Çin'de Yolsuzlukla Mücadelede Üst Düzey İhraçlar: Generaller ve Politbüro Üyesi Hedefte

Çin'de yolsuzlukla mücadele tasfiyesi derinleşiyor

Çin'de yürütülen yolsuzlukla mücadele kampanyası kapsamında, aralarında üst düzey generallerin ve Politbüro üyelerinin de bulunduğu çok sayıda isim milletvekilliğinden ihraç edildi. Çin'de aralarında altı askeri milletvekilinin, eski finansal düzenleyici kurum başkanı Li Yunze'nin ve hakkında yakın zamanda soruşturma başlatılan Politbüro üyesi Ma Xingrui'nin de bulunduğu sekiz isim, ülkenin en üst yasama organı olan Ulusal Halk Kongresi'ndeki görevlerinden ihraç edildi. Çin devlet haber ajansı Xinhua'nın aktardığına göre, karar cuma günü yürürlüğe girdi. Bu hamle, Devlet Başkanı Şi Jinping'in iktidara geldiği 2012 yılından bu yana yürüttüğü ve çok sayıda üst düzey yetkili ile generalin soruşturulmasına, görevden alınmasına ve tasfiye edilmesine yol açan geniş kapsamlı yolsuzlukla mücadele kampanyasının son halkasını oluşturuyor. Görevden alınan askeri temsilciler arasında; Çin Halk Kurtuluş Ordusu'nun (PLA) teçhizat geliştirme, tedarik ve test süreçlerini denetlemekten sorumlu olan en üst askeri merci konumundaki Merkezi Askeri Komisyon'un (CMC) Teçhizat Geliştirme Dairesi Başkanı General Xu Xueqiang da var. Xu, aynı zamanda 2022 yılından bu yana Çin'in İnsanlı Uzay Programı'nın genel komutanlığı görevini yürütüyordu. Kararla birlikte görevden uzaklaştırılan diğer askeri delegeler arasında, Batı Cephesi Komutanlığı Siyasi Komiseri olarak görev yapmış olan General Li Fengbiao ve Hava Kuvvetleri Siyasi Komiseri olan General Guo Puxiao yer alıyor. Ayrıca Doğu Cephesi Komutanlığı'ndan Wang Kangping, Siber Güvenlik Güçleri'nden Zhang Minghua ve Kara Kuvvetleri'nden Yin Hongxing de milletvekilliği görevinden ihraç edilen diğer askeri isimler oldu. YOLSUZLUKLA MÜCADELE SINIR ÖTESİNE TAŞINIYOR Öte yandan Çin, yolsuzlukla mücadeleye yönelik yasal çerçeveyi genişletmek amacıyla bu yıl sınır ötesi yolsuzlukla mücadeleye ilişkin yeni bir yasa çıkarmayı hedefliyor. Ulusal Halk Kongresi Daimi Komitesi'nin mart ayında yayımladığı çalışma raporunda, yasanın doğrudan neleri hedef alacağına dair ayrıntılı bilgi verilmezken, düzenlemenin Pekin'in yolsuzlukla mücadele kampanyasını daha da güçlendirecek geniş kapsamlı bir adım olacağı kaydedildi. Devlet Başkanı Şi liderliğindeki Pekin yönetimi, özellikle ordu kademesindeki üst düzey isimleri hedef alan bu kampanyayı kararlılıkla sürdürüyor. Şi, son olarak askeri yetkililerden Çin Komünist Partisi'ne mutlak sadakat göstermelerini ve yolsuzluğun kökünü kazımalarını talep etmişti. Çin Yüksek Halk Mahkemesi tarafından sunulan bir diğer çalışma raporunda ise ülkedeki mahkemelerin geçen yıl, 40 bin kişiyi kapsayan yolsuzluk davalarını yüzde 22,4 oranında daha fazla karara bağladığı açıklandı. Cezalandırılanlar arasında eski Tarım Bakanı Tang Renjian ve eski Hainan eyaleti parti sekreteri Luo Baoming de dahil olmak üzere merkezi yönetimde görev yapmış 57 eski üst düzey yetkili bulunuyor. Rapora göre, Çin mahkemeleri yurtdışına kaçan yolsuzluk zanlılarının iadesini de sağlayarak 18,14 milyar yuan (yaklaşık 2,6 milyar dolar) değerindeki yasadışı kazancı geri kazandı. Mahkemelerin ayrıca gelecekteki getiriler için yapılan gizli anlaşmalar, üzerinde anlaşılan hisse ortaklıkları ve kamu görevlileri ile iş dünyası arasındaki "döner kapı" yolsuzluğu gibi yeni usulsüzlük biçimlerine de odaklandığı aktarıldı. Bununla birlikte, Çin yasama organının Çin vatandaşlarının yurtdışındaki hak ve çıkarlarını korumaya yönelik yeni bir yasa çıkaracağı, merkez bankası ve bankacılık düzenleme yasalarını revize edeceği ve