Diplomatik trafik hızlandı

ABD Polonya'da askeri üs kuruyor

Terörsüz Türkiye Hamlesi ve NATO Diplomasisiyle Yoğun Hafta

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Edirne’deki açıklamasında ‘Terörsüz Türkiye’ hedefinde tempoyu artıracaklarını belirtirken, TBMM Başkanı Kurtulmuş da örgütün tasfiyesinin ardından Meclis’in gerekli yasal düzenlemeleri kısa sürede yapacağını söyledi. FETÖ’nün 15 Temmuz darbe girişiminin 10. yılındaki anma etkinliğinde Erdoğan, örgütle mücadelede rehavete kapılmayacaklarını vurguladı; milli güvenlikten taviz verilmeyeceğini, savunmada yapay zekâ ve siber tehditlere karşı hazırlıklı olunması gerektiğini kaydetti. NATO Liderler Zirvesi kapsamında Ankara’da Slovakya Cumhurbaşkanı, Karadağ ve Arnavutluk başbakanlarıyla ikili görüşmeler yapan Erdoğan, ulaştırma ve enerji iş birliğinin yanı sıra Avrupa güvenlik mimarisi konularını ele aldı. Aynı süreçte İran Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan ile telefonla görüşen Erdoğan, İran-ABD mutabakatından memnuniyetini dile getirdi. Pakistan Genelkurmay Başkanı’nın Ankara ziyareti ve Liberya Cumhurbaşkanı ile yapılan kabul, yürütülen yoğun diplomatik trafiği tamamladı. Srebrenitsa soykırımının 31. yılı dolayısıyla yayımlanan anma mesajlarında Erdoğan, ‘Srebrenitsa’yı asla unutmayacağız’ ifadesini kullandı. Ekonomi alanında ise 2026’yı zirveler yılı olarak nitelendirirken, Ankara Havalimanı ve bağlantı yollarının açılışında motivasyonlarını bozmayacaklarını belirtti.

Ankara Zirvesi'nde Dev Anlaşmalar, Birlik Mesajları ve Tabanca Tartışması

Temmuz ayında Ankara'nın ev sahipliğinde düzenlenen NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi, müttefikler arasında en az 50 milyar dolarlık savunma tedarik ve yatırım anlaşmasına sahne oldu. Zirve kapsamındaki Savunma Sanayii Forumu'nda 40 milyar dolarlık anti-drone programı ve yeni nesil AWACS projesi duyurulurken, Hollanda 3 milyar avroluk savunma anlaşması açıkladı. Kanada öncülüğünde Türkiye'nin de aralarında bulunduğu dokuz ülke, askeri üretim projelerine düşük maliyetli kredi sağlayacak 134 milyar dolarlık savunma bankasını kurdu. Türkiye ve Birleşik Krallık geniş kapsamlı bir güvenlik ve savunma ortaklığı anlaşması imzalamaya hazırlanırken, Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz müttefikler arasındaki savunma sanayii ticaret kısıtlamalarının kaldırılması çağrısında bulundu. NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ve AB Konseyi Başkanı Antonio Costa zirvede birlik mesajı verdi. Buna karşın zirvenin kapanışında Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın liderlere isme özel işlenmiş birer revolver hediye etmesi uluslararası basında geniş yankı uyandırdı. Kimi liderler silahı beraberinde götürürken, İngiltere Başbakanı Starmer hediyeyi Türkiye'de bıraktı, von der Leyen ise askeri müzeye bağışlayacağını açıkladı. Rusya Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Maria Zaharova, zirvenin ittifakın çatışmacı tutumunu gösterdiğini öne sürdü. Erdoğan ise zirveye yönelik eleştirilere sert tepki göstererek, "Türkiye'nin müstesna ev sahipliğine kara çalmak için akla hayale gelmedik hezeyanlar üretiyorlar" ifadesini kullandı. Zirvenin Ankara ekonomisine konaklama, yeme içme, ulaşım ve alışveriş harcamalarıyla yaklaşık 900 milyon liralık (19 milyon dolar) katkı sağladığı belirtildi. Erdoğan'ın başkanlığında toplanan Kabine'de ise F-35 savaş uçağı alımı, terörle mücadele süreci ve enflasyonla mücadele gibi başlıklar ele alındı. Ankara zirvesi, ittifak içi savunma iş birliklerini derinleştirirken, diplomatik semboller üzerinden yaşanan tartışmalarla da dikkat çekti.

