İtalya ve ABD

New York Belediye Başkanı Zohran Mamdani, 11 Eylül saldırılarının 25. yıldönümü öncesinde, saldırılar sonrası hava toksisitesiyle ilgili şehrin bildiklerini tam olarak açıklamadığını gösteren on binlerce belgeyi yayımladı. Salı günü yapılan açıklamada, belgelerin kentin hava kalitesi hakkında sahip olduğu bilgileri sakladığını ortaya koyduğu belirtildi. 2001'deki saldırılarda çoğu İkiz Kuleler'in çökmesi sonucu 2.977 kişi hayatını kaybetmişti. Açıklamada ayrıca saldırılarla bağlantılı hastalıklar nedeniyle 9.400'den fazla kişinin yaşamını yitirdiği bilgisi yer aldı. Mamdani, dönemin New York yöneticilerinin hava toksisitesi konusunda yalan söylediğini ifade etti. Bu belgelerin yayımlanması, 11 Eylül sonrası bölgede çalışan, yaşayan ve kurtarma çalışmalarına katılanların sağlık sorunları ve sorumluluk tartışmalarını yeniden gündeme taşıyor.

Dışişleri Bakanı Antonio Tajani, 26 Ağustos'ta Roma'da yaptığı açıklamada İtalya ile ABD arasında bir ayrılık olmadığını, iki ülke arasındaki güçlü bağın bireysel başkanları aştığını söyledi. Bu ifadeler, Roma'nın Trump'ın İran savaşına destek vermemesi nedeniyle yaşanan gerilimlerin ortasında geldi. Başbakan Giorgia Meloni, New York Times'a verdiği demeçte Trump ile ortak noktaları nedeniyle diyaloğun daha kolay olacağını söylemişti. Tajani'nin açıklaması, İtalya-ABD ilişkilerindeki temel ittifakın kişisel liderliklerden bağımsız olduğunu vurgulamayı amaçlıyor. İtalya'nın İran konusundaki tutumu Washington ile farklılık gösterse de, Tajani'nin ifadeleri transatlantik bağın kurumsal sürekliliğine işaret ediyor. Bu açıklama, müttefiklik ilişkisini koruma ve diplomatik sürtüşmeyi yönetme çabası olarak değerlendiriliyor.

İtalya Başbakanı Giorgia Meloni, New York Times'a verdiği röportajda ABD Başkanı Donald Trump ile siyasi ortak paydaları nedeniyle ilişkilerin daha kolay olacağını düşündüğünü, ancak uzun vadede bu beklentinin gerçekleşmediğini söyledi. Meloni, Trump'ın İran'a yönelik savaşına destek vermemesi nedeniyle Trump'ın kendisine karşı tavır aldığını belirtti. Roma'da 21 Ağustos'ta yayımlanan röportajda Meloni, iki lider arasındaki başlangıçtaki uyumun İran konusundaki anlaşmazlık nedeniyle bozulduğunu ifade etti. Açıklama, İtalya-ABD ilişkilerinde sağ popülist hükümetler arasındaki yakınlığın dış politika krizlerinde her zaman korunamadığını gösteriyor.

ABD Başkanı Donald Trump, Cuma günü Fox News'a yaptığı açıklamada, İspanya'nın Ceuta kentindeki göçmen akınını kendi ülkesi için bir uyarı olarak gösterdi. "Şu fotoğrafı hatırlayın. Eğer yanlış taraf seçimi kazanırsa üç yıl içinde bizim halimiz bu olur" diyen Trump, Demokratların iktidara gelmesi durumunda benzer bir krizin ABD'de de yaşanacağını iddia etti. Trump'ın bu çıkışı, Atlantik'in her iki yakasındaki aşırı sağcı siyasetçilerin İspanya'daki göç krizinden kendi iç siyasi hedefleri için yararlanma çabalarının bir parçasıydı. Fas'tan Ceuta'ya yönelen kitlesel göç hareketi, popülist liderler tarafından "sınır güvenliği" ve "kültürel tehdit" söylemleriyle seçmen tabanına sunuldu. Bu olay, bir bölgedeki insani krizin başka ülkelerin iç politika tartışmalarında nasıl araçsallaştırılabileceğini ve aşırı sağın ulusötesi koordinasyonunu gözler önüne serdi. İspanya ile ABD arasındaki diplomatik ilişkiler üzerinde olumsuz etki yaratma potansiyeli taşıyan bu tür söylemler, göç meselesinin uluslararası işbirliğiyle ele alınmasının önemini bir kez daha hatırlatıyor.

