Hindistan ve ABD

İran'ın Hürmüz Boğazı'nda anlaşma iddialarını yalanlamasıyla birlikte hafta başındaki diplomatik iyimserlik yerini belirsizliğe bıraktı. ABD Dışişleri Bakanı Rubio'nun 'sağlam' olarak nitelediği öneriye rağmen Tahran, boğazın ABD'nin düşmanca eylemleri sürdüğü müddetçe kapalı kalacağını duyurdu. Umman üzerinden yeni ve geçici bir güzergah için görüşmeler yapılsa da İran, Washington ile doğrudan müzakereyi reddetti. Küresel petrol fiyatları bu gelgitlerle dalgalanırken, ABD ordusu İran'a baskı için 'alışılmadık yollar' arayışına girdi. Eş zamanlı olarak çatışmalar Irak'a sıçradı. ABD ve Suudi Arabistan, İran destekli Irak milislerine yönelik hava saldırıları düzenledi; en az 20 Haşdi Şabi mensubu öldürüldü. Yemen'deki Husiler ise Irak topraklarından Suudi Arabistan'a insansız hava aracı saldırıları gerçekleştirdi. Bu gelişmeler, İran'la bağlantılı gruplar arasındaki koordinasyonun arttığına ve bölgesel bir yayılma riskine işaret ediyor. Hürmüz Boğazı'nda sıkışan binlerce sivil denizci ise çatışmaların ortasında kaldı. Bazı gemiler aylardır İran donanmasının elinde tutuluyor. ABD'nin boğazda mayın bulunmadığını açıklaması ve İran'ın yönetim hakkını 'yasal ve güvenlik' gerekçelerine dayandırması, stratejik su yolundaki kilidi daha da karmaşık hale getiriyor.

İsviçre'nin Burgenstock kentinde Pakistan ve Katar'ın arabuluculuğunda başlayan ABD-İran barış görüşmeleri, tarafların 60 günlük yol haritası üzerinde uzlaşmasına rağmen ateşkesin kısa sürede çökmesiyle yerini yoğun askeri çatışmalara bıraktı. ABD, İran'daki askeri altyapıya yönelik hava saldırılarını 13. geceye taşırken, İran da başta Kuveyt ve Ürdün olmak üzere Körfez ülkelerindeki ABD müttefiki hedeflere misilleme saldırıları düzenledi. Ürdün'de üç ABD askerinin ölümünün ardından Pentagon, komuta merkezleri, füze rampaları ve hava savunma sistemlerini art arda vurmaya devam ediyor. İran Devrim Muhafızları, Hürmüz Boğazı'nda petrol tankerlerine müdahale ederken ABD radar ve hava savunma tesislerini hedef aldığını duyurdu. Başkan Trump'ın "işim bitmedi" açıklaması ve İran'ın sivil bölgelerdeki ABD varlıklarına yönelik uyarıları tansiyonun düşmeyeceğine işaret ediyor. Savaşın maliyeti 37,5 milyar doları aşarken, küresel petrol akışı için kritik suyollarındaki deniz trafiği de risk altına girdi. Burgenstock diplomasisi yerini bölgesel bir tırmanışa bırakmış görünüyor.