yapay zeka mevzuatına yönelik araştırmaları derinleştireceği bildirildi. TASFİYE DEVLET BAŞKANI Şİ'NİN EN YAKINLARINA UZANDI Ocak ayında Çin'in en kıdemli generali hakkında başlatılan soruşturma, Şi Jinping'in yıllardır sürdürdüğü yolsuzluk tasfiyesini en yakın çalışma arkadaşlarına kadar genişlettiğini ortaya koydu. Uzmanlar; Şi'nin uzun süreli müttefiki ve Politbüro üyesi General Zhang Youxia'ya yönelik bu hamlesinin, kişisel bağların bile parti liderliğine sadakat söz konusu olduğunda koruma sağlamadığını gösterdiğini belirtiyor. Washington merkezli Brookings Enstitüsü'nden ve aynı zamanda CIA'i neski Çin analisti ve eski Beyaz Saray Ulusal Güvenlik Konseyi Çin Direktörü olan Jonathan Czin, yaptığı değerlendirmede, "Zhang'ın görevden alınması, lider kadrosunda artık hiç kimsenin güvende olmadığını gösteriyor" dedi ve soruşturmayı şaşırtıcı bir gelişme ve Çin siyasetinde köklü bir değişim olarak nitelendirdi. Czin, geçmişteki tasfiyelerin Şi ile yolları kesişen ancak güçlü kişisel bağları olmayan isimleri hedef aldığını, bu kez ise operasyonun Şi'nin siyasi sisteminin merkezine ulaştığını kaydetti. Hem Şi hem de 75 yaşındaki Zhang, eski üst düzey subayların çocukları olan "prensler" sınıfından geliyor. Zhang'ın normal şartlarda 2022'de emekli olması beklenirken, Şi aralarındaki yakınlık nedeniyle onu Merkezi Askeri Komisyon'da (CMC) üçüncü bir dönem için tutmuştu. Çin Savunma Bakanlığı, CMC Başkan Yardımcısı ve Şi'nin ardından ikinci komutan konumundaki Zhang hakkında "ciddi disiplin ve yasa ihlali şüpheleriyle" soruşturma başlatıldığını duyurmuştu. Ordu, Şi'nin 2012'de göreve gelmesinden bu yana başlatılan temizliğin ana hedeflerinden biri oldu. Tasfiyeler 2023 yılında hem nükleer hem de konvansiyonel füzeleri denetleyen seçkin Roket Kuvvetleri'ne de ulaşmış, eski Savunma Bakanı Li Shangfu da dahil olmak üzere iki eski savunma bakanı askeri tedarik süreçlerindeki yolsuzluk şüpheleri nedeniyle partiden ihraç edilmişti. Soruşturma kapsamında CMC Ortak Kurmay Dairesi Başkanı Liu Zhenli'nin de inceleme altına alınmasıyla, yedi üyeli komisyon fiilen sadece Şi'nin başında bulunduğu iki üyeli bir yapıya dönüştü. Ordunun resmi yayın organı PLA Daily'de yayımlanan başyazıda, soruşturma büyük bir başarı olarak nitelendirilirken, iki generalin "Başkanlık Sorumluluk Sistemi"ni ciddi şekilde baltaladığı ve ihlal ettiği belirtildi. Bu sistem, CMC Başkanı olarak Şi'ye nihai askeri karar alma yetkisini veriyor. Asia Society Politika Enstitüsü Çin Analiz Merkezi'nden Lyle Morris, bu ihlalin Zhang'ın Şi'nin dışında çok fazla güce sahip olduğuna işaret ettiğini belirtti. Singapur'daki S. Rajaratnam Uluslararası Çalışmalar Okulu'ndan akademisyen James Char ise Şi'nin, askeri yolsuzluk operasyonunun seçici yürütüldüğü ve "prens" müttefiklerinin kayrıldığı yönündeki eleştirilere bu soruşturmayla yanıt verdiğini kaydetti. Komuta kademesinin boşalması, dünyanın en büyük ordusunun nasıl yönetileceği sorusunu da beraberinde getiriyor. Uzmanlar, ortak askeri eğitimlerin genişletilmesi gibi üst düzey girişimlerin Şi komisyonu yeniden yapılandırana kadar yavaşlayabileceğini öngörüyor. Asia Society'den Neil Thomas, Şi'nin askeri liderliği yenilemek istediğini ve uygun adayları belirlemek için gelecek yıl yapılacak Komünist Parti Kongresi'ni bekleyebileceğini ifade etti. Thomas, "Ordunun yüksek komuta kademesinin tasfiye edilmesi, Şi'nin yakın vadede Tayvan'a karşı büyük bir askeri tırmanma planlamadığını gösteriyor. Ancak bu operasyon, gelecekte daha büyük bir tehdit oluşturacak daha yetkin ve sadık generallerden oluşan yeni bir kadro yetiştirmek üzere tasarlandı" değerlendirmesinde bulundu.