Venezuela, 24 Haziran’da başkent Karakas yakınlarında 39 saniye arayla meydana gelen 7.2 ve 7.5 büyüklüğündeki iki depremle sarsıldı. Özellikle La Guaira bölgesinde yüzlerce bina yıkıldı, altyapı ağır hasar gördü. Yetkililer, arama kurtarma çalışmaları sürerken can kaybının 2 bin 645’i aştığını, yaralı sayısının 10 binin üzerinde olduğunu açıkladı. Birleşmiş Milletler, depremlerden 6,76 milyona kadar insanın etkilenebileceğini ve 68 bin kişinin kayıp olabileceğini belirtti. Uluslararası yardım seferberliği kapsamında Türkiye, İspanya ve diğer ülkelerden arama kurtarma ekipleri bölgeye ulaştı. Venezuela hükümeti, yeniden inşa faaliyetleri için Uluslararası Para Fonu’ndaki (IMF) rezerv varlıklarını kullanacağını duyurdu. Felaketin ardından bazı bölgelerde yağma olayları yaşandı; yağmaya karışan dört polis memuru gözaltına alındı. Depremler, ülkenin siyasi açıdan kırılgan bir döneminde meydana geldi. Eski lider Nicolás Maduro’nun ABD güçlerince alınmasından altı ay sonra gelen felaket, yönetim üzerindeki baskıyı artırdı. Hükümetin kriz yönetimine yönelik eleştiriler bölgede gerilimi yükseltirken, uluslararası toplum dayanışma mesajları verdi.

Temmuz ayında Ankara'nın ev sahipliğinde düzenlenen NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi, müttefikler arasında en az 50 milyar dolarlık savunma tedarik ve yatırım anlaşmasına sahne oldu. Zirve kapsamındaki Savunma Sanayii Forumu'nda 40 milyar dolarlık anti-drone programı ve yeni nesil AWACS projesi duyurulurken, Hollanda 3 milyar avroluk savunma anlaşması açıkladı. Kanada öncülüğünde Türkiye'nin de aralarında bulunduğu dokuz ülke, askeri üretim projelerine düşük maliyetli kredi sağlayacak 134 milyar dolarlık savunma bankasını kurdu. Türkiye ve Birleşik Krallık geniş kapsamlı bir güvenlik ve savunma ortaklığı anlaşması imzalamaya hazırlanırken, Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz müttefikler arasındaki savunma sanayii ticaret kısıtlamalarının kaldırılması çağrısında bulundu. NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ve AB Konseyi Başkanı Antonio Costa zirvede birlik mesajı verdi. Buna karşın zirvenin kapanışında Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın liderlere isme özel işlenmiş birer revolver hediye etmesi uluslararası basında geniş yankı uyandırdı. Kimi liderler silahı beraberinde götürürken, İngiltere Başbakanı Starmer hediyeyi Türkiye'de bıraktı, von der Leyen ise askeri müzeye bağışlayacağını açıkladı. Rusya Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Maria Zaharova, zirvenin ittifakın çatışmacı tutumunu gösterdiğini öne sürdü. Erdoğan ise zirveye yönelik eleştirilere sert tepki göstererek, "Türkiye'nin müstesna ev sahipliğine kara çalmak için akla hayale gelmedik hezeyanlar üretiyorlar" ifadesini kullandı. Zirvenin Ankara ekonomisine konaklama, yeme içme, ulaşım ve alışveriş harcamalarıyla yaklaşık 900 milyon liralık (19 milyon dolar) katkı sağladığı belirtildi. Erdoğan'ın başkanlığında toplanan Kabine'de ise F-35 savaş uçağı alımı, terörle mücadele süreci ve enflasyonla mücadele gibi başlıklar ele alındı. Ankara zirvesi, ittifak içi savunma iş birliklerini derinleştirirken, diplomatik semboller üzerinden yaşanan tartışmalarla da dikkat çekti.

Ankara'da düzenlenen NATO Zirvesi, Türkiye'nin ittifak içindeki artan stratejik rolünü ve savunma sanayisindeki kabiliyetlerini gözler önüne serdi. Zirve sırasında düzenlenen 'Ankara'da Müttefikler' programı kapsamında 40'tan fazla ülkenin katılımıyla 70 trilyon dolarlık ekonomik büyüklüğü temsil eden toplantılar gerçekleştirildi. Cumhurbaşkanı Erdoğan, Türkiye'nin askeri kabiliyetleri, stratejik konumu ve savunma sanayisi kapasitesiyle NATO'nun dönüşümünün merkezinde yer aldığını vurguladı. Zirve, ABD yaptırımları ve F-35 programı gibi konularda önemli sinyallere sahne oldu. Uzmanlar, Trump yönetiminin CAATSA yaptırımlarını kaldırma ve F-35 satışını yeniden gündeme getirme olasılığını stratejik bir pazarlığın parçası olarak değerlendirirken, Türkiye'nin S-400'lerden SAMP/T'ye uzanan savunma dönüşümü dikkat çekti. Hollanda Genelkurmay Başkanı, ABD'nin bazı askeri kabiliyetlerini geri çekmesiyle Türkiye'nin NATO'daki rolünün daha da büyüyeceğini öngördü. Diplomatik alanda ise Erdoğan, Srebrenitsa soykırımının tekrarlanmasını önleme konusunda Türkiye'nin kararlılığını yineledi ve Bosna Hersek'teki istikrarın Balkanlar için önemine vurgu yaptı. Zirve, Türkiye'nin küresel görünürlüğünü artırırken, ittifak içindeki ulusal çıkar çatışmaları ve transatlantik güven krizini de gündeme getirdi.

