerçeve olabileceği belirtiliyor. İsrail basını, Tel Aviv yönetiminin bu olasılıktan rahatsız olduğunu aktardı. İran ise ABD güçlerini Hürmüzgan bölgesinde son 48 saatte ateşkesi ihlal etmekle suçladı ve Trump'ın Umman'ı 'havaya uçurma' tehdidini kınadı. ABD istihbaratına göre İran, altı haftalık ateşkes sırasında insansız hava aracı üretiminin bir bölümüne yeniden başladı ve ordusunu beklenenden hızlı toparladı. Moskova, ikinci gece üst üste geniş çaplı insansız hava aracı saldırısına hedef oldu. Rus yetkililer, başkente yönelik 620 İHA'nın tespit edildiğini, 20'den fazlasının engellendiğini ve havalimanlarında kısıtlamalar uygulandığını bildirdi. Aynı süreçte Rus güçleri Jitomir'de polis binasını vurdu; can kaybına ilişkin bilgiler netleşmedi. Trump, Kuzey Kore lideri Kim Jong-un ile bu yıl, muhtemelen Kasım'da Çin'in Şıncın kentindeki APEC Zirvesi sırasında yüz yüze görüşmeyi planladığını açıkladı ve Pyongyang'ın 57 'çok güçlü' nükleer silahı olduğunu söyledi. Güney Kore Savunma Bakanı ise Kuzey'in 80 ila 120 savaş başlığına sahip olabileceğini tahmin ederek Trump'ın rakamının çok üzerinde bir değerlendirme paylaştı. Kim'in kız kardeşi, Zelenskiy'in Kuzey Kore'nin Rusya'ya ek asker gönderdiği iddiasını yalanladı.

Louisiana'dan görev süresi dolan Cumhuriyetçi Senatör Bill Cassidy, Pazar günü Donald Trump'ın kızamık-kabakulak-kızamıkçık (MMR) aşısının güvenliği konusundaki iddialarını 'çılgınca, aptalca' olarak nitelendirdi. Tıp doktoru olan Cassidy, 2025 başında aşı karşıtı aktivist Robert F. Kennedy Jr'ı sağlık bakanı olarak onaylamıştı. Cassidy'nin bu çıkışı, Cumhuriyetçi Parti içinde aşı politikaları ve Trump'ın söylemleri üzerindeki görüş ayrılığını ortaya koyuyor. Senatör daha önce Kennedy'ye destek vermiş olsa da, şimdi Trump'ın aşı güvenliğine yönelik ifadelerine açıkça karşı çıkıyor. MMR aşısı, çocukluk çağı aşı programlarının temel parçalarından biri olarak biliniyor. Cassidy'nin tıp geçmişiyle yaptığı bu değerlendirme, halk sağlığı uzmanlarının aşı güvenliği konusundaki bilimsel uzlaşısına dikkat çekiyor.

ABD Başkanı Donald Trump'ın ulusal füze savunma sistemi olarak planladığı "Altın Kubbe" projesinin, ABD'yi tam olarak koruyamayabileceği ve Çin, Rusya ile Kuzey Kore'nin dahil olduğu küresel silahlanma yarışını hızlandırabileceği belirtiliyor. Uzmanlar, mevcut füze savunma sistemlerinin daha da genişletilmesinin, diğer ülkelerden ek karşı adımlar getirebileceği görüşünde. Maryland Üniversitesi'nden Profesör Steve Fetter, "Bu füze savunmalarını daha da genişletirsek, ek tepkiler bekleyebiliriz" diyerek projenin caydırıcılık yerine tırmanmaya yol açabileceğine işaret etti. Değerlendirmeler, sistemin yalnızca ABD güvenliğini sağlamakla kalmayıp aynı zamanda stratejik dengeleri etkileyebileceğini ortaya koyuyor.

Çin'in Nijerya Büyükelçisi Yu Dunhai, 2026'nın ilk yarısında Nijerya-Çin ticaret hacminin yüzde 35 artışla 18 milyar dolara ulaştığını açıkladı. Artış, Çin'in Afrika ülkelerine yönelik sıfır gümrük vergisi politikasının uygulanmasının ardından kaydedildi. Politika, Nijerya'nın Çin'e ihracatını kolaylaştırarak iki ülke arasındaki ticaret akışını güçlendirdi. Açıklama, Çin-Afrika ekonomik işbirliğinin genişlediği bir dönemde geldi.

ABD Başkanı Donald Trump, Savunma Bakanlığı ve Deniz Kuvvetleri'ne yayımladığı direktifle, donanmanın en modern uçak gemilerinde kullanılan elektromanyetik uçak fırlatma sistemlerinin (EMALS) kaldırılarak yerine geleneksel buharlı mancınık sistemlerine dönülmesini istedi. Kararın ABD'ye milyarlarca dolarlık maliyet getireceği belirtiliyor. Direktif, ABD donanmasının yeni nesil uçak gemilerinde kullanılan fırlatma teknolojisinden vazgeçilmesi anlamına geliyor. Halihazırda hizmette olan veya inşası süren gemilerde yapılacak dönüşüm çalışmaları, savunma bütçesi üzerinde ek yük oluşturacak.

