Haiti — Diplomatik Gelişmeler

Haiti'de bir sonraki cumhurbaşkanlığı seçiminin tarihi 30 Ağustos 2026 olarak açıklandı. Wikidata kayıtlarına yansıyan bu tarih, ülkede 2021'de Cumhurbaşkanı Jovenel Moïse'nin suikast sonucu öldürülmesinden bu yana devam eden siyasi belirsizliği sona erdirmeye yönelik bir adım olarak görülüyor. Haiti, son yıllarda derinleşen çete şiddeti, kurumsal çöküş ve insani krizle mücadele ediyor. Seçim tarihinin belirlenmesi, uluslararası toplumun da baskısıyla geçici hükümetin attığı en somut adımlardan biri. Ancak güvenlik koşullarının seçim yapılmasına elverişli hale gelip gelmeyeceği ve siyasi aktörlerin sürece ne ölçüde katılacağı belirsizliğini koruyor. Haiti'de anayasal düzenin yeniden tesisi için kritik önem taşıyan seçimlerin, ülkedeki çok boyutlu krizden ne ölçüde etkileneceği önümüzdeki aylarda netleşecek.

Haiti'nin başkenti Port-au-Prince yakınlarındaki Kenscoff kasabasına geçen hafta sonu düzenlenen silahlı çete saldırısında en az 47 kişi öldü, onlarca kişi yaralandı ve rehin alındı. Birleşmiş Milletler saldırıyı kınayarak yerel ve uluslararası güvenlik çabalarının yoğunlaştırılması gerektiğini bildirdi. Çete liderlerinden biri, yetkililerin çete üyelerine yönelik operasyonları sırasında ölüm yaşanması hâlinde rehineleri öldürmekle tehdit etti. Rehinelerin aileleri serbest bırakılmaları için çağrıda bulunurken, binlerce kişi evlerini terk ederek bölgeden kaçtı. Saldırı, başkente hâkim stratejik bir konumda bulunan Kenscoff'ta gerçekleşti ve polisin tekrarlayan saldırılara karşı koruma sağlayamaması nedeniyle öfkeyi artırdı. Bu olay, Haiti'de çetelerin giderek artan kontrolünü ve kitlesel kaçırma vakalarının son yılların en büyüklerinden biri olduğunu gösteriyor. Uluslararası toplum ve yerel yetkililer, artan şiddete karşı güvenlik önlemlerini artırma baskısı altında.

Birleşmiş Milletler, Haiti'nin yaklaşık 200 bin zorunlu sınır dışı edilmiş kişiyi kabul ettiğini açıkladı. Ülkede çete şiddeti tırmanırken bu geri dönüşlerin yaşandığı belirtildi. Haiti'deki durumu ele almak üzere BM Güvenlik Konseyi acil toplantıya çağrıldı. Toplantı, ölümcül bir çete saldırısının ardından gündeme geldi.

Haiti'nin başkenti Port-au-Prince'e hâkim tepelerdeki Kenscoff bölgesine gece saatlerinde düzenlenen çete saldırısında en az 47 kişi hayatını kaybetti, 22 kişi yaralandı. Birleşmiş Milletler Haiti Entegre Ofisi (BINUH), can kaybı ve yaralı sayısının değişebileceğini bildirdi. Kenscoff'un başkente ulaşan güzergâhlar üzerinde stratejik bir noktada bulunması, saldırının başkent çevresindeki güvenlik ve ulaşım hatları açısından önemini artırıyor. Birleşmiş Milletler Haiti Entegre Ofisi'nin (BINUH) can kaybı ve yaralı sayısının değişebileceği uyarısı, bölgedeki durumun henüz netleşmediğini gösteriyor.

Birleşmiş Milletler insan hakları uzmanı, Haiti'nin çete şiddeti ve kitlesel yerinden edilme nedeniyle sınır dışı edilen kişileri kabul edemeyecek kadar felaket bir durumda olduğu uyarısında bulundu. Ülkede 1,5 milyon kişi yerinden edilmişken, temel hizmetler çökmüş ve güvenlik ortamı hızla kötüleşiyor. ABD'nin Haitililere sağladığı Geçici Koruma Statüsü'nün (TPS) sona erme ihtimali, bu kırılgan tabloyu daha da ağırlaştırabilir. Uzman, hiç kimsenin mevcut koşullarda Haiti'ye dönmeye zorlanmaması gerektiğini vurgulayarak uluslararası toplumu sorumluluk almaya çağırdı. Bölgedeki insani kriz derinleşirken, sınır dışı kararlarının gözden geçirilmesi ve Haiti'ye yönelik koruma mekanizmalarının güçlendirilmesi talepleri diplomatik gündemde öne çıkıyor.

