Çin ve Rusya

ABD Başkanı Donald Trump, İran ile varılmaya çalışılan anlaşmanın taslağını İsrail dahil müttefiklere iletti. Nihai metnin Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasını öngördüğü, ancak nükleer meseleleri erteleyen geçici bir çerçeve olabileceği belirtiliyor. İsrail basını, Tel Aviv yönetiminin bu olasılıktan rahatsız olduğunu aktardı. İran ise ABD güçlerini Hürmüzgan bölgesinde son 48 saatte ateşkesi ihlal etmekle suçladı ve Trump'ın Umman'ı 'havaya uçurma' tehdidini kınadı. ABD istihbaratına göre İran, altı haftalık ateşkes sırasında insansız hava aracı üretiminin bir bölümüne yeniden başladı ve ordusunu beklenenden hızlı toparladı. Moskova, ikinci gece üst üste geniş çaplı insansız hava aracı saldırısına hedef oldu. Rus yetkililer, başkente yönelik 620 İHA'nın tespit edildiğini, 20'den fazlasının engellendiğini ve havalimanlarında kısıtlamalar uygulandığını bildirdi. Aynı süreçte Rus güçleri Jitomir'de polis binasını vurdu; can kaybına ilişkin bilgiler netleşmedi. Trump, Kuzey Kore lideri Kim Jong-un ile bu yıl, muhtemelen Kasım'da Çin'in Şıncın kentindeki APEC Zirvesi sırasında yüz yüze görüşmeyi planladığını açıkladı ve Pyongyang'ın 57 'çok güçlü' nükleer silahı olduğunu söyledi. Güney Kore Savunma Bakanı ise Kuzey'in 80 ila 120 savaş başlığına sahip olabileceğini tahmin ederek Trump'ın rakamının çok üzerinde bir değerlendirme paylaştı. Kim'in kız kardeşi, Zelenskiy'in Kuzey Kore'nin Rusya'ya ek asker gönderdiği iddiasını yalanladı.

İsrail ordusu, ABD ile İran arasında sağlanan ateşkes mutabakatına ve mevcut ateşkese rağmen, Lübnan'ın güneyindeki Nebatiye kentine bağlı Meyfedun ve Şevkin beldelerinde üç aracı insansız hava aracıyla vurdu. Saldırıda dört kişi hayatını kaybetti. ABD Başkanı Donald Trump, İran'la bir ateşkes anlaşmasına varıldığını ve Hürmüz Boğazı'ndaki ablukanın sona erdiğini açıklamış, Tahran ise teklifi incelediğini bildirmişti. Buna karşın İsrail, Lübnan'ın güneyindeki 29 belde için tahliye uyarıları yaparak Beyrut'un Dahiye bölgesine hava saldırıları düzenledi. AB, Lübnan'ın ateşkes kapsamına alınması gerektiğini vurgularken BM çatışmalarda düşüş gözlendiğini belirtti. Saldırı, ABD-İran hattında ilerleyen diplomatik sürecin sahadaki kırılganlığını ortaya koyuyor. İsrail'in operasyonlarına devam etmesi, varılan mutabakatın kapsayıcılığına yönelik soru işaretlerini artırırken, Lübnan'da sivil kayıplar ve altyapı hasarı derinleşiyor. Uluslararası aktörler, kalıcı bir ateşkes için Lübnan'ın da sürece dahil edilmesi çağrısında bulunuyor.

Çin'in Rusya Büyükelçisi Zhang Hanhui, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile Çin Devlet Başkanı Xi Jinping'in küresel istikrarsızlık ortamında ikili ilişkileri güçlendirmeye çalıştığını belirtti. Hanhui, Rusya-Çin ilişkilerindeki dönüm noktası yıldönümlerine dikkat çekti: 30 yıllık stratejik ortaklık ve İyi Komşuluk, Dostluk ve İşbirliği Antlaşması'nın imzalanmasının 25. yılı. Açıklama, Moskova ile Pekin arasındaki diplomatik eşgüdümün, bu kilometre taşları kutlanırken derinleştiğini gösteriyor. Söz konusu antlaşma, iki ülke ilişkilerinin hukuki çerçevesini oluştururken, stratejik ortaklık siyaset, ekonomi ve güvenlik gibi alanları kapsıyor. Küresel istikrarsızlık vurgusu, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin iki daimi üyesi arasındaki uyumun sürdüğüne işaret ediyor.

