İspanya ve ABD

Geçen ay Venezuela kıyılarını vuran iki yıkıcı depremin ardından, askerî birliklerin seferber edilmesinde kritik ilk günlerde yaşanan gecikmeler, üst düzey komutanlardan geç ulaşan emirler, temel ekipman eksikliği ve genel bir karmaşadan kaynaklandı. Reuters'a konuşan sekiz kaynağın aktardığına göre, bu durum hükümetin afet müdahalesine yönelik kamuoyu öfkesini tırmandırdı. Söz konusu aksaklıklar, uzun süredir ekonomik ve kurumsal krizlerle boğuşan Venezuela'da devlet kapasitesinin sınırlarını bir kez daha gözler önüne serdi. Ordunun lojistik ve koordinasyon zaafı, afet anlarında halkın korunmasızlığını artırırken, hükümet üzerindeki hesap verebilirlik baskısını da yoğunlaştırdı.

The Guardian'ın pazartesi bülteninde, İspanya Başbakanı Pedro Sánchez'in Haziran 2018'den bu yana görevde kalarak ve kendisini Avrupa'nın önde gelen solcu lideri olarak yeniden konumlandırarak diğer Avrupalı sol eğilimli hükûmet başkanlarının aksine siyasi dayanıklılık gösterdiği belirtiliyor. Bülten, Sánchez'in bu başarısının Birleşik Krallık'ta Andy Burnham için bir model oluşturup oluşturamayacağını sorguluyor. Yazıda, Sánchez'in diğer Avrupalı sol veya merkez sol liderlerin zorlandığı bir dönemde ayakta kalmasının altı çiziliyor ve bu örneğin Birleşik Krallık'taki siyasi tartışmalara, özellikle yerel yönetimden ulusal siyasete uzanan bir rota arayan isimler için referans oluşturabileceği ifade ediliyor. Değerlendirme, Sánchez'in yeniden konumlanma stratejisinin sol siyasetin geleceği açısından incelenmeye değer olduğunu aktarıyor.

ABD ile İran arasında Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasına yönelik müzakereler, Trump yönetiminin Tahran'dan savaş tazminatı talep etmesiyle kilitlendi. İran'ın da ABD'den tazminat istemesi üzerine Trump, "asıl İran'ın ödemesi gerektiğini" söyleyerek anlaşma umutlarını azalttı. ABD Dışişleri Bakanı Rubio, "oldukça sağlam" bir teklifin masada olduğunu belirtse de, Trump'ın çıkışı diplomatik süreci baltaladı. Petrol fiyatları ilk etapta düşüşe geçse de, gerilimin sürmesiyle yeniden yükseldi. Bu arada, şubat ayında ABD-İsrail ortak saldırısında İran'ın dini lideri Hamaney dahil üst düzey yetkililerin ölmesinin ardından Tahran'ın Trump'a yönelik suikast planı yaptığı ortaya çıktı. Trump, temmuzda Ankara'daki NATO zirvesi dönüşünde Gizli Servis'in talimatıyla uçağını gizlice değiştirdiğini doğruladı; bu olay, tehdidin ciddiyetini gözler önüne serdi. Uzmanlar, suikast girişimini "aşağılanmanın intikamı" olarak yorumluyor. Hürmüz Boğazı'ndaki ABD ablukası İran ekonomisine ayda 18 milyar dolar kaybettirirken, İranlı yetkililer durumu "savaştan beter" diye niteliyor. Uluslararası toplum, küresel petrol arzını tehdit eden krizde tarafların uzlaşmaya varamamasından endişeli.

İspanya'nın Kuzey Afrika'daki toprağı Ceuta'ya geçen hafta yaklaşık 60 bin göçmen yüzerek veya yürüyerek giriş yaptı. Fas sınır güçlerinin büyük ölçüde bölgeden çekilmesi ve göçmenlere sosyal medya üzerinden teşvik mesajları gitmesi, akının organize olabileceği şüphesini doğurdu. Responsible Statecraft'ın haberine göre, bu olağandışı hareketlilik Fas'ın İspanya'ya yönelik bir 'göç şantajı' olabileceği ve ABD ile İsrail'in bu durumdan fayda sağladığı iddialarını gündeme getirdi. Olay, Fas'ın Batı Sahra üzerindeki egemenlik iddiasına İspanya'nın mesafeli duruşu ve ABD'nin geçtiğimiz yıllarda Fas-İsrail normalleşmesi karşılığında bu iddiayı tanımasıyla aynı döneme denk geldi. Analizler, Fas'ın sınır kontrollerini gevşeterek Avrupa'ya yönelik göç baskısını bir koz olarak kullandığını ve bu taktiğin, İspanya'nın Batı Sahra politikasını değiştirmesini sağlamayı amaçladığını öne sürüyor. ABD ve İsrail'in ise bölgedeki stratejik çıkarları doğrultusunda Fas'a örtülü destek verdiği iddia ediliyor. Avrupa Birliği ve İspanya, krizi kontrol altına almak için Fas'la diplomatik temaslarını sürdürürken, göç akınının ardındaki organizasyonun aydınlatılması talep ediliyor. Uzmanlar, bu tür kitlesel hareketlerin Akdeniz'deki düzensiz göç dinamiklerini daha da karmaşık hale getirebileceği ve AB'nin Fas'a bağımlılığını artırarak siyasi şantaja açık kapı bırakabileceği uyarısında bulunuyor.