ABD Başkanı Donald Trump yönetiminin jenerik ilaçlara yönelik yeni tarife planları, küresel ilaç tedarik zincirlerinde aksamalara yol açabileceği uyarılarıyla Hindistan ilaç sektöründe endişe yaratıyor. Analistler, Hindistan'ın ABD'ye en büyük jenerik ilaç tedarikçilerinden biri olması nedeniyle, söz konusu tarifelerin özellikle Amerikan tüketicileri için ilaç fiyatlarını artırabileceğini ve dünya genelinde ilaç tedarikinde kırılganlıklara neden olabileceğini belirtiyor. Hindistan, düşük maliyetli üretim avantajıyla uzun süredir ABD pazarına ucuz jenerik ilaçlar sunuyor. Yeni tarifeler, Hintli ilaç üreticilerini üretim stratejilerini gözden geçirmeye ve alternatif pazarlar veya üretim modelleri arayışına itebilir. Bu durum, ABD'de ilaç maliyetlerini düşürme hedefiyle çelişerek, ticaret politikalarının küresel sağlık ekonomisi üzerindeki beklenmedik etkilerini gündeme getiriyor. Söz konusu gelişme, Trump yönetiminin korumacı ticaret politikalarının bir uzantısı olarak değerlendiriliyor. Analistler, bu adımın kısa vadede yerli üretimi teşvik etme potansiyeli taşısa da, özellikle kronik hastalıklar için kritik öneme sahip ilaçların fiyatlarını yükselterek ABD sağlık sistemi üzerinde baskı yaratabileceğine dikkat çekiyor. Hindistan ilaç sektörü ise, küresel rekabet gücünü koruyabilmek için inovasyon ve pazar çeşitlendirmesi gibi stratejik hamlelere yönelebilir.

Hindistan'ın kuzeydoğusundaki Asam eyaletinde etkili olan muson yağmurları, geniş çaplı sel ve toprak kaymalarına neden oldu. Yetkililer, 41 kişinin hayatını kaybettiğini, binlerce büyükbaş ve küçükbaş hayvanın sel sularına kapıldığını açıkladı. Eyalet Başbakanı Himanta Biswa Sarma, yağış miktarının normalin yüzde 436 üzerine çıktığını ve bunun yakın tarihte eşi görülmemiş bir yıkıma yol açtığını belirtti. Muson mevsiminde bölgede su baskınları sık görülse de bu yılki yağış miktarı altyapı ve acil müdahale kapasitesini zorluyor. Binlerce kişi evlerini terk etmek zorunda kalırken, tarım arazileri ve yerleşim alanları sular altında kaldı. Kurtarma ekipleri bölgede çalışmalarını sürdürüyor, ancak hasarın boyutu endişe verici seviyede. Ekonomik kayıplar da artıyor; özellikle tarım ve hayvancılık sektörü ağır darbe aldı. Yerel yönetimler, acil yardım ve rehabilitasyon için kaynak seferber ederken, önümüzdeki günlerde yağışların devam etmesi durumunda insani ve maddi maliyetin daha da yükselebileceği uyarısında bulunuyor.

ABD ve Çin, yeni bir ikili ticaret mekanizmasıyla ilişkileri istikrara kavuşturmaya çalışırken, müzakerelerde en yüksek sesle öne çıkan gruplardan biri Amerikan Noel ağacı üreticileri oldu. Teknoloji devlerinin ya da imalat sektörünün aksine, bu niş tarım lobisi, geçmişteki ticaret savaşlarında uygulanan karşılıklı tarifelerin kendilerine verdiği zararı gündeme taşıyarak yeni düzenlemelerde yer almak istiyor. Özellikle Oregon gibi eyaletlerde yoğunlaşan üreticiler, Çin pazarına erişimin kolaylaştırılması ve gümrük vergilerinin düşürülmesi için baskı yapıyor. Washington ile Pekin arasındaki jeopolitik gerilim sürerken, sektör temsilcileri doğrudan diplomatik kanalları kullanarak endişelerini iletiyor. Bu durum, büyük güç rekabetinin yalnızca stratejik sektörleri değil, gündelik ürünleri de nasıl etkilediğini gösteriyor. Noel ağacı yetiştiricilerinin seslerini duyurma çabası, ticaret politikalarının yerel ekonomiler üzerindeki somut sonuçlarını ve müzakere masasında beklenmedik aktörlerin nasıl belirleyici olabileceğini ortaya koyuyor. Önerilen yeni mekanizma, bu tür darboğazları aşmak için tasarlansa da, sektörün ısrarı, müzakerelerin ne kadar hassas dengelere dayandığını gözler önüne seriyor.

