Afganistan — Diplomatik Gelişmeler

AK Parti, 'Terörsüz Türkiye' ve 'Terörsüz Bölge' hedefleri doğrultusunda yeni bir çalışma başlatarak parti teşkilatına ve TBMM grup üyelerine bilgilendirme yapıyor. Parti yetkilisi Yazıcı'nın sosyal medya paylaşımında, sürecin ikinci aşamasının hukuksal çerçevesini oluşturan 7595 sayılı 'Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun'un TBMM'de 467 oyla kabul edildiği hatırlatıldı. Kanunun, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın onayının ardından Resmi Gazete'de yayımlanması bekleniyor. AK Parti'nin teşkilat ve milletvekillerine yönelik bu bilgilendirme çalışması, yasanın uygulanması ve sürecin toplumsal desteğinin artırılması açısından önem taşıyor. 'Terörsüz Türkiye' süreci, terörün sona erdirilmesi ve toplumsal bütünleşmenin güçlendirilmesini hedefliyor; yeni yasal düzenleme bu hedefin ikinci aşamasını oluşturuyor.

İsrail'in aşırı sağcı Maliye Bakanı Bezalel Smotrich, Sderot kentindeki bir yeşivada yaptığı konuşmada Hamas'ın yenilgiye uğratılması için Gazze Şeridi'nin tamamen işgal edilmesi gerektiğini savundu. Bu açıklama, ABD Başkanı Donald Trump'ın damadı ve danışmanı Jared Kushner'in Gazze anlaşmasının ikinci aşamasına geçiş amacıyla bölgeyi ziyaret ettiği sırada geldi. Smotrich, kontrolün tamamen ele geçirilmesi gerektiğini ifade etti. Smotrich'in çağrısı, Gazze'de ateşkes ve esir takası anlaşmasının ikinci aşamasına ilişkin diplomatik çabaların sürdüğü bir dönemde yapıldı. Açıklama, İsrail hükümeti içindeki aşırı sağcı kanadın askeri seçenekleri öne çıkaran tutumunu yansıtıyor. Kushner'in ziyareti taraflar arasında ikinci aşama müzakerelerine yönelik angajman sürerken kaydedildi; Smotrich'in tam işgal çağrısı ise bu süreçte iç siyasi gerilimi ortaya koydu.

Kabil'de bir eğitim merkezinde Pazartesi günü meydana gelen patlamada en az 42 çocuğun yaralandığı bildirildi. Afganistan Birleşmiş Milletler Yardım Misyonu (UNAMA), Salı günü yaptığı açıklamada yaralı sayısını doğruladı ve olayın koşullarının belirlenmesi için soruşturma çağrısında bulundu. Patlamanın nedeni veya sorumluları hakkında açıklamada ayrıntı verilmedi. UNAMA'nın olayla ilgili soruşturma talebi, eğitim kurumlarındaki güvenlik açığını ve çocukların maruz kaldığı riski yeniden uluslararası gündeme taşıdı.

Ticaret Bakanı Ömer Bolat, Aksaray Ticaret ve Sanayi Odası Toplantı Salonu'nda sivil toplum kuruluşları temsilcileriyle yapılan istişare toplantısında konuştu. Bolat, Türkiye'de istihdamın 32 milyon 700 bine çıktığını açıkladı. Küresel ekonomik koşulların sıkıntılı olduğunu belirten Bakan, salgınla başlayan süreçte dünya ekonomisinde daralma ve küçülme yaşandığını söyledi. Bakan, para musluklarının açılmasının ardından dünya ekonomisindeki gelişmelere değindi. İstihdam rakamı, iş gücü piyasasındaki güncel seviyeyi ortaya koymaktadır.

Cuma günü Muridke'de iki şüphelinin öldürüldüğü iddia edilen çatışmanın ardından yürütülen üst düzey soruşturma, ceza adaleti sistemindeki boşlukları ve bazı polis, cezaevi ile yargı görevlilerinin şüpheli davranışlarını tespit etti. Soruşturma bulgularına göre bu ihmal ve usulsüzlükler, Lahor'da polis personeline yönelik bireysel hedefli saldırılarda can kayıplarına yol açtı. Rapor, güvenlik güçlerine yönelik saldırıların arkasında yalnızca militan faaliyetlerin değil, aynı zamanda kurumsal zafiyetlerin de etkili olabileceğini gösteriyor. Yetkililerin konuyla ilgili disiplin ve adli süreçleri başlatması gündemde.