Fas’tan yüzerek İspanya’nın Kuzey Afrika kıyısındaki Ceuta özerk kentine geçen binlerce düzensiz göçmen, bölgede yeniden göç krizine yol açtı. Olaylar sırasında en az 15 kişinin hayatını kaybettiği bildirildi. Madrid yönetimi, sınır güvenliğini artırmak amacıyla Ceuta’ya asker sevk etme kararı aldı. İspanya’nın Afrika kıtasındaki toprağı olan Ceuta, son yıllarda düzensiz göçmenlerin Avrupa’ya giriş noktalarından biri olarak öne çıkıyor. Bu son akın, göç yönetimi konusunda İspanya ile Fas arasındaki hassas iş birliğini sınayacak nitelikte. Özellikle Akdeniz’i aşmaya çalışan göçmenlerin artan riskleri, insani kriz boyutuna işaret ederken AB’nin sınır politikalarını da yeniden gündeme getiriyor.

ABD Hazine Bakanlığı Yabancı Varlıklar Kontrol Ofisi (OFAC), CONSULTORIA EN CAMBIOS FALCON S.A. DE C.V. dahil çok sayıda şirket ve kişiyi Özel Olarak Belirlenmiş Vatandaşlar (SDN) listesine ekledi. LLANOTOUR LTDA., AGROESPINAL S.A., AERONAUTICA CONDOR S.A. DE C.V. gibi kuruluşlar uyuşturucu ticaretiyle bağlantılı SDNT programı kapsamında; REVOLUTIONARY STRUGGLE örgütü ise FTO ve SDGT programları kapsamında hedef alındı. Bunun yanı sıra, Walid MAKLED GARCIA (SDNTK), Kassim TAJIDEEN (SDGT) ve Daniel RENDON HERRERA (SDNTK) gibi kişiler de listeye dahil edildi. Listede tarım, havacılık, inşaat ve turizm gibi farklı sektörlerden şirketlerin bulunması, uyuşturucu kartellerinin kara para aklama amacıyla paravan şirketlerden oluşan karmaşık ağlar kullandığını gösteriyor. Yaptırımlar, söz konusu kişi ve kuruluşların ABD'deki mal varlıklarını dondurarak Amerikan vatandaşlarının bu isimlerle iş yapmasını engelliyor. OFAC'ın bu hamlesi, uluslararası uyuşturucu ticareti ve terörün finansmanıyla mücadelede ABD'nin mali baskı araçlarını kararlılıkla kullanmaya devam ettiğini ortaya koyuyor.