Cemaat-i İslami lideri Hafız Naimur Rahman, Salı günü Lahor'da düzenlediği basın toplantısında hükûmetin litresi 118 rupiye ulaşan akaryakıt vergisini 'zorbalık' olarak nitelendirdi. Rahman, 10 Temmuz Cuma günü ülke genelinde protestolar ve oturma eylemleri başlatacaklarını duyurdu. Petrol vergisi, Pakistan'da artan enflasyonla birlikte halkın temel ihtiyaçlara erişimini zorlaştırıyor. Cemaat-i İslami, bu verginin adaletsiz olduğunu ve dar gelirliyi ezdiğini savunarak hükûmete geri adım attırmayı amaçlıyor. Ülkede akaryakıt fiyatları sık sık siyasi krizlere yol açarken, bu tür protestolar ekonomik memnuniyetsizliğin sokağa taşınması riskini beraberinde getiriyor.

ABD Başkanı Donald Trump, bir dizi açıklamayla hem İsrail’e verdiği desteği hem de İran’a yönelik diplomatik adımları gündeme taşıdı. Trump, verdiği bir mülakatta 'Ben olmasaydım bugün İsrail diye bir yer olmazdı' diyerek gücünün sınırsız olduğunu öne sürdü. Ardından İran’ı tehdit eden ifadeler kullanan Trump, İran Meclis ve Müzakere Heyeti Başkanı Kalibaf tarafından 'tehditlerini ciddiye almıyoruz' yanıtıyla karşılaştı. Trump, Truth Social hesabından yaptığı paylaşımda ise İran’ın nükleer programına yönelik 'sonsuza dek en üst düzey denetimleri tam ve eksiksiz kabul ettiğini' açıkladı ve bunun karşılığında Hürmüz Boğazı’ndaki deniz ablukasını kaldırmayı kabul ettiğini duyurdu. 'Adil bir anlaşma yapmaya çalışıyoruz, işler yolunda gidiyor' diyen Trump, İran’ın nükleer silah edinemeyeceğini yineledi. Öte yandan iki ülke arasındaki açıklamaların sıklıkla çeliştiğine dikkat çekiliyor. Geçtiğimiz günlerde düzenlenen bir konferansta konuşan Trump, Kasım Süleymani’nin öldürülmesinin 'İran’ı da çok mutlu ettiğini' savundu ve İran’ın drone kapasitesinin yüzde 80 azaldığını iddia etti. Bu çıkışlar, Washington ile Tahran arasındaki müzakerelerin hassas dengesini ve Trump’ın dış politikada sert söylem ile anlaşma vaatlerini bir arada kullanma stratejisini gözler önüne seriyor.

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, İsviçre'deki bir otelde yaptığı açıklamada, Güney Asya diplomasisinin karmaşık gerçeklerine değinerek Hindistanlı eşi ve Pakistan Genelkurmay Başkanı Orgeneral Syed Asim Munir'i 'hayatımdaki iki çok önemli insan' olarak nitelendirdi. Bu ifade, Hindistan Başbakanı Narendra Modi'nin Pakistan'ı uluslararası alanda yalnızlaştırma çabalarına bir darbe olarak yorumlandı. Vance'in kişisel bağlar üzerinden verdiği mesaj, ABD'nin iki ülkeyle de ilişkilerini eşit derecede önemsediğini ortaya koydu. Dawn gazetesinin haberine göre, Vance'in bu sözleri, Modi hükümetinin Pakistan'ı diplomatik olarak kenara itme politikasının beklenen sonucu vermediğini gözler önüne serdi. ABD'nin üst düzey bir yetkilisinin Pakistan'ın askeri liderini öne çıkarması, İslamabad'ın stratejik öneminin altını çizdi. Analistler, Hindistan'ın özellikle Keşmir meselesi ve sınır ötesi terörizm gerekçeleriyle Pakistan'ı izole etmeye çalıştığını, ancak ABD'nin bölgede dengeleyici bir tutum benimsediğini belirtiyor. Vance'in açıklaması, ABD-Hindistan yakınlaşmasına rağmen Washington'un Pakistan'la da iş birliğini sürdürdüğünü teyit etti. Bu gelişme, Modi'nin dış politikada Pakistan'ı köşeye sıkıştırma hamlesinin sınırlarını gösterirken, Yeni Delhi'nin bölgesel diplomaside yeni bir yaklaşım benimsemesi gerektiğine işaret ediyor.