İtalya Başbakanı Giorgia Meloni, Ankara’daki NATO Zirvesi’nin ardından düzenlediği basın toplantısında İttifak’ın birlik ve kararlılık mesajı verdi. Meloni, NATO’nun karşılaştığı zorlukların bilincinde olduğunu ve kendini güçlendirmeye kararlı olduğunu belirtti. Savunma harcamalarına değinen Meloni, İtalya’nın GSYİH’sinin yüzde 2,8’ini savunma ve güvenliğe ayırdığını ve bu alanda artış yaşandığını kaydetti. Bu oran, NATO’nun yüzde 2’lik hedefinin üzerinde bir taahhüdü yansıtıyor. Eski ABD Başkanı Donald Trump ile ilgili bir soruya ise Meloni, ‘Pişman değilim’ yanıtını verdi. Bu ifade, Meloni’nin Trump’la geçmişteki siyasi yakınlaşmasına ilişkin tutumunu koruduğunu gösteriyor.

7-8 Temmuz'da Ankara'da düzenlenecek NATO Liderler Zirvesi öncesinde, Türkiye'de güvenlik operasyonları ve savunma diplomasisi öne çıktı. Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı'nca yürütülen soruşturmalar kapsamında terör örgütlerine yönelik düzenlenen operasyonlarda 225 şüpheli gözaltına alınırken, 178'i tutuklandı. Gözaltına alınanlar arasında gazeteci, akademisyen ve sivil toplum temsilcilerinin de bulunduğu bildirildi. İnsan Hakları İzleme Örgütü (HRW) tutuklamaları kınarken, Dezenformasyonla Mücadele Merkezi (DMM) operasyonların sivil toplum hedefli olduğu iddialarını yalanladı. Zirve güvenliği için 'Turkuaz' adı altında üst düzey tedbirler alındığı duyuruldu. Eş zamanlı olarak ABD yönetiminin, Türkiye'nin yerli savaş uçağı KAAN'da kullanılmak üzere 700 milyon doları aşan jet motoru satışını ilerletmeye hazırlandığı iddia edildi. Reuters'ın haberine göre Trump yönetimi, Kongre'deki itirazlara rağmen satış onayını NATO Zirvesi öncesinde tamamlamayı planlıyor. Bu adım, iki ülke arasındaki savunma iş birliğinde yeni bir aşamaya işaret ederken, Demokrat milletvekilleri Kongre'nin denetim yetkisinin baypas edildiğini savundu. Avrupa'nın önde gelen ekonomileri savunma harcamalarını artırma kararı alırken, analizler Ankara zirvesinin Türkiye'nin NATO içindeki stratejik konumunu pekiştirebileceğine dikkat çekiyor.

Ankara, 7-8 Temmuz 2026’da düzenlenen 36. NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi’ne ev sahipliği yaptı. Cumhurbaşkanlığı Külliyesi’ndeki oturumlara, başkanlık aracı “The Beast” ile gelen ABD Başkanı Donald Trump da katıldı. Zirve öncesinde Türkiye’nin NATO içindeki stratejik ağırlığı vurgulanırken, Washington ile Avrupa arasındaki gerilimin arttığı bir dönemde Ankara’nın belirleyici konumu öne çıktı. Zirvede, Türkiye’ye F-35 programına dönüş için yeşil ışık yakılması beklenirken, üye ülkeler Trump’ın Avrupa’dan daha fazla savunma harcaması çağrısına yanıt olarak on milyarlarca dolarlık yeni silah anlaşmalarını masaya koydu. Sonuç bildirgesinde ittifakın geleceğine yön veren beş kritik karar açıklandı. Öte yandan, Responsible Statecraft’ın analizine göre, Trump’ın aracı kurumları 2025 yılında Lockheed Martin ve General Dynamics gibi büyük savunma şirketlerinden en az 10 milyon dolarlık hisse satın aldı. Bu alımın, zirvede gündeme gelen dev savunma ihaleleriyle aynı döneme denk gelmesi dikkat çekti.