İslam dünyasında ortak savunma arayışı ve Suudi Arabistan'ın rolü
Dawn gazetesinde yayımlanan analizde, özellikle Batı ve Güney Asya'daki Müslüman toplumların kolektif hafızasında, Osmanlı İmparatorluğu'nun çöküşünden bu yana siyasetten savunmaya kadar uzanan sorunlara ortak bir yanıt verilmesi gerektiği fikrinin kalıcı biçimde yer ettiği belirtiliyor. Bu düşünce, İslam dünyasında birlik arayışının tarihsel zeminini oluşturuyor. Metinde Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman, İslam Askeri İttifakı'nı kurarak bu arayışta öncü bir figür olarak değerlendiriliyor. Analiz, ittifakın Müslüman ülkeler arasında ortak savunma ve siyasi işbirliği hedefine yönelik somut bir adım olarak sunulduğunu aktarıyor. Konu, İslam dünyasının 'geçmişteki ihtişamı' yeniden yakalama çabası çerçevesinde ele alınıyor.
This summary is currently in Turkish; automated English translation is coming soon.
Bağlam, hikayenin etrafındaki ülke + lider + komşu hikaye ağına dayanılarak AI tarafından üretildi. Olgu içerikleri için her zaman üstteki kaynak linklerine başvurun.
Bu gündemi takip et
ABD gelişmelerini kaçırma — ücretsiz kaydol, günlük brifinginde gör.
Timeline
latest: 3h ago- Security06 Sept, 05:28
Searching for past glory
THE collective memory of Muslim societies, particularly in the West and South Asia, is based on the persistent idea that since the collapse of the Ottoman Empire they have been in need of a joint response to challenges ranging from politics to defence. Crown Prince Mohammed bin Salman of Saudi Arabia may be seen as something of a pioneer on this front with the creation of the Islamic Military Alliance to Fight Terrorism in 2015, which was partly the basis for the recently concluded Makkah Joint Defence Agreement. However, Pakistan has always championed such ambitions. The roots go much further back, with the Baghdad Pact representing an important milestone in that journey. The concept of a collective Muslim response has been conceived and framed in different ways, from the idea of the ummah to its more structured institutional expression within the Organisation of Islamic Cooperation. Its character has continued to evolve as changing political objectives have redirected the ideological orientation of Muslim states. In Pakistan’s case, however, this idea has shaped not only the country’s ideology but also its internal politics and models of state structure. There is little doubt that Pakistan’s growing role in the Gulf, beginning with Trump’s Gaza peace plan, followed by the Islamabad MoU and now the Makkah accord, has boosted the country’s confidence. However, when its leadership looks inward at the political and economic conditions, the contrast undermines some of the confidence gained from its successes in an evolving geopolitical environment. This disparity frustrates the power elite, that wants to address internal problems immediately and sustain the country’s momentum in the external arena. To achieve internal stability and order comparable to that in Saudi Arabia and Turkiye, Pakistan’s other regional partners, the power elite here appears prepared to take several political risks. These could include major administrative engineering, such as the creation of new provinces, a step that would come at considerable political cost. Pakistan is deepening its West Asian ties to bolster its defence power and strategic weight. This argument is not intended to evaluate the costs and benefits of creating new provinces. Rather, it seeks to trace the trigger that makes the power elite nervous when its external successes do not correspond with domestic political realities and the state of the economy. There can be several interpretations of this contradiction, ranging from the political economy to the changing geopolitical order. Yet an important dimension is often missing from the debate: the triangle of ideology, statecraft and geography. Pakistan and Turkiye share a geographical anxiety: their military power and ambitions do not fully correspond with the territories they control, while their opportunities for geographical expansion are extremely limited. This creates a middle-power anxiety about sustaining and enhancing their military and defence capabilities. Both countries are responding to this challenge in their own ways. Turkiye is pursuing regional groupings, alliances and transnational Turkic partnerships. Pakistan, meanwhile, appears to be abandoning its old strategy of ‘strategic depth’ or the attempt to expand its influence to neighbouring territories to overcome its geographical anxieties. Instead, it is engaging more deeply in West Asia to strengthen its defence capabilities and strategic weight. The purpose is obvious: Pakistan faces a much larger geographical and military power in India. Saudi Arabia faces a different middle-power dilemma. Its primary concerns are sustaining economic stability and protecting itself from regional forces that it perceives as ideologically hostile or hegemonically ambitious, principally