Finlandiya'nın Onkalo nükleer atık mezarlığı 100 bin yıl sürecek mühürle açılıyor
Finlandiya'nın güneybatısındaki Eurajoki bölgesinde, 1,9 milyar yıllık temel kayanın 433 metre altına inşa edilen Onkalo tesisi, kullanılmış nükleer yakıtların kalıcı depolanması için dünyanın ilk jeolojik saklama alanı olarak kapılarını açmaya hazırlanıyor. Fince 'mağara' anlamına gelen Onkalo, 6 bin 500 ton radyoaktif atığı en az 100 bin yıl güvenle muhafaza edecek kapasitede. 1950'lerden bu yana nükleer enerjinin en büyük çevre sorunu olan atık yönetiminde tarihi bir adımı temsil eden tesis, istikrarlı kaya yapısı ve çok katmanlı mühendislik bariyerleriyle atıkların biyosfere ulaşmasını önlüyor. Uzmanların bir milyon yıla varan risk senaryolarını da incelediği tesiste, operasyonların kısa süre içinde başlamasıyla Finlandiya nükleer atıklarını kalıcı çözüme kavuşturan ilk ülke olacak.
This summary is currently in Turkish; automated English translation is coming soon.
Bağlam, hikayenin etrafındaki ülke + lider + komşu hikaye ağına dayanılarak AI tarafından üretildi. Olgu içerikleri için her zaman üstteki kaynak linklerine başvurun.
Bu gündemi takip et
Finlandiya gelişmelerini kaçırma — ücretsiz kaydol, günlük brifinginde gör.
Timeline
latest: 02 Jun- Security02 Jun, 04:20
100 bin yıl boyunca mühürlenecek: Dünyanın ilk nükleer atık mezarlığı açılıyor
Finlandiya'da yerin 433 metre altında, radyoaktif kullanılmış nükleer yakıtlar için dünyanın ilk kalıcı jeolojik depolama tesisi olmaya hazırlanan "Onkalo" adlı tesiste operasyonların başlamasına kısa bir süre kaldı.
- Political02 Jun, 07:24
Dünyada bir ilk, 100 bin yıl boyunca mühürlenecek! Yerin 433 metre altında
Finlandiya'nın güneybatısındaki Eurajoki bölgesinde, 1,9 milyar yıllık istikrarlı temel kayanın içine inşa edilen ve Fince "mağara" anlamına gelen Onkalo, nükleer santrallerin kurulmaya başlandığı 1950'li yıllardan bu yana dünyanın en büyük çevre sorunlarından biri olan nükleer atıkların kalıcı olarak saklanması konusunda ilk yer altı çözümü olmaya hazırlanıyor. İLK DEVREYE ALAN ÜLKE OLACAK İsveç ve Fransa gibi komşu ülkelerde de benzer tesislerin inşası sürerken, Finlandiya'nın bu teknolojiyi ilk devreye alan ülke olması bekleniyor. CNN International'den edinilen bilgilere göre Finlandiya Radyasyon ve Nükleer Güvenlik Otoritesi (STUK), haziran ayında yapacağı son değerlendirmeyle tesise onay vermeye hazırlanıyor. Onayın ardından işletme lisansı alınacak. Nükleer operatör Teollisuuden Voima Oyj (TVO) Üst Yöneticisi (CEO) Philippe Bordarier, tesisteki operasyonların bu yılın sonunda ya da en geç gelecek yılın başında başlamasını umduklarını açıkladı. İlk olarak yakındaki Olkiluoto Nükleer Santrali'nin geçici depolama sahasındaki su havuzlarında soğutulan atıklar buraya taşınacak. 6 bin 500 ton uranyum kapasitesine sahip olan Onkalo, Finlandiya'daki beş nükleer reaktörden çıkan kullanılmış yakıtı kalıcı olarak barındıracak. Nükleer atık yönetim şirketi Posiva tarafından 2004 yılında inşasına başlanan projenin maliyetinin 1 milyar avroya (yaklaşık 1,16 milyar dolar) ulaştığı belirtiliyor. 