Rus resmi haber ajansı TASS'ın kaynaklara dayandırdığı haberine göre, Pentagon Rusya ve Çin ile yaşanabilecek olası çatışmalara karşı yeni bir nükleer strateji hazırlığına başladı. Yeni stratejinin, kısa menzilli taktik nükleer silahların muhtemel kullanımına vurgu yaptığı belirtiliyor. Bu adım, ABD'nin nükleer doktrininde önemli bir değişikliğe işaret ediyor. Soğuk Savaş sonrası dönemde stratejik caydırıcılığa odaklanan Washington'un, taktik nükleer silahları öne çıkarması, büyük güç rekabetindeki tırmanışın bir yansıması olarak değerlendiriliyor. Rusya ve Çin ile artan gerilim, bu tür planların arkasındaki temel etken olarak görülüyor. Henüz resmi bir açıklama yapılmayan stratejinin, önümüzdeki dönemde uluslararası güvenlik dengelerini ve silah kontrolü müzakerelerini etkilemesi bekleniyor. Uzmanlar, taktik nükleer silahlara yapılan atfın, küresel nükleer risk algısını artırabileceği uyarısında bulunuyor.

Responsible Statecraft'ta yayımlanan ve Project on Government Oversight'tan alınan habere göre, ABD Başkanı Donald Trump'ın kısa süreceği belirtilen İran'a karşı savaşı altıncı ayına ulaştı. Haberde, ABD ordusunun mühimmat sıkıntısı çektiği ve tehdit diline başvurduğu ifade ediliyor. Haberde, ABD'nin bu savaşı 'kazanılmış' olarak nitelediği ancak yine de 'yeni yaratıcı' savaş yöntemleri aradığı aktarılıyor. Bu durum, vaat edilen kısa savaşın uzamasıyla birlikte askeri yetersizliklerin ve stratejik arayışın öne çıktığını gösteriyor.

Afrobarometer'ın 2026 yılında yayımladığı "Sınırların Ötesinde: Değişen Küresel Düzene Vatandaş Bakış Açıları" başlıklı rapor, 38 Afrika ülkesinde vatandaşların tek bir küresel güce hizalanma yönündeki baskılara giderek daha fazla karşı çıktığını ortaya koydu. Rapora göre, Afrikalılar dünyanın çok kutuplu bir düzene evrilmesiyle birlikte birden fazla uluslararası ortakla stratejik ilişkiler kurmayı tercih ediyor. Bu bulgular, Çin ve Amerika Birleşik Devletleri'nin kıtadaki nüfuz rekabetinin yoğunlaştığı bir dönemde geliyor. Afrikalı vatandaşlar, dış politika tercihlerini kendi ulusal çıkarlarına göre şekillendirme ve çeşitli ortaklıklar geliştirme eğilimini destekliyor. Bu durum, Afrika'nın uluslararası ilişkilerde daha bağımsız ve pragmatik bir tutum benimseme arzusunu yansıtıyor.

Çin'in nadir toprak üreticileri, Pekin'in stratejik mineralleri Japonya ve ABD ile ticari ilişkilerde koz olarak kullanmasına rağmen yılın ilk yarısında güçlü kâr rakamları bildirdi. Jeopolitik gerilimlere karşın normal ticari faaliyetler sekteye uğramadı. ABD Başkanı Trump, nadir toprak bağımlılığını azaltmak amacıyla 2 milyar doları aşkın yerli madencilik yatırımı duyurdu. Bu adım, kritik mineraller üzerindeki jeopolitik rekabetin somut bir yansıması olarak değerlendiriliyor. Buna rağmen Çinli üreticilerin kârlılığı, sektörün kısa vadede dirençli olduğuna işaret ediyor. Nadir toprak elementleri savunma, teknoloji ve enerji sektörleri için vazgeçilmez. Küresel arz zincirinde Çin'in hakimiyeti sürerken, bu şirketlerin jeopolitik sürtüşmelere rağmen kâr etmesi ekonomik dengelerin karmaşıklığını ortaya koyuyor. Uzun vadede çeşitlendirme çabaları piyasa yapısını değiştirebilir.

ABD Savunma Bakanlığı, Trump yönetimi altında resmi bir Nükleer Duruş Gözden Geçirmesi yerine daha dar kapsamlı bir 'nükleer strateji incelemesi' yapma kararı aldı. Son kapsamlı Nükleer Duruş Gözden Geçirmesi 2022 sonunda tamamlanmıştı. Bu adım, Washington'un nükleer politikada esneklik arayışına veya şeffaflıktan uzaklaşmaya işaret ediyor. Arms Control Association değerlendirmesinde incelemenin iyi, kötü ve çirkin yönleri olabileceği belirtiliyor. Uzmanlar, stratejik silah modernizasyonu, yeni nükleer başlık programları ve müttefiklere verilen güvenceler konusunda sinyaller bekliyor. Gayri resmi format, yönetimin nükleer stratejiyi daha az kamuoyu ve kongre denetimine tabi tutma isteğini yansıtıyor olabilir. İnceleme, ABD'nin Rusya ve Çin ile rekabetteki caydırıcılık anlayışını şekillendirecek.