Iran and Israel. Saudi Arabia has learned to coexist with Israel, but Israel’s hegemonic ambitions continue to generate anxiety about the future regional order. Riyadh is also concerned about hostile forces near its borders, particularly in Yemen, where Iran has effectively projected its influence. Pakistan is now going a step further by undergoing a state-centric ideological recalibration. This transformation does not yet match Saudi-style social liberalisation or the secular-nationalist transformation associated with Nasser’s Egypt. Pakistan is still struggling to find a clear direction. Its emerging model appears to combine Mohammed bin Salman’s state-controlled “moderate Islam”, the mutually reinforcing nationalism, military authority and state-regulated religious discourse of Abdel Fattah el-Sisi’s Egypt, and Turkiye’s religious-conservative identity, nationalism and defence-industrial ambition. Briefly, the power elite wants religion to remain under state authority. It seeks a transition from transnational Islamic solidarity to the national interest; the creation of a modern, technologically capable Muslim state; religious scholars who support national cohesion rather than challenge statecraft or the ambitions of the ruling elite; and centralised control over security and foreign policy. However, the power elite also believes that the existing political order, governance model and constitutional arrangements obstruct the achievement of lasting stability. Interestingly, the Afghan Taliban, once close allies of Pakistan’s establishment, have taught it an important lesson: Islamist allies may possess their own nationalism, interests and territorial ambitions, which may not correspond with the vision of another country’s power elite. Middle powers with complicated neighbourhoods and significant defence capabilities often have additional strategic thoughts. They imagine renewed glory through alliances with friendly states possessing compatible capabilities and ambition. Major powers frequently exploit this tendency by encouraging middle powers to form alliances. Washington is encouraging the emerging defence architecture that has taken shape through the Makkah accord. China and Iran, meanwhile, are waiting for the US to reduce its regional footprint before revealing or advancing their own designs. The US and UK exploited this middle-power tendency several times during the Cold War. The Baghdad Pact was the most developed form of such an alliance. Established in the mid-1950s, it brought together Turkiye, Pakistan, Iraq, Iran and the UK. However, the project eventually collapsed due to internal upheavals in Iraq and Iran, and Turkiye also experienced domestic political instability. At that time, Pakistan was considered the alliance’s most stable regional partner, with politics largely under control and an economy that appeared to be flourishing. Pakistan’s power elite still dreams of returning to those days of perceived glory and reclaiming the country’s position among the leading middle powers of the Muslim world. The writer is a security analyst. Published in Dawn, September 6th, 2026
Okumaya devam et
ilgili gelişmeler- Ortak aktör
Mekke Savunma Anlaşması NATO'ya alternatif değil; ortak mekanizmalar geliyor
Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan, geçen hafta Mekke'de imzalanan savunma anlaşması çerçevesinde siyasi ve askeri koordinasyon mekanizmaları kuracak. Ankara'daki savunma bakanlığının açıklamasına göre bu mekanizmalar taraflar arasında eşgüdümü sağlarken savunma sanayii işbirliğini de derinleştirecek. Anlaşma; Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman ve Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif'in katılımıyla imzalanmıştı. Ankara, anlaşmanın NATO üyeliğine alternatif oluşturmadığını ve İttifak'ın 5. Maddesi ile çelişmediğini vurguladı. Türk askerinin bölgesel krizlere çekileceği yönündeki yorumlar da reddedildi. İsrail basınında yer alan analizlerde anlaşmanın Türkiye için savunma sanayii ve ekonomik kazanım kapısı olabileceği, bazı değerlendirmelerde ise buna karşı yeni ittifak senaryolarının tartışıldığı belirtildi.
Türkiye9 olay18 Ağu - Ortak aktörcanlı
Xi'den Mısır'da Orta Doğu'ya Dış Müdahale Karşıtı Mesaj
Çin Devlet Başkanı Xi Jinping, on yıl sonra Kahire'ye yaptığı ilk ziyarette Mısır Cumhurbaşkanı Abdülfettah es-Sisi ile Çarşamba günü bir araya geldi. Xi, ülkelere Orta Doğu'daki dış müdahalelere karşı çıkma çağrısı yaptı ve Pekin'in bölge ülkeleriyle deniz taşımacılığını korumak için çalışmaya hazır olduğunu söyledi. Xi, deniz taşımacılığının ABD-İran gerginliği nedeniyle tehlikeye girdiğini belirtti. Ziyaret, Pekin'in bölgede daha fazla nüfuz arayışında olduğu bir döneme denk geldi. Xi'nin dış müdahaleye karşı çıkışı ve deniz güvenliğine vurgu, Çin'in Orta Doğu'daki diplomatik ve ekonomik angajmanını genişletme çabasının bir parçası olarak değerlendiriliyor. Görüşmede ikili ilişkilerin yanı sıra bölgesel istikrar konularının da ele alındığı kaydedildi.
