İspanya ve ABD

ABD ve İran arasında Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması ve savaşın sonlandırılması için yürütülen müzakereler, küresel petrol fiyatlarında düşüşe yol açtı. ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio masada 'oldukça sağlam' bir teklif olduğunu belirtirken, Başkan Donald Trump acele etmeyeceklerini söyledi. Anlaşma ateşkesin uzatılmasını, ABD ablukasının kalkmasını ve bazı yaptırımların hafifletilmesini öngörüyor; ancak henüz nihai onay verilmedi. Taraflar arasındaki nükleer uyuşmazlık çözümsüz kaldı. İran, ABD ile doğrudan nükleer müzakere yürüttüğü iddialarını reddederken, Washington’ı yanlış bilgi yaymakla suçladı. ABD’li yetkililer Hürmüz’de mayın bulunmadığını açıklarken, İran boğaz üzerindeki egemenlik haklarını savundu. Avrupa Birliği ise seyrüsefer güvenliği için bölgeye daha fazla gemi gönderilmesi gerektiğini bildirdi. Müzakerelerden gelen iyimser sinyaller enerji piyasalarını geçici olarak rahatlatsa da, nükleer anlaşmazlığın çözülememesi ve bölgedeki çok yönlü askeri varlık, kalıcı istikrarın önündeki engeller olarak duruyor. Küresel aktörlerin desteğine rağmen süreç kırılganlığını koruyor.

Ankara, 7-8 Temmuz'da 36. NATO Liderler Zirvesi'ne ev sahipliği yapmaya hazırlanırken, iki ayrı gelişme ulusal ve uluslararası gündemi belirliyor. ABD yönetiminin, Kongre'deki itirazlara rağmen Türkiye'nin yerli savaş uçağı KAAN için 700 milyon doları aşan jet motoru satışını ilerletme kararı, zirve öncesinde ikili ilişkilerde dikkat çeken bir adım olarak yorumlanıyor. Eş zamanlı olarak, Ankara merkezli geniş çaplı terör operasyonlarında aralarında gazeteci, akademisyen ve sivil toplum temsilcilerinin de bulunduğu 178 kişi tutuklandı; bu sayı, zirve öncesi güvenlik gerekçesiyle yürütülen soruşturmalar kapsamında ortaya çıktı. Reuters'ın haberine göre, Trump yönetimi, KAAN programı için kritik önem taşıyan motor satışını NATO Zirvesi öncesinde sonuçlandırmayı planlıyor. Demokrat vekiller, Kongre denetiminin bypass edildiğini savunurken, satışın Türkiye'nin savunma sanayii hedefleri ve stratejik özerklik arayışı açısından bir dönüm noktası olabileceği değerlendiriliyor. Öte yandan, Avrupa'nın önde gelen ekonomileri (E5) ortak savunma projelerini hızlandırırken, Yunanistan ve Güney Kıbrıs'ta zirvenin Türkiye'nin NATO içindeki rolünü yeniden tanımlayabileceğine dair endişeler dile getiriliyor. İç güvenlik cephesinde, Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı koordinesinde düzenlenen operasyonlarda DEAŞ ve diğer terör örgütlerine yönelik gözaltılar yapıldı; 'Turkuaz' adı verilen üst düzey güvenlik tedbirleri kapsamında yüzlerce şüpheli yakalandı. Tutuklamaların, sivil toplumu hedef aldığı iddiaları Dezenformasyonla Mücadele Merkezi tarafından yalanlanırken, Uluslararası Af Örgütü (HRW) operasyonları kınadı. Zirve güzergâhlarındaki fiziki düzenlemelerin 'gizleme' amaçlı olduğu yönündeki iddialar da resmi açıklamalarla reddedildi.

İspanya, askeri yetenek hedeflerine ulaşma konusunda 32 NATO üyesi arasında yedinci sırada yer aldığını duyurdu. Moncloa Sarayı kaynakları, ülkenin yarın Ankara’da yapılacak 36. NATO zirvesine 'kendinden emin ve başı dik' bir şekilde gittiğini bildirdi. Bu açıklama, ABD Başkanı Donald Trump’ın geçen yıl boyunca Madrid’e yönelik tekrarlanan eleştirileri ve Almanya gibi müttefiklerin savunma harcamalarına ilişkin taahhüt konusundaki baskılarının ardından geldi. İspanya’nın hangi spesifik taahhütleri reddettiği açıklanmazken, elde edilen yetenek hedefleri Madrid’in NATO içindeki konumunu güçlendirme çabası olarak değerlendiriliyor.

