Fransa ve ABD

Küresel petrol fiyatları, ABD ile İran arasında Hürmüz Boğazı'ndaki seyrüseferi yeniden başlatacak bir anlaşmaya yaklaşıldığına dair işaretlerle sert düştü. Brent petrolü yüzde 4,2 değer kaybederek 99 doların altına inerken, ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio 'oldukça sağlam' bir teklifin masada olduğunu belirtti. Teklif, boğazın açılmasını, sınırlı süreli nükleer müzakereleri ve bazı yaptırımların kaldırılmasını içeriyor. Ancak ABD Başkanı Trump, anlaşma tamamlanana kadar ablukanın süreceğini vurguladı. Diplomatik ilerlemeye rağmen nükleer anlaşmazlık çözüme kavuşmadı. İran'ın BM misyonu Washington'u 'yalan ve dezenformasyon' yaymakla suçlarken, Tahran ABD ile nükleer konuda şu anda herhangi bir görüşme yapılmadığını duyurdu. Uzlaşının ateşkesi uzatma ve seyrüseferi serbest bırakma üzerinde yoğunlaştığı, ancak İran'ın nükleer programına dair temel uyuşmazlığın sürdüğü bildiriliyor. AB, Hürmüz Boğazı'nda güvenliği sağlamak için daha fazla donanma gemisi gerekeceğini açıklarken, Beyaz Saray'da İran stratejisinin nihai hedefi konusunda belirsizlik devam ediyor.

ABD ile İran arasında ateşkesi uzatma ve Hürmüz Boğazı’nı yeniden açma yönünde bir anlayışa varıldığı duyurulurken, İsrail ordusu Lübnan’ın güneyinde insansız hava araçlarıyla düzenlediği saldırılarda 4 kişiyi öldürdü. Saldırılar, Nebatiye kentine bağlı Meyfedun ve Şevkin beldelerinde üç aracı hedef aldı. ABD Başkanı Trump, İran’la nükleer anlaşma sağlanamaması halinde saldırıları yeniden başlatmakla tehdit ederken, anlaşmanın bölge genelinde şiddeti azaltması bekleniyordu. BM, mutabakat duyurusunun ardından Lübnan’daki çatışmalarda düşüş gözlemlediğini açıklasa da İsrail’in ateşkes sürecine rağmen sürdürdüğü operasyonlar dikkat çekti. Avrupa Birliği, Lübnan’ın da ateşkes kapsamına alınması gerektiğini vurgulayarak Lübnan ordusuna 100 milyon avroluk yardım paketini onayladı. İsrail’in saldırıları, ABD-İran mutabakatının kâğıt üzerinde kalabileceğine dair kaygıları artırırken, İran Devrim Muhafızları’nın “eller tetikte” açıklaması gerilimin sürebileceğini gösteriyor. Uzmanlar, ateşkesin kalıcı olması için tüm tarafların sahada itidal göstermesi gerektiğini belirtiyor.

Middle East Eye (MEE) tarafından yayımlanan bir haberde, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'un, Ankara'da düzenlenecek NATO Zirvesi öncesinde Türkiye ile ilişkilerde yeni bir dönem başlatılması yönünde talimat verdiği iddia edildi. Haberde, Paris ile Ankara arasında Suriye, Ermenistan ve Doğu Akdeniz konularında yıllardır süren anlaşmazlıkların ardından diplomatik bir normalleşme sinyali geldiği öne sürüldü. MEE'nin raporu, ABD Başkanı Donald Trump'ın geçen ekim ayında Kahire'de Gazze için sağlanan ateşkesle ilgili rolüne de atıfta bulunarak, değişen bölgesel dinamiklerin Fransa'yı Türkiye ile daha yakın çalışmaya ittiğini kaydetti. İddialar henüz resmi makamlarca doğrulanmadı. Zirve öncesinde iki ülke arasındaki temasların sıklaştığı belirtilirken, gözlemciler bu adımları NATO içindeki uyum arayışı çerçevesinde değerlendiriyor.

Türkiye'nin başkenti Ankara, Salı günü başlayacak ve aralarında ABD Başkanı Donald Trump'ın da bulunduğu 32 devlet başkanının katılacağı kritik NATO zirvesi öncesinde kapsamlı bir estetik makyajdan geçiyor. Belediye ekipleri, havalimanından şehir merkezine uzanan güzergâh boyunca çiçekler dikiyor ve harap evler ile yoksul mahalleleri gizlemek için dev billboardlar yerleştiriyor. Bu çalışmalar, Türkiye'nin uluslararası arenadaki imajını güçlendirmek ve başkenti zirve için daha modern bir görünüme kavuşturmak amacıyla yürütülüyor.

ABD Başkanı Donald Trump, ülkesinin NATO'ya yaptığı harcamalardan fayda sağlamadığını belirtti. TASS haberine göre Trump, 2014-2025 döneminde ABD'nin NATO'ya 999 milyar dolar, İngiltere'nin 90.5 milyar dolar, Fransa'nın 66.5 milyar dolar, İtalya'nın 48.8 milyar dolar ve Polonya'nın 44.3 milyar dolar harcadığını söyledi. Trump'ın açıklaması, ABD'nin NATO içindeki mali yük dengesine yönelik süregelen eleştirilerinin bir devamı niteliğinde. ABD Başkanı, daha önce de Avrupalı müttefiklerin savunma harcamalarını artırması gerektiğini vurgulamıştı. Bu veriler, Washington'ın NATO bütçesine yaptığı katkının diğer üye ülkelere kıyasla belirgin şekilde yüksek olduğunu ortaya koyuyor.

