Ürdün ve ABD

İsrail ordusu, ateşkes anlaşmasına rağmen Gazze Şeridi'nde hava saldırılarını sürdürdü. Nusayrat Mülteci Kampı ve Rimal Mahallesi'ne yönelik saldırılarda bir bebekle birlikte aynı aileden üç kişi dahil en az dört Filistinli hayatını kaybetti. Başbakan Binyamin Netanyahu, ordunun Gazze'de kontrol ettiği alanı yüzde 70'e çıkarma talimatı verdi. Uydu görüntüleri, İsrail'in bölgede 40 yeni askeri nokta oluşturduğunu ortaya koydu. Eş zamanlı olarak Lübnan'a yönelik hava saldırıları da yoğunlaştı. BM'nin verdiği bilgiye göre yalnızca hafta sonu 88 kişi hayatını kaybetti. Netanyahu, Beyrut'un Dahiye bölgesine saldırı emri verirken, İsrail ordusu güneydeki Nebatiye dahil birçok beldeye tahliye tehdidinde bulundu. ABD arabuluculuğunda yapılan ateşkes girişimi sonuçsuz kaldı; İsrail'in saldırıları devam etti. İsrail ordusu, İran'dan İsrail'e doğru yeni bir füze dalgası başlatıldığını açıkladı. Hava savunma sistemlerinin devreye girdiği bildirildi. Taraflar arasındaki tansiyon yükselirken, diplomatik çabaların sonuç vermediği görülüyor.

Küresel petrol fiyatları, ABD ile İran arasında Hürmüz Boğazı'ndaki seyrüseferi yeniden başlatacak bir anlaşmaya yaklaşıldığına dair işaretlerle sert düştü. Brent petrolü yüzde 4,2 değer kaybederek 99 doların altına inerken, ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio 'oldukça sağlam' bir teklifin masada olduğunu belirtti. Teklif, boğazın açılmasını, sınırlı süreli nükleer müzakereleri ve bazı yaptırımların kaldırılmasını içeriyor. Ancak ABD Başkanı Trump, anlaşma tamamlanana kadar ablukanın süreceğini vurguladı. Diplomatik ilerlemeye rağmen nükleer anlaşmazlık çözüme kavuşmadı. İran'ın BM misyonu Washington'u 'yalan ve dezenformasyon' yaymakla suçlarken, Tahran ABD ile nükleer konuda şu anda herhangi bir görüşme yapılmadığını duyurdu. Uzlaşının ateşkesi uzatma ve seyrüseferi serbest bırakma üzerinde yoğunlaştığı, ancak İran'ın nükleer programına dair temel uyuşmazlığın sürdüğü bildiriliyor. AB, Hürmüz Boğazı'nda güvenliği sağlamak için daha fazla donanma gemisi gerekeceğini açıklarken, Beyaz Saray'da İran stratejisinin nihai hedefi konusunda belirsizlik devam ediyor.

ABD ve İran arasında nükleer program ve Hürmüz Boğazı’nın açılmasını öngören geçici bir anlaşmaya varılması yönünde yoğun diplomasi sürdürülüyor. Başkan Trump büyük ölçüde taviz kopardıklarını iddia ederken, İran tarafı henüz nihai mutabakat olmadığını belirtiyor. Başkan Yardımcısı Vance yalnızca “birkaç pürüz” kaldığını söyledi. Ancak sahada ateşkes ihlalleri devam ediyor; taraflar son 48 saatte Hürmüz Boğazı çevresinde karşılıklı suçlamalarda bulundu. İsrail medyasına göre Tel Aviv yönetimi, anlaşmanın kapsamından duyduğu rahatsızlığı Washington’a iletti. Haaretz ve Kanal 12’nin haberlerinde, İran’ın nükleer programına ilişkin temel meseleleri ileri bir tarihe erteleyecek “sınırlı geçici anlaşma”nın İsrail’in stratejik hedefleriyle uyuşmadığı vurgulanıyor. İsrail’in özellikle İran’ın füze kapasitesi ve bölgesel vekil güçleri üzerindeki etkisinin sınırlandırılmamasından endişe ettiği belirtiliyor. Bu arada ABD istihbaratına dayandırılan uydu görüntüleri, İran’ın ağır bombardımana rağmen yer altı füze altyapısını ve insansız hava aracı üretimini beklenenden hızlı restore ettiğini ortaya koyuyor. İran Dışişleri Bakanı Erakçi, herhangi bir anlaşmanın Lübnan dahil tüm cepheleri kapsaması gerektiğini söyleyerek ateşkesin genişletilmesi talebini yineledi. Öte yandan ABD’nin Avrupa’daki askeri varlığını azaltma planlarını hızlandırması ve Körfez’deki gizli hava saldırılarına dair haberler, bölgesel denklemdeki karmaşık ittifak yapısını gözler önüne seriyor.

