Suudi Arabistan ve ABD

İsrail ordusu, ABD ile İran arasında sağlanan ateşkes mutabakatına ve mevcut ateşkese rağmen, Lübnan'ın güneyindeki Nebatiye kentine bağlı Meyfedun ve Şevkin beldelerinde üç aracı insansız hava aracıyla vurdu. Saldırıda dört kişi hayatını kaybetti. ABD Başkanı Donald Trump, İran'la bir ateşkes anlaşmasına varıldığını ve Hürmüz Boğazı'ndaki ablukanın sona erdiğini açıklamış, Tahran ise teklifi incelediğini bildirmişti. Buna karşın İsrail, Lübnan'ın güneyindeki 29 belde için tahliye uyarıları yaparak Beyrut'un Dahiye bölgesine hava saldırıları düzenledi. AB, Lübnan'ın ateşkes kapsamına alınması gerektiğini vurgularken BM çatışmalarda düşüş gözlendiğini belirtti. Saldırı, ABD-İran hattında ilerleyen diplomatik sürecin sahadaki kırılganlığını ortaya koyuyor. İsrail'in operasyonlarına devam etmesi, varılan mutabakatın kapsayıcılığına yönelik soru işaretlerini artırırken, Lübnan'da sivil kayıplar ve altyapı hasarı derinleşiyor. Uluslararası aktörler, kalıcı bir ateşkes için Lübnan'ın da sürece dahil edilmesi çağrısında bulunuyor.

Pakistan, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nde (BMGK) yaptığı konuşmada Gazze'de ilan edilen ateşkesin sahadaki durumla çeliştiğini savundu. Pakistan temsilcisi, ateşkesin duyurulmasından bu yana 1.200'den fazla Filistinlinin öldürüldüğünü belirterek, 'Ateşkesin sürdüğü söyleniyorsa saldırılar nasıl devam ediyor ve siviller nasıl ölüyor?' sorusunu yöneltti. Bu açıklama, Gazze'deki ateşkesin uygulanabilirliği ve tarafların taahhütlerine uyup uymadığı konusundaki uluslararası endişeleri gündeme taşıdı. Pakistan'ın BMGK'deki çıkışı, ateşkesin ilanına rağmen çatışmaların ve sivil kayıpların sürdüğüne işaret eden diplomatik bir uyarı niteliği taşıyor.

ABD Başkanı Donald Trump'ın, Suudi Arabistan ile Temmuz ayında imzalanan nükleer anlaşmanın yürürlüğe girmesi için Riyad yönetiminin İsrail ile ilişkilerini normalleştirmesi şartını sürdürdüğü iddia edildi. Anadolu Ajansı'nın haberine göre Trump, bu koşulu koruyor. Haberde, söz konusu nükleer anlaşmanın yürürlüğe girmesinin Suudi Arabistan'ın İsrail ile normalleşme adımı atmasına bağlı olduğu belirtiliyor. Bu iddia, ABD'nin Orta Doğu'daki nükleer iş birliği ile Suudi-İsrail normalleşme sürecini aynı çerçevede değerlendirdiğine işaret ediyor.

ABD Başkanı Donald Trump, Suudi Arabistan'ın sivil nükleer program geliştirmesine ve potansiyel olarak uranyum zenginleştirmesine izin veren 30 yıllık bir anlaşmayı onayladı. Wall Street Journal'ın isimsiz ABD'li yetkililere dayandırdığı habere göre, on milyarlarca dolar değerindeki anlaşma, ABD'li şirketlerin Suudi Arabistan'da nükleer altyapı ve zenginleştirme tesisleri kurmasını öngörüyor. Bölgede nükleer silahlanmanın yayılması endişelerini artıran bu adım, İsrail basınında rahatsızlığa yol açtı. Uzmanlar, Riyad'ın uranyum zenginleştirme hakkı konusundaki ısrarının bölgesel bir nükleer yarışı tetikleyebileceği uyarısında bulunuyor. Anlaşmanın kısa süre içinde resmen duyurulması ve Kongre onayına sunulması bekleniyor.

ABD ve İran, iki haftadır süren karşılıklı saldırıların ardından hafta sonunda çatışmalara ara verdi. Bu gelişme, küresel piyasalarda diplomatik bir çözüm umudunu artırdı ve petrol fiyatlarını haftanın en düşük seviyesine yaklaştırdı. Pazartesi günü Brent ham petrolünün varil fiyatı, bir ara yüzde 9,5'e varan düşüşün ardından yüzde 6 civarında değer kaybederek 90,93 dolara geriledi. Yatırımcılar, Hürmüz Boğazı'ndaki seyrüseferin yeniden başlayabileceği ve arz kesintisi riskinin azalacağı beklentisiyle pozisyon aldı. İki haftadır süren saldırılar, özellikle küresel petrol trafiğinin önemli bir kısmının geçtiği Hürmüz Boğazı'nda tansiyonu yükseltmişti. Uzmanlar, sağlanan ateşkesin kalıcı bir diplomasiye evrilmesi halinde enerji piyasalarındaki baskının hafifleyebileceğini, ancak bölgedeki kırılgan dengelerin fiyat oynaklığını sürdürebileceğini belirtiyor.