ABD Başkanı Donald Trump’ın 7-8 Temmuz’da Ankara’da düzenlenecek NATO zirvesine katılımı, Türkiye’nin onlarca F110 savaş uçağı motoru tedarikini güvence altına almasına yardımcı olabilir. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın ev sahipliğinde gerçekleşecek zirve, ittifakın 32 üye ülkesinin liderlerini bir araya getirecek. Analistler, ziyaretin motor anlaşması için diplomatik bir fırsat penceresi açtığını ancak Türkiye ile ABD arasındaki F-35 krizini çözmeye yetmeyeceğini belirtiyor. F-35 programından çıkarılma nedeniyle gerilen ikili savunma ilişkilerinde, F110 motorlarına yönelik talebin ayrı bir iş birliği kalemi olarak öne çıktığı görülüyor. Uzmanlar, motor tedarikinin gerçekleşmesinin, Türkiye’nin hava kuvvetleri modernizasyon ihtiyacını karşılamada geçici bir rahatlama sağlayabileceğini fakat stratejik ortaklıktaki yapısal sorunları gidermeyeceğini vurguluyor. Zirve sırasında yapılacak ikili görüşmelerde, tarafların savunma iş birliğini dar kapsamlı mutabakatlarla canlı tutma arayışında olması bekleniyor. Trump’ın Ankara teması, Türkiye’nin NATO içindeki konumunu ve ABD ile savunma sanayii bağlarını yeniden tanımlama çabalarının bir parçası olarak değerlendiriliyor. Ancak Kongre kaynaklı yaptırım riski ve CAATSA kapsamındaki kısıtlamaların, motor anlaşmasına rağmen geniş çaplı teknoloji transferinin önünde engel teşkil etmeye devam edeceği ifade ediliyor.

Responsible Statecraft, ABD'nin bağımsızlığının 250. yıldönümüne dair bir yazı dizisi kapsamında, ülkenin dış politikasının temellerini sorguluyor. 1821'de John Quincy Adams'ın yaptığı uyarı dolu konuşmayı hatırlatarak, Bağımsızlık Bildirgesi'nin idealleriyle ABD'nin zaman içinde benimsediği müdahaleci tutum arasındaki çelişkiye dikkat çekiliyor. Makale, Amerika'nın doğuşunun 'kılıçla' müdahale geleneğine dayandığını ve bu mirasın modern savaş ve barış politikalarını nasıl şekillendirdiğini inceliyor. Adams'ın 'yurt dışında canavarları yok etmeye gitmez' sözleriyle sembolize edilen erken dönem ihtiyatı, ilerleyen yüzyıllarda yerini askeri angajmanlara bıraktı. Dizi, bu dönüşümün bağımsızlık ruhuyla ne ölçüde bağdaştığını sorguluyor. ABD'nin küresel rolüne dair eleştirel bir perspektif sunan yazı, kuruluş değerlerinin güncel dış politika kararlarında ne kadar yankı bulduğunu tartışmaya açıyor. Tarihsel bir hesaplaşma niteliğindeki bu değerlendirme, özellikle müdahale kültürünün sürekliliğine vurgu yaparak okuyucuyu düşünmeye sevk ediyor.

ABD Yüksek Mahkemesi, göçmen politikalarında bir dizi kararla Trump yönetimine hem yetki genişletti hem de sınır koydu. Mahkeme, Haitili ve Suriyelilerin geçici koruma statüsünün (TPS) sonlandırılmasına ve sığınma başvurularının reddine onay verirken, doğuştan vatandaşlık ilkesine dokunulmasını engelledi. TPS kararıyla yaklaşık 1,3 milyon kişinin yasal statüsü risk altına girerken, sığınma kararı hükümete sınırda yoğunluk gerekçesiyle başvuruları geri çevirme yetkisi tanıdı. Buna karşılık mahkeme, Trump'ın imza politikalarından doğuştan vatandaşlığı kaldırma girişimini anayasaya aykırı bularak reddetti. Bu çelişkili tablo, Yüksek Mahkeme’nin muhafazakâr çoğunluğunun yürütmeye bazı alanlarda geniş takdir hakkı verirken, temel anayasal haklara müdahaleyi engellediğini gösteriyor. Kararlar, sınır dışı süreçlerini hızlandırma ve yasal göçü daraltma vaadiyle göreve dönen Trump için bir yandan zafer anlamına gelirken, diğer yandan vatandaşlık tanımını değiştirme hedefine darbe vurdu. Uzmanlar, kitlesel sınır dışıların ABD nüfus yapısını ve iş gücü piyasasını olumsuz etkileyebileceği uyarısında bulunuyor. Mahkemenin göçmenlik alanındaki seçici tutumu, siyasi dengeler ve toplumsal tartışmalar ışığında önem kazanıyor. TPS ve sığınma kararları yürütmenin yetkisini pekiştirirken, doğuştan vatandaşlık kararı anayasal sınırları hatırlattı. Bu karışık sinyal, önümüzdeki dönemde göçmen politikalarının hem mahkemeler hem de seçmen nezdinde temel bir mücadele alanı olmaya devam edeceğine işaret ediyor.