ABD ile İran arasında ateşkesi uzatma ve Hürmüz Boğazı’nı yeniden açma yönünde bir anlayışa varıldığı duyurulurken, İsrail ordusu Lübnan’ın güneyinde insansız hava araçlarıyla düzenlediği saldırılarda 4 kişiyi öldürdü. Saldırılar, Nebatiye kentine bağlı Meyfedun ve Şevkin beldelerinde üç aracı hedef aldı. ABD Başkanı Trump, İran’la nükleer anlaşma sağlanamaması halinde saldırıları yeniden başlatmakla tehdit ederken, anlaşmanın bölge genelinde şiddeti azaltması bekleniyordu. BM, mutabakat duyurusunun ardından Lübnan’daki çatışmalarda düşüş gözlemlediğini açıklasa da İsrail’in ateşkes sürecine rağmen sürdürdüğü operasyonlar dikkat çekti. Avrupa Birliği, Lübnan’ın da ateşkes kapsamına alınması gerektiğini vurgulayarak Lübnan ordusuna 100 milyon avroluk yardım paketini onayladı. İsrail’in saldırıları, ABD-İran mutabakatının kâğıt üzerinde kalabileceğine dair kaygıları artırırken, İran Devrim Muhafızları’nın “eller tetikte” açıklaması gerilimin sürebileceğini gösteriyor. Uzmanlar, ateşkesin kalıcı olması için tüm tarafların sahada itidal göstermesi gerektiğini belirtiyor.

ABD Yüksek Mahkemesi, göçmen politikalarında bir dizi kararla Trump yönetimine hem yetki genişletti hem de sınır koydu. Mahkeme, Haitili ve Suriyelilerin geçici koruma statüsünün (TPS) sonlandırılmasına ve sığınma başvurularının reddine onay verirken, doğuştan vatandaşlık ilkesine dokunulmasını engelledi. TPS kararıyla yaklaşık 1,3 milyon kişinin yasal statüsü risk altına girerken, sığınma kararı hükümete sınırda yoğunluk gerekçesiyle başvuruları geri çevirme yetkisi tanıdı. Buna karşılık mahkeme, Trump'ın imza politikalarından doğuştan vatandaşlığı kaldırma girişimini anayasaya aykırı bularak reddetti. Bu çelişkili tablo, Yüksek Mahkeme’nin muhafazakâr çoğunluğunun yürütmeye bazı alanlarda geniş takdir hakkı verirken, temel anayasal haklara müdahaleyi engellediğini gösteriyor. Kararlar, sınır dışı süreçlerini hızlandırma ve yasal göçü daraltma vaadiyle göreve dönen Trump için bir yandan zafer anlamına gelirken, diğer yandan vatandaşlık tanımını değiştirme hedefine darbe vurdu. Uzmanlar, kitlesel sınır dışıların ABD nüfus yapısını ve iş gücü piyasasını olumsuz etkileyebileceği uyarısında bulunuyor. Mahkemenin göçmenlik alanındaki seçici tutumu, siyasi dengeler ve toplumsal tartışmalar ışığında önem kazanıyor. TPS ve sığınma kararları yürütmenin yetkisini pekiştirirken, doğuştan vatandaşlık kararı anayasal sınırları hatırlattı. Bu karışık sinyal, önümüzdeki dönemde göçmen politikalarının hem mahkemeler hem de seçmen nezdinde temel bir mücadele alanı olmaya devam edeceğine işaret ediyor.

İran'ın güneydoğusundaki Sistan ve Beluçistan eyaletinde silahlı kişiler tarafından düzenlenen saldırıda Emir Hasan Erbabi ve eşi hayatını kaybetti, 3 yaşındaki çocukları yaralandı. Saldırının kimliği belirsiz kişilerce gerçekleştirildiği bildirildi. İran medyası saldırının arkasında ABD ve İsrail'in olduğunu öne sürdü. Resmi makamlardan henüz bir açıklama gelmezken, bu iddia Tahran'ın uzun süredir bölgedeki istikrarsızlıktan dış güçleri sorumlu tuttuğu söylemini yansıtıyor. Olay, İran ile İsrail arasında son dönemde artan gerilimin bir başka boyutunu işaret ediyor. Sistan ve Beluçistan, geçmişte de etnik ve mezhepsel gerilimlerin yaşandığı, aynı zamanda İran'ın sıklıkla yabancı istihbarat faaliyetleriyle ilişkilendirdiği bir bölge.