Chatham House, 8 Eylül 2026'da düzenlenecek bir resepsiyonla Latin Amerika Programı'nın resmi lansmanını gerçekleştirecek. 2019'da Latin Amerika Girişimi olarak başlatılan oluşum, bu adımla düşünce kuruluşu bünyesinde kalıcı bir programa dönüştü. Program, Latin Amerika'nın uluslararası politika tartışmalarındaki görünürlüğünü artırmayı ve bölgenin siyasi, ekonomik ve sosyal meselelerine dair derinlemesine analizler sunmayı hedefliyor. Chatham House'un bu girişimi, küresel yönetişim mekanizmalarında sıklıkla yeterince temsil edilmeyen Latin Amerika ülkeleri için daha güçlü bir ses oluşturma amacı taşıyor. Lansman resepsiyonu, politika yapıcılar, uzmanlar ve diplomatik çevrelerden temsilcileri bir araya getirerek bölgeye yönelik ilgiyi ve iş birliğini teşvik etmeyi amaçlıyor.

Venezuela’da 7.2 ve 7.5 büyüklüğünde art arda iki deprem meydana geldi. Depremlerin ardından sosyal medyada, sarsıntıların ABD tarafından yapay olarak oluşturulduğu yönünde iddialar ortaya atıldı. Deprem Uzmanı Prof. Dr. Şener Üşümezsoy, kırılma mekanizmasının Türkiye’deki 1999 Marmara ve 2023 Kahramanmaraş depremleriyle benzerlik gösterdiğini açıklayarak, depremlerin doğal tektonik hareketler sonucu gerçekleştiğini ifade etti. Bu değerlendirme, komplo teorilerini bilimsel zeminde çürütmüş oldu.

BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, Salı günü Haiti'ye ziyaret gerçekleştirdi. Ziyaret, çete şiddetinin tırmandığı ve her 10 kişiden birinin evsiz kaldığı ülkede gerçekleşti. BM'nin yeni yayımladığı verilere göre, yılbaşından bu yana Haiti'de 2,300 kişi öldürüldü, 100 kişi kaçırıldı ve 1.5 milyon kişi yerinden edildi. Kaçırılanlar arasında Savunma Bakanlığı Kabine Direktörü James Boyard da bulunuyor. Guterres'in ziyareti, uluslararası toplumun Haiti'deki insani krize dikkatini çekmeyi ve yardım çabalarını desteklemeyi amaçlıyor. Ülke, özellikle başkent Port-au-Prince'te silahlı çetelerin kontrolü altında ve güvenlik durumu hızla kötüleşiyor. BM daha önce Haiti'de barış gücü misyonları yürütmüş olsa da, siyasi istikrarsızlık ve ekonomik çöküşle boğuşan ada ülkesinde çete şiddeti yeni boyutlara ulaştı.

Haiti'de ilkbahar tarım sezonu, düzensiz yağışlar ve süregelen güvensizlik nedeniyle sekteye uğruyor. FEWS NET'in gıda güvenliği analizine göre, Eylül 2026'ya kadar ülkede akut gıda güvensizliği yüksek seviyede kalmaya devam edecek. Çoğu bölge Kriz (IPC Faz 3) seviyesinde bulunurken, ekonomik bozulmalar ve geçim kaynaklarına erişim zorlukları durumu ağırlaştırıyor. Güvensizlik ortamı, çiftçilerin tarlalarına erişimini kısıtlarken, anormal yağış rejimi de mahsul üretimini olumsuz etkiliyor. Bu koşullar, hâlihazırda kırılgan olan gıda güvenliğini daha da risk altına sokuyor.

Macaristan'da hükümeti devralan Tisza Partisi, başbakanlık süresini 8 yılla sınırlayan bir anayasa değişikliği teklifini parlamentoya sundu. Teklif, eski başbakan Viktor Orban'ın ilerideki seçimlerde yeniden iktidara dönmesini engellemeyi amaçlıyor. Viktor Orban, 2010'dan bu yana kesintisiz başbakanlık görevini yürütürken, son seçimlerde Tisza Partisi'nin zaferiyle iktidarı kaybetmişti. Yeni hükümetin bu hamlesi, Orban'ın siyasi kariyerini kalıcı olarak sınırlandırma ve kendi iktidarını pekiştirme stratejisinin bir parçası olarak değerlendiriliyor. Anayasa değişikliği parlamentoda kabul edilirse, başbakanlık için azami iki dönem kuralı getirilmiş olacak. Bu durum, Macaristan siyasetinde uzun süreli tek adam yönetimlerini önlemeye yönelik yapısal bir dönüşüm anlamına gelirken, Orban destekçilerinin tepkisini çekmesi ve siyasi tansiyonu yükseltmesi bekleniyor.