Venezuela'nın kuzeyi, çarşamba akşamı yerel saatle 18.00 sularında bir dakikadan kısa arayla 7,2 ve 7,5 büyüklüğünde iki depremle sarsıldı. ABD Jeolojik Araştırmalar Kurumu'na (USGS) göre merkez üssü başkent Caracas'ın yaklaşık 160 kilometre batısında olan sarsıntılar, ülkede son yüzyılın en şiddetli depremleri olarak kaydedildi. Caracas'ta ve kıyı kentlerinde çok sayıda bina çöktü, altyapı ağır hasar gördü; havalimanı kapatıldı, metro ve tren seferleri durduruldu, okullar tatil edildi ve geçici Devlet Başkanı Delcy Rodriguez tarafından olağanüstü hal ilan edildi. Resmî açıklamalara göre en az 235 kişi yaşamını yitirdi, 971'den fazla kişi yaralandı. Enkaz altında binlerce kişinin bulunduğu ve ölü sayısının artmasından endişe ediliyor. Rodriguez, en sert darbeyi alan La Guaira eyaletinden henüz sağlıklı veri alınamadığını belirtti. Arama kurtarma ekipleri çalışmalarını sürdürürken bölge halkı resmî müdahalenin yavaşlığından yakınıyor; artçı sarsıntılar kurtarma faaliyetlerini güçleştiriyor. ABD, Çin ve Avrupa Birliği'nin de aralarında bulunduğu çok sayıda ülke yardım ve arama kurtarma ekibi gönderme sözü verdi. Petrol altyapısının büyük ölçüde ayakta kaldığı bildirilse de, hâlihazırda derin bir siyasi ve ekonomik krizle mücadele eden Venezuela'da felaket, insani tabloyu daha da ağırlaştırdı.

ABD Başkanı Donald Trump, Çarşamba günü yaptığı açıklamada İspanya'nın NATO ittifakına bağlılığını eleştirerek, uzun yıllar sonra Küba'nın 'bize doğru geldiğini' söyledi. Trump, Madrid'in müttefiklere yardım etmeyi reddettiğini öne sürerken, İspanya-Amerika Savaşı'nın tarihsel mirasına atıfta bulundu. Bu sözler, ABD'nin Avrupalı müttefiklerine yönelik süregelen baskısının ve ittifak yükümlülüklerine dair işlemsel yaklaşımının yeni bir yansıması olarak değerlendiriliyor. Trump'ın, NATO içinde savunma harcamalarını yetersiz bulduğu ülkeleri hedef alma stratejisinin bir parçası olan bu çıkış, İspanya ile ikili ilişkilerde gerilime yol açabilecek unsurlar taşıyor. Salı günkü Küba yorumu ise, Washington'un adaya yönelik onlarca yıllık politikasında bir değişim sinyali olarak algılanmakla birlikte, somut bir adımın işareti olmaktan ziyade retorik bir vurgu niteliğinde. Tarihi bir çatışmayı gündeme getiren ifadeler, ABD yönetiminin dış politikada iç kamuoyuna yönelik sembolik göndermeleri sıkça kullandığını gösteriyor. Trump'ın bu söylemi, hem transatlantik ittifakın geleceğine dair soru işaretlerini güçlendiriyor hem de ABD'nin Latin Amerika coğrafyasındaki etki alanına yönelik söylemini canlı tutmayı amaçlıyor.

ABD Başkanı Donald Trump, İspanya'nın NATO'daki savunma harcamalarını eleştirerek, ülkenin gayri safi yurt içi hasılasının yalnızca %1,28'ini savunmaya ayırdığını ve bu oranın ittifakın %2'lik hedefinin oldukça altında kaldığını söyledi. Trump, İspanya'nın katkısının 'çok düşük' olduğunu belirtti. Trump ayrıca, İspanya-Amerika Savaşı'na atıfta bulunarak, 'Küba, Guam, Filipinler ve Porto Riko üzerindeki kontrolden vazgeçtikten sonra yakında öğrenecekler' ifadesini kullandı ve Küba'nın 'bize doğru geldiğini' iddia etti. Bu sözler, ABD başkanının müttefiklere yönelik sert söylemini ve tarihsel referanslarla diplomatik gerilimi tırmandırma eğilimini yansıtıyor.

Venezuela'nın kuzeyinde bir dakikadan kısa arayla meydana gelen 7.2 ve 7.5 büyüklüğündeki iki deprem, binaları yıkarak yüzlerce kişinin ölümüne yol açtı. Bölgede kurtarma çalışmaları sürerken, farklı kaynaklardan gelen ölü sayıları arasında büyük fark bulunuyor. Dawn gazetesi 235 ölüm bildirirken, Jerusalem Post bu sayının 1.400'ü aştığını ve 3.238 yaralı olduğunu aktardı. ABD Jeolojik Araştırma Kurumu (USGS), depremlerin şiddetine dayanarak 10.000'den fazla can kaybı olabileceği tahmininde bulundu. Çelişkili rakamlar, afetin boyutunu netleştirmeyi zorlaştırırken, bölgede hasar tespit ve iletişim altyapısındaki sorunlara işaret ediyor. Depremler, Latin Amerika'daki en ölümcül sismik olaylar arasına girme potansiyeli taşıyor.