Fransa ve Suriye

Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres, 17 yıl aradan sonra Suriye'ye ilk ziyaretini gerçekleştirerek başkent Şam'da Cumhurbaşkanı Ahmed el-Şara ile bir araya geldi. Görüşmede Guterres, Suriye'nin yeniden inşasına BM desteği sözü verdi ve ülkenin Avrupa Birliği'nden yardım talebini desteklediğini belirtti. Ziyaret, uzun süredir devam eden iç savaşın ardından uluslararası toplumun Suriye'ye yeniden angajman sinyali olarak değerlendiriliyor. Guterres, Golan Tepeleri'ndeki durumu 'tamamen kabul edilemez' olarak nitelendirirken, Şam yönetimi İsrail'in tampon bölgeden çekilmesi talebini yineledi. Bölgedeki askeri hareketlilik ve İsrail'in varlığı, Suriye'nin toprak bütünlüğü ve egemenliği bağlamında diplomatik gerilimi artıran bir unsur olmaya devam ediyor.

Temmuz ayında Ankara'nın ev sahipliğinde düzenlenen NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi, müttefikler arasında en az 50 milyar dolarlık savunma tedarik ve yatırım anlaşmasına sahne oldu. Zirve kapsamındaki Savunma Sanayii Forumu'nda 40 milyar dolarlık anti-drone programı ve yeni nesil AWACS projesi duyurulurken, Hollanda 3 milyar avroluk savunma anlaşması açıkladı. Kanada öncülüğünde Türkiye'nin de aralarında bulunduğu dokuz ülke, askeri üretim projelerine düşük maliyetli kredi sağlayacak 134 milyar dolarlık savunma bankasını kurdu. Türkiye ve Birleşik Krallık geniş kapsamlı bir güvenlik ve savunma ortaklığı anlaşması imzalamaya hazırlanırken, Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz müttefikler arasındaki savunma sanayii ticaret kısıtlamalarının kaldırılması çağrısında bulundu. NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ve AB Konseyi Başkanı Antonio Costa zirvede birlik mesajı verdi. Buna karşın zirvenin kapanışında Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın liderlere isme özel işlenmiş birer revolver hediye etmesi uluslararası basında geniş yankı uyandırdı. Kimi liderler silahı beraberinde götürürken, İngiltere Başbakanı Starmer hediyeyi Türkiye'de bıraktı, von der Leyen ise askeri müzeye bağışlayacağını açıkladı. Rusya Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Maria Zaharova, zirvenin ittifakın çatışmacı tutumunu gösterdiğini öne sürdü. Erdoğan ise zirveye yönelik eleştirilere sert tepki göstererek, "Türkiye'nin müstesna ev sahipliğine kara çalmak için akla hayale gelmedik hezeyanlar üretiyorlar" ifadesini kullandı. Zirvenin Ankara ekonomisine konaklama, yeme içme, ulaşım ve alışveriş harcamalarıyla yaklaşık 900 milyon liralık (19 milyon dolar) katkı sağladığı belirtildi. Erdoğan'ın başkanlığında toplanan Kabine'de ise F-35 savaş uçağı alımı, terörle mücadele süreci ve enflasyonla mücadele gibi başlıklar ele alındı. Ankara zirvesi, ittifak içi savunma iş birliklerini derinleştirirken, diplomatik semboller üzerinden yaşanan tartışmalarla da dikkat çekti.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Edirne’deki açıklamasında ‘Terörsüz Türkiye’ hedefinde tempoyu artıracaklarını belirtirken, TBMM Başkanı Kurtulmuş da örgütün tasfiyesinin ardından Meclis’in gerekli yasal düzenlemeleri kısa sürede yapacağını söyledi. FETÖ’nün 15 Temmuz darbe girişiminin 10. yılındaki anma etkinliğinde Erdoğan, örgütle mücadelede rehavete kapılmayacaklarını vurguladı; milli güvenlikten taviz verilmeyeceğini, savunmada yapay zekâ ve siber tehditlere karşı hazırlıklı olunması gerektiğini kaydetti. NATO Liderler Zirvesi kapsamında Ankara’da Slovakya Cumhurbaşkanı, Karadağ ve Arnavutluk başbakanlarıyla ikili görüşmeler yapan Erdoğan, ulaştırma ve enerji iş birliğinin yanı sıra Avrupa güvenlik mimarisi konularını ele aldı. Aynı süreçte İran Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan ile telefonla görüşen Erdoğan, İran-ABD mutabakatından memnuniyetini dile getirdi. Pakistan Genelkurmay Başkanı’nın Ankara ziyareti ve Liberya Cumhurbaşkanı ile yapılan kabul, yürütülen yoğun diplomatik trafiği tamamladı. Srebrenitsa soykırımının 31. yılı dolayısıyla yayımlanan anma mesajlarında Erdoğan, ‘Srebrenitsa’yı asla unutmayacağız’ ifadesini kullandı. Ekonomi alanında ise 2026’yı zirveler yılı olarak nitelendirirken, Ankara Havalimanı ve bağlantı yollarının açılışında motivasyonlarını bozmayacaklarını belirtti.