Fidan, Putin ile Kazan'da görüştü; Ukrayna ve Karadeniz masada

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, 16-17 Haziran'da Moskova'ya gerçekleştirdiği ziyaret kapsamında Rus mevkidaşı Sergey Lavrov ile bir araya geldi ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin tarafından Kazan'da kabul edildi. Görüşmelerde ikili ilişkilerin yanı sıra Ukrayna'daki savaş, Karadeniz'de seyrüsefer güvenliği ve Güney Kafkasya'daki gelişmeler ele alındı. Fidan, Türkiye'nin Rusya ile Ukrayna arasında barış görüşmelerine ev sahipliği yapma teklifini yineledi ve Hürmüz Boğazı'nda kesintisiz geçişin küresel enerji güvenliği açısından kritik olduğunu vurguladı. Ziyaret sırasında Bakan Fidan, Rus enerji şirketi Rosneft'in yöneticisi İgor Seçin ile de görüşerek enerji iş birliğini değerlendirdi ve Moskova Devlet Uluslararası İlişkiler Enstitüsü tarafından fahri doktora unvanıyla ödüllendirildi. Putin görüşmede Türkiye-Rusya ilişkilerinin önemine dikkat çekti. Fidan'ın Moskova temasları, Temmuz ayında Türkiye'nin ev sahipliğinde düzenlenecek NATO zirvesi öncesinde, Türkiye'nin diplomatik arabuluculuk çabalarının bir parçası olarak gerçekleşti.

UPA Krizi Ukrayna-Polonya İttifakını Sarstı, Zelenskiy Nişanı İade Etti

Zelenskiy'nin bir ordu birliğine İkinci Dünya Savaşı'nda Polonyalıları katleden Ukrayna İsyancı Ordusu'nun (UPA) adını vermesi Varşova'da infial yarattı. Polonya Cumhurbaşkanı Karol Nawrocki, bu hamleye tepki olarak Zelenskiy'ye daha önce verilen ülkenin en yüksek devlet nişanı olan Beyaz Kartal Nişanı'nı iptal etti. Başbakan Donald Tusk ise bu kararı eleştirerek, Polonya-Ukrayna geriliminin yalnızca Moskova'nın işine yaradığı uyarısında bulundu. Son olarak Zelenskiy ve diğer Ukraynalı yetkililer, kendilerine verilen Polonya nişanlarını iade etti. UPA, Ukrayna'nın hem Nazi Almanyası'na hem de Sovyetler Birliği'ne karşı bağımsızlık mücadelesinin sembolü olarak görülürken, Polonya 1943-44 yıllarında yaşanan katliamları etnik temizlik olarak değerlendiriyor. Tarihi yorum farkı, Rusya'ya karşı savaşta en kritik müttefiklerden olan iki ülkenin yakın iş birliğini tehdit ediyor. Nawrocki'nin milliyetçi çizgisi ile Tusk'ın daha uzlaşmacı tavrı, Polonya siyasetindeki iç ayrışmayı da gözler önüne serdi. Diplomatik kaynaklar, bu tür tarihi anlaşmazlıkların, ortak güvenlik mimarisini zayıflatma riski taşıdığına dikkat çekiyor. Özellikle Tusk'ın "Rusya'nın kazandığı" vurgusu, krizin boyutlarını ortaya koyuyor. İki ülke arasındaki gerilimin daha fazla tırmanıp tırmanmayacağı, önümüzdeki dönemde atılacak adımlara bağlı olacak.

Volhynia Katliamları: Rusya Tarihi Kullanarak Ukrayna-Polonya Arasını mı Açıyor?

1943-1945 yıllarında yaşanan Volhynia katliamları, Polonya ve Ukrayna arasında süregelen tarihsel bir ihtilaf olarak gündemde. Polonya, Ukraynalı milliyetçilerin yaklaşık 100 bin Polonyalıyı öldürdüğünü belirtiyor; misilleme saldırılarında ise binlerce Ukraynalı hayatını kaybetti. Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski'nin katliamla bağlantılı isyancıların adını taşıyan bir ordu birliğine isim vermesi gerilimi yeniden alevlendirdi ve Polonya tarafında siyasi tepkilere yol açtı. Bu tarihsel anlaşmazlık, iki ülke arasındaki diplomatik ilişkileri zorlarken, Rusya'nın İkinci Dünya Savaşı dönemine ait acıları kullanarak Kiev ile Varşova arasındaki dayanışmayı zayıflatmaya çalıştığı yönünde değerlendirmeler ortaya çıktı. Moskova'nın tarihsel hassasiyetleri istismar ederek bölgede nüfuzunu yeniden tesis etme çabası içinde olduğu ifade ediliyor.