Reuters'a bilgi veren dört kaynağa göre NATO, yaşlanan AWACS filosunu İsveçli savunma şirketi Saab'ın GlobalEye erken uyarı ve kontrol uçaklarıyla yenilemeyi planlıyor. Berlin ve Paris'ten bildirilen habere göre, bu karar ittifakın hava gözetleme kabiliyetini modernize etmeyi amaçlıyor. Mevcut AWACS filosu Boeing 707 platformuna dayanıyor ve yıllardır NATO'nun hava operasyonlarının bel kemiğini oluşturuyor. Ancak GlobalEye tercihi, ABD ile zaten hassas olan ilişkileri daha da gerebilir. Zira AWACS'ın yerine Avrupa menşeli bir sistemin seçilmesi, özellikle savunma harcamaları ve transatlantik yük paylaşımı konularında Washington'ın tepkisini çekebilir. Başkan Donald Trump ile ilişkilerin gergin olduğu bir dönemde bu hamle, NATO içindeki askeri tedarik dinamiklerinin değişebileceğine işaret ediyor. Plan henüz resmiyet kazanmamış olsa da, NATO'nun yeteneklerini çeşitlendirme ve Avrupa savunma sanayiine yönelme eğilimini yansıtıyor. İsveç'in NATO üyeliği sonrası bu tür iş birliklerinin artması beklenirken, kararın nihai şekli önümüzdeki aylarda netleşecek.

ABD Başkanı Donald Trump, görevdeki ilk yılı olan 2025'te kripto para yatırımlarından 1 milyar dolardan fazla gelir elde etti. Bu kazançla serveti 2024-2026 döneminde üç katına çıktı. Gelirin büyük kısmı kendi adını taşıyan meme kripto parası ve World Liberty Financial adlı girişime olan bağlantılarından kaynaklanırken, bir bölümü de hukuki anlaşmalardan geldi. Trump'ın başkanlık görevi sürerken elde ettiği bu kazançlar çıkar çatışması iddialarına yol açtı. Ancak Beyaz Saray, söz konusu endişeleri reddetti. Gelişme, siyasi etik ve kişisel servet edinimi arasındaki sınırın tartışılmasına neden oldu.

Türkiye, NATO'nun kritik bir toplantısı öncesinde ittifakın kabiliyetlerini artıracak önemli bir projeye imza attı. Türk savunma sanayii şirketi CTECH tarafından geliştirilen uydu haberleşme sistemleri, NATO'nun operasyonel ihtiyaçları için hayati önem taşıyor. Bu alanda yalnızca Türkiye ve Fransa'nın çözüm üretebildiği bildiriliyor. CTECH'in sağladığı sistemler, ittifakın haberleşme altyapısını güçlendirerek müttefikler arasındaki bilgi akışını daha güvenli ve kesintisiz hale getiriyor. Türkiye'nin bu teknolojik katkısı, NATO içindeki stratejik konumunu pekiştirirken, ittifakın savunma ve caydırıcılık yeteneklerine doğrudan etki ediyor. Gelişme, Ankara'nın savunma sanayiindeki ilerlemesinin somut bir göstergesi olarak değerlendiriliyor.

ABD Başkanı Donald Trump'ın, İtalya Başbakanı Giorgia Meloni'nin Fransa'daki G7 zirvesinde kendisiyle fotoğraf çektirmek için yalvardığını öne sürmesi iki ülke arasında gerilimi tırmandırdı. Meloni, İtalya'da Rete 4 kanalındaki 10 Minuti programına verdiği röportajda bu iddiaya yanıt verdi: 'Bugün Amerika karşısında diz çökmüyorum.' Söz konusu açıklama, son aylarda artan diplomatik tansiyona işaret ederken, Meloni'nin ifadesi İtalya'nın bağımsız duruşunu vurgulayan bir çıkış olarak değerlendirildi. Zirve diplomasisinde kişisel ilişkiler ve sembolik jestlerin nasıl krize dönüşebileceğini gösteren bu tartışma, transatlantik ittifak içindeki hassas dengeleri yeniden gündeme taşıdı.

Soğuk Savaş döneminden beri Avrupa, ABD'nin bir Avrupa şehrini kurtarmak için kendi şehirlerini riske atıp atmayacağı sorusunu soruyor. Bu soru şimdi doğuya doğru genişledi. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'un Fransız nükleer silah politikasına ilişkin yaptığı konuşma, Avrupa'da nükleer caydırıcılığın geleceği üzerine tartışmaları alevlendirdi. Macron'un konuşması, Fransız nükleer kuvvetlerinin Avrupa boyutuna işaret ederken, War on the Rocks'ta yayımlanan bir analiz, genişletilmiş nükleer caydırıcılığın Avrupalılaştırılması için yeni bir kuvvet yapısı konsepti öneriyor. Bu konsept, ABD'nin garantilerine olan bağımlılığı azaltarak Avrupa ülkelerinin nükleer sorumluluğu paylaşmasını ve özellikle Fransa'nın rolünü güçlendirmeyi hedefliyor. Analiz, Avrupa'nın stratejik özerklik arayışının bir yansıması olarak değerlendiriliyor ve transatlantik ilişkiler ile NATO'nun caydırıcılık yapısında önemli değişikliklere yol açabileceği belirtiliyor.