Suriye'nin başkenti Şam'da iki ayrı bombalı saldırı gerçekleşti. İlk saldırı, Adalet Sarayı yakınındaki bir kafede meydana geldi; en az beş kişi hayatını kaybetti, altısı avukat olmak üzere çok sayıda kişi yaralandı. Saldırının sorumluluğunu üstlenen olmadı. Ardından Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'un Şam'a yaptığı tarihi ziyaret sırasında, kaldığı otelin yakınında art arda iki bomba patladı. İlk belirlemelere göre 18 kişi yaralanırken, sonraki açıklamalarda bir kişinin öldüğü, 36 kişinin yaralandığı bildirildi. Macron, saldırıya rağmen temaslarına devam etti ve Suriye'nin istikrarsızlaştırılmaması gerektiği uyarısında bulundu. Suriyeli yetkililer, Macron ziyareti sırasındaki bombalı saldırılarla ilgili yürütülen ön soruşturmanın, hücrenin IŞİD bağlantılı olduğuna işaret ettiğini açıkladı. Genel İstihbarat Teşkilatı ve iç güvenlik birimlerinin ortak operasyonuyla eş zamanlı baskınlar düzenlendi ve saldırıları gerçekleştiren teröristler yakalandı. İlk kafe saldırısının faillerine dair ise henüz bir gelişme paylaşılmadı; bazı çevreler saldırıdan eski rejim yanlılarını sorumlu tuttu. Macron'un ziyareti, Beşşar Esad'ın devrilmesinin ardından bir Avrupa Birliği ülkesi liderinin Suriye'ye yaptığı ilk ziyaret olması bakımından sembolik önem taşıyordu. Peş peşe gerçekleşen saldırılar, Ahmed Şara liderliğindeki yeni yönetimin karşı karşıya olduğu ciddi güvenlik sınamalarını ve ülkenin yeniden inşası için uluslararası desteğe duyduğu ihtiyacı gözler önüne serdi. Uluslararası toplum saldırıları kınarken, Suriye'nin istikrarına yönelik taahhütler yinelendi.

Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed el-Şara, Salı günü Şam'da Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ile görüşmesinde, ülkesine yönelik İsrail saldırılarının durdurulması için 'aktif bir Fransız rolü' talep etti. Görüşmenin yapıldığı sırada Macron'un kaldığı otelin yakınında meydana gelen ikiz patlamalarda 18 kişi yaralandı. Patlamalar, başkentteki güvenlik durumunun kırılganlığını gözler önüne serdi. Macron, Şara'nın çağrısına doğrudan yanıt vermek yerine, IŞİD militanlarına karşı daha derin güvenlik işbirliği teklifinde bulundu. Bu ziyaret, Esad sonrası dönemde Suriye'nin uluslararası meşruiyet arayışının ve İsrail'in bölgedeki askeri varlığına karşı Avrupalı ortakların desteğini kazanma çabasının bir parçası olarak değerlendiriliyor. İsrail, son yıllarda Suriye'de İran bağlantılı hedeflere yönelik hava saldırılarını yoğunlaştırmış durumda. Şara'nın Macron'dan yardım istemesi, Şam'ın geleneksel müttefikleri dışında diplomatik manevra alanını genişletme niyetini yansıtıyor. Fransa ise Suriye'de IŞİD'le mücadeleye odaklanarak, hem güvenlik kaygılarını hem de bölgesel dengeleri gözeten bir tutum sergiliyor.

AK Parti Sözcüsü Ömer Çelik, Suriye'nin başkenti Şam'da meydana gelen bombalı saldırıları sosyal medya hesabından yaptığı açıklamayla lanetledi. Çelik, 'Kardeş Suriye'nin yanındayız' ifadesini kullanarak Türkiye'nin dayanışmasını vurguladı. Saldırı, Şam'daki Turizm Bakanlığı binası yakınlarında iki patlama şeklinde gerçekleşti. Patlamaların, şehri ziyaret eden Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'un kaldığı otelin yakınında meydana geldiği bildirildi. Olayda can kaybı veya yaralanmaya ilişkin henüz resmî bir açıklama yapılmadı. Saldırının zamanlaması, Macron'un ziyaretiyle çakışması nedeniyle dikkat çekti. Sorumluluğu üstlenen bir grup olmazken, Türkiye'den gelen kınama mesajı iki ülke arasındaki ilişkiler bağlamında öne çıktı.

Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Suriye'de 2024'te işbaşına gelen yeni yönetimden bu yana bir Batı Avrupa devlet başkanı tarafından gerçekleştirilen ilk ziyaret için Pazartesi günü Şam'a geldi. Macron'un Salı günü sona erecek ziyaretinde, 'özgür, çoğulcu ve tüm bileşenlerine saygılı bir Suriye' vizyonunu desteklemesi ve ülkenin Orta Doğu'daki gerilimlerin yatıştırılmasında rol oynamasını teşvik etmesi bekleniyor. Fransa cumhurbaşkanlığı yetkilileri, ziyaretin amacının Suriye'nin siyasi geçiş sürecini desteklemek ve bölgesel istikrara katkıda bulunmak olduğunu belirtti. Bu ziyaret, Batılı ülkelerin yeni yönetimle angajman kurma çabalarının bir göstergesi olarak değerlendiriliyor. Macron'un Şam ziyareti, Suriye'nin uluslararası toplumla yeniden bütünleşme sürecinde önemli bir diplomatik adım olarak öne çıkıyor. Fransa'nın, Suriye'de kapsayıcı bir yönetim ve siyasi çözüm için çağrı yapması, ülkedeki hassas dengeler ve bölgesel dinamikler açısından da dikkatle izleniyor.