ABD ile İran arasında Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasına yönelik müzakereler, Trump yönetiminin Tahran'dan savaş tazminatı talep etmesiyle kilitlendi. İran'ın da ABD'den tazminat istemesi üzerine Trump, "asıl İran'ın ödemesi gerektiğini" söyleyerek anlaşma umutlarını azalttı. ABD Dışişleri Bakanı Rubio, "oldukça sağlam" bir teklifin masada olduğunu belirtse de, Trump'ın çıkışı diplomatik süreci baltaladı. Petrol fiyatları ilk etapta düşüşe geçse de, gerilimin sürmesiyle yeniden yükseldi. Bu arada, şubat ayında ABD-İsrail ortak saldırısında İran'ın dini lideri Hamaney dahil üst düzey yetkililerin ölmesinin ardından Tahran'ın Trump'a yönelik suikast planı yaptığı ortaya çıktı. Trump, temmuzda Ankara'daki NATO zirvesi dönüşünde Gizli Servis'in talimatıyla uçağını gizlice değiştirdiğini doğruladı; bu olay, tehdidin ciddiyetini gözler önüne serdi. Uzmanlar, suikast girişimini "aşağılanmanın intikamı" olarak yorumluyor. Hürmüz Boğazı'ndaki ABD ablukası İran ekonomisine ayda 18 milyar dolar kaybettirirken, İranlı yetkililer durumu "savaştan beter" diye niteliyor. Uluslararası toplum, küresel petrol arzını tehdit eden krizde tarafların uzlaşmaya varamamasından endişeli.

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Pasifik Filosu tatbikatlarının son aşamasına, muhafız füze kruvazörü Varyag gemisinde katıldı. Filo Komutanı Viktor Liina'dan detaylı rapor alan Putin, kendisine teşekkür etti. Tatbikatın, filonun muharebe hazırlığını ve caydırıcılık kabiliyetini sergilemeyi amaçladığı belirtiliyor. Bu tür yüksek profilli katılımlar, Moskova'nın özellikle Asya-Pasifik bölgesindeki askeri varlığını vurgulama stratejisinin bir parçası olarak değerlendiriliyor. Pasifik Filosu, Rusya'nın doğu kanadının güvenliğinde kilit rol oynuyor ve son yıllarda modernizasyon çalışmaları hız kazanmış durumda. Tatbikatın zamanlaması, bölgede artan jeopolitik gerilimler ve NATO'nun Pasifik'teki faaliyetleriyle örtüşüyor. Kremlin, askeri gücünü sergileyerek hem iç kamuoyuna hem de dış aktörlere mesaj vermeyi sürdürüyor.

Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Donald Trump, Orta Doğu'da hafta sonu üç askerin ölümü ve bir askerin kaybolmasıyla sonuçlanan olayların ardından İran'a sert bir uyarıda bulundu. Trump, 'Her bir Amerikan askerini öldürdüklerinde İran bunun bedelini kat kat ödeyecek' ifadelerini kullandı. Washington yönetimi, bölgede devam eden gerilimin ortasında askeri kayıpların arttığını doğruladı. Açıklama, ABD'nin İran'ı bölgedeki milis grupları desteklemek ve Amerikan güçlerine yönelik saldırıları teşvik etmekle suçladığı dönemde geldi. Kayıpların tam olarak hangi olaylar sonucu gerçekleştiği netlik kazanmazken, Trump'ın doğrudan İran'ı hedef alması Washington-Tahran hattındaki diplomatik krizin derinleştiğini gösteriyor. Son gelişmeler, bölgedeki askeri varlığını sürdüren ABD için güvenlik risklerinin arttığına işaret ediyor. Trump'ın sert mesajı, İran'a yönelik ekonomik ve siyasi baskıyı askeri tırmandırma tehdidiyle birleştiren bir politikanın parçası olarak görülüyor. Öte yandan, kayıp askerin akıbeti ve yaşanan ölümlerin faillerine dair soruşturmanın sonuçları, iki ülke arasındaki krizin seyrini belirleyecek unsurlar arasında yer alıyor.

ABD kuvvetleri, İran’ın güneyindeki Buşehr nükleer santrali çevresine hava saldırıları düzenledi. İranlı yetkililer, saldırılarda can kaybı yaşanmadığını ancak santralin çevresinin isabet aldığını bildirdi. Bu saldırı, iki ülke arasındaki ateşkesin sona erdiğini açıklayan ABD Başkanı Trump’ın ardından karşılıklı vuruşların ikinci gününde gerçekleşti. İran, misilleme olarak Bahreyn’deki ABD askeri tesislerini ve Basra Körfezi’ndeki diğer varlıkları hedef aldığını duyurdu. Eş zamanlı olarak, İran parlamentosu Hürmüz Boğazı’nda kalıcı kontrol sağlayacak bir yasa tasarısını gündeme getirdi. Rusya Güvenlik Konseyi Başkan Yardımcısı Medvedev, boğazın İran için bir tür "nükleer silah" niteliği taşıdığını, enerji sevkiyatını aksatma kapasitesinin stratejik bir koz olduğunu söyledi. Analizlere göre İran, nükleer programından daha öncelikli gördüğü bu deniz geçiş yolunu kontrol etmek için ABD ile yeni gerilimleri göze alıyor. Rusya’ya ait Rosatom şirketi ise tahliye ettiği personelin bir kısmını yeniden Buşehr’e göndermeye başladı; Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı bölgedeki durumu yakından izlediğini bildirdi. Bölgesel yansımalar da derinleşiyor: ABD Senatosu’ndaki Demokratlar, İran savaşına itiraz gerekçesiyle 1.15 trilyon dolarlık savunma bütçesini bloke etti. İsrail, ABD’nin İran’ın nükleer programına odaklanmaktan uzaklaşabileceğinden endişe ediyor. Bahreyn’de hava saldırı sirenleri çalarken, ABD’nin İran’ın füze ve kıyı savunma tesislerine yönelik yeni vuruşları gerilimi tırmandırmaya devam ediyor. Küresel petrol akışı ve ticaret yolları üzerindeki tehdit, uluslararası toplumda alarm yaratmış durumda.