Çin5 olay2 gün önce - Ortak aktörcanlı
Şi Cinping'den Orta Doğu'ya yeni güvenlik çerçevesi çağrısı
Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, Mısır ziyareti sırasında Orta Doğu ülkelerine dış müdahaleye karşı çıkma ve bölgenin güvenlik düzenini yeniden şekillendirmeyi değerlendirme çağrısında bulundu. Çarşamba günü gerçekleşen bu ziyaret, Pekin'in bölgede artan nüfuz arayışının bir parçası olarak değerlendiriliyor. Şi'nin dört yıl aradan sonra Orta Doğu'ya yaptığı ilk ziyaret, ABD'nin bölgedeki ortaklarının stratejik ilişkilerini yeniden gözden geçirdiği bir döneme denk geldi. Ziyaret, İsrail-ABD ile İran arasında aylardır süren askeri gerilimin gölgesinde gerçekleşti. Çin'in bu adımı, bölgede geleneksel olarak baskın olan ABD etkisine alternatif bir güvenlik mimarisi önerme çabası olarak görülüyor. Şi'nin çağrısı, bölge ülkelerinin dış müdahaleyi reddetme ve kendi güvenlik düzenlerini kurma konusundaki tartışmaları alevlendirebilir; ancak somut bir plan açıklanmadı.
ABD2 olay3 gün önce - Ortak aktör
Pakistan, Suudi Arabistan, Türkiye ve Mısır’dan ABD-İran görüşmelerine hızlı sonuç çağrısı
Pakistan, Suudi Arabistan, Türkiye ve Mısır, Kahire’deki Bölgesel Dörtlü (R-4) toplantısında, ABD ile İran arasında imzalanan İslamabad Mutabakat Zaptı’nı (MoU) memnuniyetle karşıladı. Heyetler, müzakerelerin mevcut aşamasının hızlı ve başarılı bir şekilde sonuçlandırılmasının önemine vurgu yaptı. Toplantı, Pakistan ve Katar’ın ortak arabulucu olarak ABD ve İran temsilcilerini ağırladığı gün gerçekleşti. Dört ülke, diyaloğun devamını desteklediklerini yinelerken, bir sonraki aşamaya geçiş için somut ilerleme beklentisini dile getirdi. Bölgesel güçlerin bu ortak tutumu, ABD-İran hattındaki diplomatik sürecin ivme kazandığını ve İslam İşbirliği Teşkilatı üyesi kilit ülkelerin çözüme yönelik aktif katılımını gösteriyor. İslamabad MoU’sunun içeriği kamuoyuna tam olarak yansımasa da, nükleer program ve yaptırımlar gibi temel başlıkları kapsadığı değerlendiriliyor. Kahire toplantısı, taraflar arası güven artırıcı mekanizmaların işlerliğini koruduğuna ve bölgesel istikrar arayışının sürdüğüne işaret ediyor.
Pakistan2 olay22 Haz - Ortak aktör
50 Müslüman Ülkede Demokrasi Neden Derinleşemiyor?
Dünya genelinde yaklaşık 50 Müslüman çoğunluklu ülke bulunuyor ve bunların neredeyse yarısı bir tür demokrasi uyguladığını ileri sürüyor. Ancak Dawn gazetesinin haberine göre, yalnızca 7 ila 11 ülke işleyen seçim demokrasisi kriterlerini karşılıyor. Bu oran, Müslüman dünyasının büyük bölümünde demokrasinin derinleşemediğini gösteriyor. Haberde bu durum, 'Müslüman dünyasında demokrasi neden daha derin kök salamadı?' sorusunu gündeme getiriyor. Verilen rakamlar, siyasi temsil, seçim süreçleri ve kurumsal yapı açısından bölgedeki demokratikleşme tartışmalarının merkezinde yer alıyor. Metinde, çoğunluğu Müslüman olan ülkelerin büyük kısmının işleyen demokrasiden uzak olduğu vurgulanıyor.
Myanmar1 olay23 Ağu - Ortak aktör
Smotrich'ten Netanyahu'ya Gazze'nin Tamamen İşgali Çağrısı
İsrail'in aşırı sağcı Maliye Bakanı Bezalel Smotrich, Sderot kentindeki bir yeşivada yaptığı konuşmada Hamas'ın yenilgiye uğratılması için Gazze Şeridi'nin tamamen işgal edilmesi gerektiğini savundu. Bu açıklama, ABD Başkanı Donald Trump'ın damadı ve danışmanı Jared Kushner'in Gazze anlaşmasının ikinci aşamasına geçiş amacıyla bölgeyi ziyaret ettiği sırada geldi. Smotrich, kontrolün tamamen ele geçirilmesi gerektiğini ifade etti. Smotrich'in çağrısı, Gazze'de ateşkes ve esir takası anlaşmasının ikinci aşamasına ilişkin diplomatik çabaların sürdüğü bir dönemde yapıldı. Açıklama, İsrail hükümeti içindeki aşırı sağcı kanadın askeri seçenekleri öne çıkaran tutumunu yansıtıyor. Kushner'in ziyareti taraflar arasında ikinci aşama müzakerelerine yönelik angajman sürerken kaydedildi; Smotrich'in tam işgal çağrısı ise bu süreçte iç siyasi gerilimi ortaya koydu.
Afganistan2 olay18 Ağu