ABD Başkanı Donald Trump, İran’ın yüksek seviyede zenginleştirilmiş uranyum stokunun ya ABD’ye teslim edilmesi ya da yerinde imha edilmesi gerektiğini yineledi. Tahran yönetimine yakın kaynaklar ise İran dini liderinin uranyumun ülke dışına çıkarılmaması talimatı verdiğini bildirdi. Trump, müzakerelerin düzenli ilerlediğini ancak anlaşma imzalanana kadar ablukanın süreceğini vurgularken, Rusya’nın arabuluculuk teklifi ve İsrail’in Washington’ı etkileme çabaları süreci karmaşıklaştırıyor. ABD’nin Basra Körfezi’ndeki askeri varlığını bir süre daha koruyacağı ve Körfez ülkeleriyle İran’ın balistik füzeleri ile vekil güçlerini de görüşeceği belirtiliyor. Öte yandan Batılı müttefikler, Ukrayna’ya yönelik askeri yardımlarını önemli ölçüde artırdı. İngiltere, dondurulan Rus varlıklarından elde edilen gelirlerle 150 bin insansız hava aracı ve 350’den fazla hava savunma füzesi tedarik edeceğini duyurdu. Ramstein formatındaki toplantıda müttefikler toplam 4 milyar dolarlık askeri yardım sözü verirken, Avustralya 100 milyon dolar ek katkı sağlayacağını açıkladı. ABD Senatosu’nda ise dondurulan Rus varlıklarının doğrudan Ukrayna’ya silah alımında kullanılmasını öngören yasa teklifi sunuldu. Almanya Savunma Bakanı, Ukrayna’nın İHA savaşındaki teknolojik ilerlemesinden ders çıkarılması gerektiğini söyledi. Bu gelişmeler, ABD’nin İran’a yönelik baskısı ile Ukrayna’ya akan askeri yardımların eş zamanlı olarak uluslararası gündemi şekillendirdiğine işaret ediyor. Trump yönetimi, diplomatik kanallarla İran’ın nükleer kapasitesini sınırlamayı hedeflerken, Batı bloğu Rusya’nın Ukrayna’daki lojistik hatlarını hedef alan insansız sistemlerin kullanımını yaygınlaştırıyor. Dondurulan Rus varlıklarının silah alımına tahsisi, Ukrayna’nın savunma bütçesinde yeni bir finansman modeli olarak öne çıkıyor.

Hindistan Başbakanı Narendra Modi, Fransa'nın Evian kentindeki G7 zirvesi marjında ABD Başkanı Donald Trump ile bir araya geldi. Çarşamba günkü görüşme, iki liderin Şubat 2025'te Washington'da yaptıkları zirveden bu yana ilk yüz yüze teması oldu. Modi, Perşembe günü yayımladığı açıklamada, uzun süredir devam eden ABD-Hindistan ticaret anlaşması müzakerelerinde "önemli ilerleme" kaydedildiğini duyurdu. Görüşmenin ayrıntılarına ilişkin resmi bir bilgi paylaşılmadı. İki ülke arasındaki ticaret hacmi son yıllarda artarken, özellikle tarife dışı engeller ve hizmet sektörleri konusunda farklılıklar yaşanıyor. Modi'nin iyimser tonu, müzakerelerin kritik aşamaya geldiğine işaret ederken, stratejik ortaklık çerçevesinde ekonomik bağların derinleştirilmesi yönündeki çabalara yeni bir ivme kazandırabilir.