Türkiye Gönüllü Teşekküller Vakfı (TGTV) Mütevelli Heyeti Başkanı Necmeddin Bilal Erdoğan, MÜSİAD'ın Bakırköy'deki merkezinde düzenlenen 17. Milli İrade Buluşması'nda konuştu. TGTV ve Milli İrade Platformu tarafından 'Terörsüz Türkiye' temasıyla gerçekleştirilen toplantıya TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş da katıldı. Erdoğan, konuşmasında Türkiye'nin önemli bir dönüm noktasında olduğunu belirtti. Buluşma, 'Terörsüz Türkiye' hedefini sivil toplum gündemine taşıdı. TBMM Başkanı'nın katılımı dikkat çekerken, Erdoğan'ın 'önemli bir dönüm noktası' ifadesi sürecin kritik bir aşamada değerlendirildiğini ortaya koydu.

Avrupa Birliği'nin sonbaharda Rusya'ya yönelik savaşın başlangıcından bu yana en geniş kapsamlı yaptırım listesini sunmayı planladığı bildirildi. AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, Alman Die Welt gazetesine verdiği röportajda Rusya-Ukrayna savaşı ve AB'nin yaptırım politikasına ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Kallas'ın açıklamaları, AB'nin Rusya üzerindeki ekonomik ve siyasi baskıyı artırma yönündeki hazırlıklarını ortaya koyuyor. Planlanan paketin savaşın başlangıcından bu yana en kapsamlı yaptırım listesi olacağı ifade ediliyor. Yaptırımların içeriğine ilişkin ayrıntılı bilgi paylaşılmadı.

War on the Rocks'ta yayımlanan bir makale, ABD'nin Afganistan'dan çekilmesinin beşinci yılı ile 11 Eylül saldırılarının 25. yıldönümünün yaklaştığı dönemde, 11 Eylül sonrası savaşlardan alınan derslerin yeterince öğrenilmediğini savunuyor. Makale, yazarın 'US Counterterrorism Operations in Afghanistan: Jackpots, Dry Holes, and Collateral Damage' başlıklı yakında yayımlanacak kitabındaki temalara dayanıyor. Makale, ABD'nin Afganistan'daki terörle mücadele operasyonlarının sonuçlarını; başarılar, başarısızlıklar ve sivil kayıplar gibi farklı boyutlarıyla ele alıyor. Bu değerlendirme, iki tarihsel dönüm noktasının kesişiminde, geçmiş askeri müdahalelerden çıkarılacak derslerin güncelliğini koruduğuna işaret ediyor.

Pakistan üzerinden Afganistan'a 724 insani yardım TIR'ı ulaştı. Birleşmiş Milletler İnsani Yardım Koordinasyon Ofisi (OCHA) sözcüsü Olga Cherevko, konvoyun gıda ve diğer kritik insani yardım malzemeleri taşıdığını açıkladı. Ekim ayında iki ülke arasında yaşanan çatışmaların ardından kara sınırı neredeyse tamamen kapatılmıştı. Bu kısıtlamaya rağmen gerçekleşen geçiş, Afganistan'daki insani ihtiyaçların karşılanması açısından önem taşıyor. BM açıklaması Pazar günü yapıldı.

İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi, Türkiye ve Azerbaycan polisinin ortak çalışması sonucu Bakü'de yakalanan ve yeni nesil suç örgütleriyle bağlantılı olduğu belirtilen bir şüphelinin Türkiye'ye getirildiğini açıkladı. Operasyon, Emniyet Genel Müdürlüğü Kaçakçılık ve Organize Suçlarla Mücadele Başkanlığı ile Cumhuriyet başsavcılıklarının koordinasyonunda, İstanbul Emniyet Müdürlüğü Organize Suçlarla Mücadele Şube Müdürlüğü ve Azerbaycan makamlarının iş birliğiyle gerçekleştirildi. Şüphelinin yakalanıp Türkiye'ye iadesi, sınır ötesi organize suç ağlarına yönelik iki ülke arasındaki polis iş birliğinin somut bir örneği olarak değerlendiriliyor. Yeni nesil suç örgütleriyle bağlantılı olduğu belirtilen ismin Türkiye'de yürütülen soruşturma kapsamında adli makamlara teslim edilmesi bekleniyor.

Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, Karabük'ün Eflani ilçesinde düzenlenen buğday hasat törenine katıldı. Biçerdöver kullanarak hasat yapan Yumaklı, burada yaptığı açıklamada hasat sezonunun 140 milyon tonluk rekor üretimle kapatılacağını söyledi. Bakan Yumaklı'ya göre, bu yıl tarımsal üretimde önemli bir verimlilik sağlandı ve üreticilerin emeği karşılık buldu. Törene Karabük Valisi Oktay Çağatay, AK Parti milletvekilleri Cem Şahin ve Durmuş Ali Keskinkılıç, Karabük Belediye Başkanı Özkan Çetinkaya ve diğer yerel yöneticiler de katıldı. Rekor üretim açıklaması, gıda arz güvenliği ve tarım sektörünün ekonomiye katkısı bakımından dikkat çekiyor. Söz konusu rakamın resmi tarım istatistikleriyle teyit edilmesi önümüzdeki dönemde netleşecek.

Taliban, Cumartesi günü Kabil'de eski ABD Büyükelçiliği önünde düzenlenen askeri geçit töreniyle iktidara gelişinin beşinci yılını kutladı. Zırhlı araçların katıldığı törende Taliban bayrakları ve pankartları taşındı; hükümet, Batı egemenliğinden kurtuluşu 'zafer günü' olarak nitelendirdi. Kutlamalara rağmen yardım ve hak örgütleri, ülkede giderek derinleşen insani ve ekonomik krizlere dikkat çekti. Taliban yönetimi kontrol sağladığını göstermeye çalışırken, bu uyarılar iktidarın karşı karşıya olduğu zorlukları ve uluslararası toplumla ilişkilerdeki belirsizliği ortaya koyuyor.

Cambridge Üniversitesi'nde intihal suçlamaları ve ırkçılık tartışmalarının odağındaki Jason Arday, geçen hafta görevinden istifa etmişti. Arday, cuma günü Londra'daki bir adreste ölü bulundu. Ölüm haberi Cambridge Üniversitesi tarafından doğrulandı. Arday hakkındaki intihal iddiaları, üniversitede etik kurallar ve ayrımcılık konularını yeniden gündeme getirmişti. Ölüm nedeni hakkında henüz resmi bir açıklama yapılmadı.

Taliban'ın Afganistan'da iktidarı ele geçirmesinden beş yıl sonra, rejim uluslararası izolasyonu kırmak için diplomatik bir girişim başlattı. Bölgesel ve küresel güçler, sistematik insan hakları ihlallerine rağmen Taliban'la daha yakın temas kurmaya hazır görünüyor. The Guardian'ın haberine göre aktivistler, derinleşen diplomatik temasların insan hakları alanında iyileştirme taleplerini zayıflatmasından endişe ediyor. Taliban yönetimi, uluslararası toplumla ilişkileri normalleştirmek için çaba gösterirken, artan sayıda ülke bu temasları güvenlik, göç ve ekonomik çıkarlar çerçevesinde değerlendiriyor. Ancak insan hakları savunucuları, bu angajmanın rejimin baskıcı politikalarını meşrulaştırabileceği ve kadınlar ile azınlıklara yönelik kısıtlamaların göz ardı edilmesine yol açabileceği uyarısında bulunuyor. Diplomatik tanınma veya ekonomik işbirliği adımlarının, Taliban üzerinde reform baskısı oluşturmak yerine statükoyu pekiştirebileceği belirtiliyor.

7 Ağustos 2026'da Suudi Arabistan, Pakistan ve Türkiye, dış silahlı saldırılara karşı kolektif caydırıcılığı güçlendirmek amacıyla Mekke Müşterek Savunma Anlaşması'nı (MJDA) imzaladı. Anlaşma, taraflardan birine yönelik silahlı saldırının tüm taraflara yapılmış sayılacağını öngörüyor. Pakistan'ın her iki ülkeyle de uzun süredir devam eden savunma ilişkileri bulunuyor. Bu adım, Orta Doğu ve Güney Asya arasında askeri işbirliğini kurumsallaştıran yeni bir güvenlik düzenlemesi olarak değerlendiriliyor. Kolektif savunma hükmü, NATO'nun 5. maddesine benzer bir mekanizma öngörüyor; ancak uygulama kapsamı, komuta yapısı ve taahhütlerin hayata geçirilme biçimi hakkında açıklanan bilgi sınırlı. Anlaşmanın bölgesel dengeler ve imzacı ülkelerin mevcut savunma işbirlikleri üzerindeki etkisi ilerleyen dönemde netleşecek.