İklim krizi sağlığa tehdit

İklim krizi sağlığa tehdit

Geçmişte sağlık dahil, “iklim değişikliği, iklim krizi ve etkileri” konuları pek çok disiplin tarafından daha az ele alınıyordu. Eylül 2015’te ise Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nda tüm üye devletler tarafından, 2030 yılına kadar ulaşılması amaçlanan 17 Sürdürülebilir Kalkınma Hedefi kabul edildi. “Hedef 13: İklim Eylemi”, iklim değişikliği ve etkileriyle mücadele etmek için acilen harekete geçme çağrısında bulunuyor. Dünyamızda, Türkiye dahil çeşitli ülkelerde örnekleri giderek daha fazla yaşanan beklenmeyen boyuttaki iklim krizlerine bağlı ortaya çıkan olumsuz sonuçlar düşünülürse konu bağlamında geç kalındığı bile düşünülebilir. Bu bağlamda Hedef 13’te çağrısı yapılan acil eyleme geçme özellikle kadın sağlığı açısından daha da önemli. Şöyle ki, iklim krizi kuşkusuz tüm insanların ve canlıların yaşamını olumsuz etkiler. Küresel düzeyde “tek sağlık” yaklaşımı ile bu konuda mücadele veriliyor. Günümüzde, iklim değişikliği ve iklim krizi giderek halk sağlığının çeşitli yönleri için en tehdit edici endişelerden biri olarak tanımlanıyor. Yüzde 80’i kadın İklim krizinin sağlık üzerindeki etkilerine ilişkin çarpıcı veriler var. Dünya Sağlık Örgütü’nün (DSÖ) tahminlerine göre iklim krizi, 2030-2050 yılları arasında her yıl 250 binden fazla insanın ölümüne yol açacak. Uluslararası Göç Örgütü’ne (IOM) göre ise 2050 yılına kadar yaklaşık bir milyar kişi iklim değişikliği, iklim krizi ve doğal afetler nedeniyle göç etmek zorunda kalacak ve yerinden edilen bu nüfusun yaklaşık yüzde 80’ini kadınlar oluşturacak. Özellikle düşük ve orta gelirli ülkelerde yaşayan kadınlar, erkeklere kıyasla iklimle ilişkili sağlık riskleriyle daha fazla karşı karşıya. Bunun nedeni yalnızca doğal afetlere karşı daha savunmasız olmaları değil. Toplumsal cinsiyet eşitsizlikleri, sağlık okuryazarlığının ve sağlık hizmetlerine erişimin sınırlı olması gibi etkenler de kadınların sağlık arama davranışlarını olumsuz etkiliyor. Üreme sağlığı bozuluyor Araştırmalar, sıcak hava dalgalarına ve hava kirliliğine maruz kalmanın düşük doğum ağırlığı, prematüre doğum, ölü doğum ve kendiliğinden düşük gibi olumsuz gebelik sonuçlarını artırdığını gösteriyor. Geleneksel normların hâkim olduğu kırsal bölgelerde yaşayan yoksul kadınlar için bu riskler daha da yüksek. İklim değişikliği ve iklim krizinin insanlar ve gezegen üzerindeki etkileri çok yönlü. Bozulan ekosistemlerden eriyen buzullara, yükselen deniz seviyelerinden aşırı hava olaylarına kadar geniş bir yelpazede etkiler görülüyor. Araştırmalar, sel, toprak kayması ve çığ gibi doğal afetlerin hem sıklığının hem de şiddetinin arttığını ortaya koyuyor. Kaynaklar, iklim değişikliği ve iklim krizinin kadın üreme sağlığı üzerinde çok çeşitli olumsuz etkiler yarattığını gösteriyor. Ayrıca önceki bilgilerin aksine, insan sağlığı üzerinde çevresel faktörlerin etkisinin sanıldığından çok daha yüksek olduğu, bazı araştırmalarda bu etkinin yüzde 60’lara ulaştığı belirtiliyor. Gelecek kuşağa tehlike Birleşmiş Milletler verilerine göre, iklim krizine bağlı afetlerde kadınların ve çocukların ölüm riski erkeklere göre 14 kat daha yüksek. Göç, kıtlık ve afet dönemlerinde ev içi şiddet, çocuk yaşta evlilikler ve cinsel taciz vakalarında da belirgin artışlar yaşanıyor. Somut örnekler vermek gerekirse, aşırı sıcaklar gebelerde erken doğum, düşük ve halk arasında “gebelik zehirlenmesi” olarak bilinen toksemi riskini artırıyor. Hava kirliliği ve afetler ise anne, bebek ve çocuk sağlığını doğrudan olumsuz etkiliyor. Başka bir ifadeyle iklim krizi, yalnızca günümüzün değil, gelecek kuşakların da sağlığını, refahını ve geleceğini tehdit ediyor. Anne ve çocuk sağlığı üzerindeki etkileri dikkate alındığında, daha fazla gecikmeden etkili önlemler alınması gerekiyor.