ABD Hazine Bakanlığı Yabancı Varlıklar Kontrol Ofisi (OFAC), birden fazla kişi ve kuruluşu Özel Olarak Belirlenmiş Vatandaşlar (SDN) listesine ekledi. Yaptırım kapsamına alınan isimler arasında Hizbullah lideri Hasan Nasrallah, Filistinli gruplardan Nayif Havatma ve Ahmad Jabril, Kolombiyalı uyuşturucu baronları Gilberto Jose Rodriguez Orejuela ile Miguel Angel Rodriguez Orejuela ve Mısır İslami Cihad üyeleri yer alıyor. Ayrıca Abu Sayyaf Grubu, Silahlı İslami Grup ve Aum Shinrikyo gibi örgütler de listeye dahil edildi. Listeye eklenen şahısların büyük bölümü, Küresel Terörist olarak Belirlenmiş (SDGT) programı kapsamında işleme tabi tutulurken, Rodriguez Orejuela kardeşler Narkotik Kaçakçılığı Yaptırım Programı (SDNT) altında hedef alındı. Bu hamleyle, söz konusu kişi ve grupların ABD tabanlı varlıkları dondurulacak ve Amerikalı bireyler ya da kurumlarla her türlü işlem yapmaları yasaklanacak. Söz konusu toplu yaptırım kararı, Washington’ın küresel terör finansmanı ağlarını ve ulusötesi uyuşturucu ticaretinin para akışını kesintiye uğratma stratejisinin bir parçası olarak değerlendiriliyor. OFAC’ın bu geniş çaplı listeleme işlemi, ABD’nin Ortadoğu, Güney Asya, Latin Amerika ve Uzak Doğu’daki muhtelif tehdit unsurlarına karşı yaptırım enstrümanını aynı anda kullanma kararlılığını yansıtıyor.

New York Bronx Hayvanat Bahçesi'nde 50 yılı aşkın süredir esaret altında yaşayan ve son 20 yılını etkin bir yalnızlık içinde geçiren fil Happy, 26 Mayıs 2026'da öldü. Happy'nin ölümü, hayvan hakları ve esaret konusundaki hukuki ve ahlaki tartışmaları yeniden gündeme getirdi. Dawn gazetesinin haberine göre, Happy'nin durumu daha önce İslamabad'daki bir anayasa mahkemesine taşınan ve New York'taki bu fil ile bağlantılı bir hukuki sürecin parçasıydı. Bu bağlam, hayvanların yasal statüsü ve esaret koşullarının küresel ölçekte sorgulanmasına yol açan simgesel bir vakaya işaret ediyor.

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, Pakistan’a yaptığı resmî ziyarette Batı Asya ve Ortadoğu için yeni bir güvenlik mimarisi oluşturulmasının ipuçlarını verdi. Pezeşkiyan, Müslüman ülkelerin ‘birleşik cephe’ kurması gerektiğini belirterek, bölgedeki güvenlik yapılanmasına dair ilk kamuoyu sinyalini göndermiş oldu. Bu açıklama, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik askerî müdahalesi sonrası ateşkes sürecini değerlendiren Arap başkentlerindeki stratejik yeniden değerlendirmelerin gündemde olduğu bir döneme denk geldi. Dawn gazetesine göre, savaşın beklenmedik sonuçları arasında Arap ülkelerinin kendi güvenlik önceliklerini gözden geçirmesi öne çıkıyor. Pezeşkiyan’ın ziyareti ve çağrısı, ateşkes sonrası dönemde bölgesel güç dengelerinin değişebileceğine işaret ediyor. İran’ın Pakistan gibi nükleer kapasiteye sahip bir ülkeyle yakınlaşması, Ortadoğu’da yeni diplomatik eksenlerin şekillenebileceğini gösteriyor.

Lübnan Sağlık Bakanlığı'nın verilerine göre 2 Mart'tan bu yana İsrail saldırılarında ölü sayısı 3,111'e yaralı sayısı 9,397'ye ulaştı. Hizbullah ile varılan ateşkes anlaşmasına rağmen bombardıman güney bölgeleri, doğu vilayetleri ve başkent Beyrut'u hedef almaya devam ediyor. Son saldırılarda kadın ve çocuklar dahil siviller hayatını kaybederken, bir milyondan fazla kişi yerinden edildi. Lübnan ordusuna ait bir aracın da İsrail insansız hava aracıyla vurulması sonucu iki asker yaralandı. Gazze'de 7 Ekim 2023'ten beri süren saldırılarda Filistin Sağlık Bakanlığı ölü sayısını 72,938, yaralı sayısını 172,919 olarak açıkladı. 11 Ekim'de ilan edilen ateşkesten sonra dahi 932 kişi yaşamını yitirdi. Deyr el-Balah'ta evleri hedef alınan bir aile tamamen yok oldu; anne, baba ve altı aylık bebekleri uykuda öldürüldü. Mayıs ayı Gazze'de bu yılın en ölümcül dönemi olarak kayıtlara geçti. Diplomatik temaslarda ise Lübnan ve İsrail heyetleri Washington'da askeri görüşmeler gerçekleştirdi. ABD'de 2027 savunma tasarısı, iki ülkenin silah endüstrilerini entegre edecek bir maddeyi içeriyor. Sahadaki sivil kayıplar artarken, ateşkesin kırılganlığı uluslararası kamuoyunun dikkatini bölgeye çekiyor.