Kuzey Kore, 27 Temmuz 2026’da kutladığı “Zafer Günü” ile birlikte Kim Jong Un’un gücünün ve stratejik etkisinin belirgin biçimde dönüştüğü bir döneme girdi. Pyongyang’ın Kore Savaşı anlatısı kurgu olmayı sürdürürken, rejimin hızla artan stratejik kozları giderek daha gerçek ve tehlikeli bir hal alıyor. Chatham House uzmanı Jon Wallace’ın değerlendirmesine göre, Kim’in 2019 Vladivostok zirvesi sonrasındaki kişisel tavırları dahi bu dönüşümün ipuçlarını veriyor. 27 Temmuz, Kuzey Kore’nin savaşın sona erdiği gün olarak işaretlediği sembolik bir tarih olsa da, bu yılki kutlamalar, ülkenin nükleer kapasitesi ve Rusya ile derinleşen bağları sayesinde elde ettiği yeni uluslararası konumu yansıtıyor. Uzmanlar, Kim’in artan özgüveni ve sertleşen söyleminin, bölgede diplomatik dengeleri zorlayabileceğine dikkat çekiyor. Kuzey Kore’nin resmî tarih anlayışı uluslararası toplumda karşılık bulmasa da, stratejik gerçeklik farklı bir tablo çiziyor. Artan füze denemeleri, Rusya’ya mühimmat desteği ve BM yaptırımlarını delme kapasitesi, Kim yönetimini askerî ve siyasi açıdan daha öngörülemez bir aktör haline getiriyor. Zafer Günü, bu yeni dönemin sembolik bir ilanı niteliğinde.

Rusya Devlet Başkanı, Omsk Bölgesi’ne yaptığı çalışma ziyareti kapsamında Vali Vitali Hotşenko ile bir görüşme gerçekleştirdi. Görüşmede bölgenin sosyoekonomik gelişimi ele alındı. Hotşenko, 2025 yılında bölgesel gayrisafi hasılanın %1,3 arttığını, tarımsal üretimin yaklaşık %6 büyüdüğünü, sanayi üretiminde ise %1,5’lik bir düşüş yaşandığını raporladı. Batı Sibirya’nın önemli merkezlerinden Omsk, hem tarım hem de savunma sanayii açısından stratejik bir konuma sahip. Tarımdaki güçlü performans, bölgenın kendi kendine yeterliliğini ve ihracat potansiyelini yansıtırken, sanayideki hafif daralma tedarik zinciri sorunları veya yaptırımların etkisine işaret ediyor olabilir. Kremlin, bölgesel kalkınma göstergelerini yakından izleyerek, ekonomik dayanıklılığı artırma çabalarının bir parçası olarak bu tür değerlendirme toplantılarını sürdürüyor.

İngiliz gazetesi The Sun'ın haberine dayandırılan Milliyet'in aktarımına göre, Kremlin yaşlanmayı yavaşlatmayı hedefleyen bilimsel çalışmaları ulusal öncelik haline getirdi ve bu amaçla yaklaşık 27 milyar dolarlık bir program yürütüyor. Haberde, program kapsamında gizli araştırma laboratuvarlarının kurulduğu, geyik kanı banyosu ve gençlik çilekleri gibi alışılmadık yöntemlerin denendiği öne sürüldü. Söz konusu iddialar, Putin'in uzun süredir konuşulan kişisel ölümsüzlük arayışına kurumsal bir boyut kazandırıldığı izlenimi yaratıyor. Yaşlanma karşıtı araştırmalara ayrılan devasa bütçe, Moskova'nın bu alanı stratejik bir hedef olarak gördüğüne işaret ediyor. Ancak programın kapsamı ve yöntemlerine dair bilgiler, bağımsız kaynaklarca doğrulanmış değil. Kremlin'in resmî bir açıklama yapmadığı konu, Putin'in sağlığı ve iktidar süresine ilişkin uluslararası spekülasyonları yeniden alevlendirdi. Diplomatik çevreler, bu tür sıra dışı haberlerin Rus liderin imajını güçlendirmeyi ya da tam tersine tartışmaya açmayı amaçlayabileceğini değerlendiriyor.