İspanya yetkilileri, Pazartesi günü yaptıkları açıklamada, hava koşullarının daha da kötüleşmesinden önce orman yangınlarını kontrol altına almak için önlerinde iki kritik gün olduğunu belirtti. Başkent Madrid çevresindeki ormanlık alanlarda yaz tatili döneminin zirvesinde çıkan yangınlar, yaklaşık 60 bin kişinin evlerini terk etmesine neden oldu. Başbakan Pedro Sanchez, yaklaşan yeni bir sıcak hava dalgası öncesinde vatandaşlara “azami dikkat” çağrısında bulundu. Yangınların hızla yayılması ve tahliyelerin geniş çaplı olması, iklim krizinin Akdeniz havzasındaki etkilerini bir kez daha gündeme getirdi. Yetkililer, rüzgar ve yüksek sıcaklıkların yangınla mücadeleyi zorlaştırmasından endişe ediyor. Bu olay, Avrupa’nın sıcak hava dalgalarıyla mücadelesinde İspanya’nın karşı karşıya kaldığı en büyük tahliyelerden birine yol açarken, önümüzdeki günlerde hava koşullarının seyri yangınların kontrol altına alınıp alınamayacağını belirleyecek.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Ayasofya Camii’nin yeniden ibadete açılışının yıl dönümünde yaptığı açıklamada, bu gelişmeden duyduğu memnuniyeti dile getirdi. Erdoğan, “Hamdolsun yeniden ibadete açmak bize nasip oldu” diyerek büyük mutluluk yaşadığını ifade etti. Şair Necip Fazıl Kısakürek ile katıldığı mitingleri anan Erdoğan, merhum şairin ‘Ayasofya bir gün açılacak’ sözünü hatırlattı. 2020 yılında müze statüsünden camiye dönüştürülen Ayasofya’nın statü değişikliği, Türkiye’de muhafazakâr kesimde sevinçle karşılanırken, bazı Batılı ülkeler ve Hristiyan dünyasında eleştirilere yol açmıştı. Erdoğan’ın bu açıklamaları, hükümetin kararın arkasında durduğunu ve Ayasofya’yı İslam dünyasıyla buluşturma söylemini sürdürdüğünü gösteriyor.

İsrail ordusu, Ekim 2025'te yürürlüğe giren ateşkese rağmen Gazze Şeridi'ne yönelik hava saldırılarını sürdürüyor. Nusayrat Mülteci Kampı'nda bir aileyi hedef alan saldırıda biri bebek üç kişi hayatını kaybetti; Cibaliya ve Rimal Mahallesi'ne düzenlenen saldırılarda da can kayıpları yaşandı. Başbakan Netanyahu, Gazze'de işgal altındaki bölgelerin yüzde 70'e çıkarılması talimatı verirken, uydu görüntüleri ateşkes sonrası inşa edilen en az 40 yeni askeri noktayla işgalin genişlediğini ortaya koydu. Eş zamanlı olarak Lübnan'a yönelik saldırılar da yoğunlaştı. BM, bir hafta sonunda 88 kişinin hayatını kaybettiğini bildirdi; İsrail ordusu Lübnan'ın güneyindeki çok sayıda belde için tahliye tehdidinde bulundu. ABD arabuluculuğundaki ateşkes girişimi başarısızlıkla sonuçlanırken, İsrail'in Beyrut'un Dahiye bölgesini bombalayacağını duyurması gerilimi artırdı. Bu gelişmeler üzerine İran, İsrail'e doğru yeni bir füze dalgası başlattı; İsrail hava savunma sistemleri devreye girdi. Netanyahu'nun 'İran'ın ödediği bedel çok ağır' açıklaması, taraflar arasındaki dolaylı çatışmanın derinleştiğine işaret ediyor. Bölgedeki insani durum ağırlaşırken, diplomasi çabaları şimdilik sonuçsuz kalmış görünüyor.

7-8 Temmuz'da Ankara'da düzenlenecek NATO Liderler Zirvesi öncesinde, Türkiye'de güvenlik operasyonları ve savunma diplomasisi öne çıktı. Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı'nca yürütülen soruşturmalar kapsamında terör örgütlerine yönelik düzenlenen operasyonlarda 225 şüpheli gözaltına alınırken, 178'i tutuklandı. Gözaltına alınanlar arasında gazeteci, akademisyen ve sivil toplum temsilcilerinin de bulunduğu bildirildi. İnsan Hakları İzleme Örgütü (HRW) tutuklamaları kınarken, Dezenformasyonla Mücadele Merkezi (DMM) operasyonların sivil toplum hedefli olduğu iddialarını yalanladı. Zirve güvenliği için 'Turkuaz' adı altında üst düzey tedbirler alındığı duyuruldu. Eş zamanlı olarak ABD yönetiminin, Türkiye'nin yerli savaş uçağı KAAN'da kullanılmak üzere 700 milyon doları aşan jet motoru satışını ilerletmeye hazırlandığı iddia edildi. Reuters'ın haberine göre Trump yönetimi, Kongre'deki itirazlara rağmen satış onayını NATO Zirvesi öncesinde tamamlamayı planlıyor. Bu adım, iki ülke arasındaki savunma iş birliğinde yeni bir aşamaya işaret ederken, Demokrat milletvekilleri Kongre'nin denetim yetkisinin baypas edildiğini savundu. Avrupa'nın önde gelen ekonomileri savunma harcamalarını artırma kararı alırken, analizler Ankara zirvesinin Türkiye'nin NATO içindeki stratejik konumunu pekiştirebileceğine dikkat çekiyor.