100 BİN YIL BOYUNCA MÜHÜRLENECEK Kullanılmış nükleer yakıtların Onkalo'nun devasa tünel ağına 100 yıl boyunca yerleştirilmeye devam etmesi planlanıyor. Yeni nükleer reaktörlerin inşa edilmesi durumunda bu sürenin uzatılabileceği ifade ediliyor. Depolama süreci tamamlandığında ise tesis, en az 100 bin yıl boyunca güvenli saklama sağlamak üzere tamamen mühürlenecek. Posiva bünyesinde görev yapan kimyager Lauri Parviainen, atıkların on binlerce yıl boyunca yüksek düzeyde radyoaktif kalacağını, ancak 100 bin yılın ardından yakıtın yapımında kullanılan uranyum cevheriyle aynı radyasyon seviyesine gerileyeceğini belirtti. Yer üstünde korozyona son derece dayanıklı bakır kapsüllere yerleştirilecek olan kullanılmış yakıtlar, tünellerde açılan deliklere indirilecek. Kapsüllerin yerleştirildiği bu alanlar daha sonra sızdırmazlığı sağlamak amacıyla bentonit kiliyle doldurulacak. Her biri 300 metre uzunluğundaki bertaraf tünelleri dolduğunda ise çelik takviyeli beton tıpalarla kalıcı olarak kapatılacak. Dünyanın en çok savaş uçağına sahip ülkeleri belli oldu! Türkiye kaçıncı sırada? UZUN VADELİ RİSKLER VE KAMUOYU DESTEĞİ Finlandiya nükleer düzenleme kurumu STUK uzmanı Jarkko Kyllönen, Onkalo projesi için geleceğe yönelik 1 milyon yıllık risk senaryolarını değerlendirdiklerini açıkladı. Atıkların tehlike potansiyeli göz önüne alındığında, ilk 10 bin yıl boyunca kapsüllerin sağlam kalmasının kritik önem taşıdığını belirten Kyllönen, en büyük uzun vadeli risklerin bakır kapsüllerin korozyona uğraması veya gelecekteki buzul çağlarında yaşanabilecek depremlerin kapsüllere zarar vererek sızıntıya yol açması olduğunu ifade etti. Ancak bugüne kadar yapılan risk değerlendirmelerinin olumlu sonuçlandığı aktarıldı. Fransa'da benzer yer altı nükleer mezarlığı planları güçlü protestolarla karşılaşırken, Onkalo projesi Finlandiya'da geniş bir halk desteğine sahip bulunuyor. LUT Üniversitesinden Sosyal Bilimler Profesörü Matti Kojo, 1970'li yıllarda planlar ilk sunulduğunda yerel düzeyde bazı itirazlar yükseldiğini ancak zamanla halkın bu duruma alıştığını ve STUK'un değerlendirmelerine güvendiğini belirtti. Kojo, Finlandiya'da nükleer enerjiye olan desteğin tarihi bir zirvede olduğunu da sözlerine ekledi. Finlandiya Doğa Koruma Derneği ise projeye yönelik eleştirilerini sürdürüyor. Dernek Direktörü Tapani Veistola, nükleer atıkların uzun vadeli ve ciddi bir risk oluşturduğunu savunarak, Onkalo'nun binlerce yıl boyunca güvenli kalacağını kimsenin garanti edemeyeceğini ifade etti. FİNLANDİYA'NIN NÜKLEER STRATEJİSİ İklim ve Çevre Bakanı Sari Multala, Finlandiya yasalarına göre ülkede üretilen nükleer atıkların yine ülke sınırları içinde bertaraf edilmesinin zorunlu olduğunu hatırlattı. 1994 yılındaki yasal değişiklikten önce kullanılmış nükleer yakıtların Rusya gibi ülkelere ihraç edildiğini belirten Multala, mevcut sağ koalisyon hükümetinin nükleer enerjiyi artırmaya öncelik verdiğini ve küçük modüler reaktörler (SMR) inşa etmeyi değerlendirdiklerini açıkladı. Bakan, gelecekteki bu reaktörlerden çıkacak atıkların nasıl yönetileceğine ilişkin değerlendirmenin ise gelecek yılın mart ayına kadar tamamlanacağını sözlerine ekledi. On binler sokaklara döküldü, meydanlar savaş alanına döndü! Meksika'da süresiz grev başladı
Milliyet - Security02 Jun, 13:19
Dünyada ilk nükleer mezarlık! 100 bin yıl dayanacak güçte
Finlandiya, kullanılmış nükleer yakıtların kalıcı olarak depolanacağı dünyanın ilk yer altı nükleer atık tesisini devreye almaya hazırlanıyor. Yaklaşık 1,9 milyar yıllık kaya tabakasının içine inşa edilen Onkalo tesisi, 6 bin 500 ton nükleer atığı en az 100 bin yıl boyunca güvenli şekilde muhafaza edecek. Uzmanlar, tesis için yapılan güvenlik analizlerinin ise bir milyon yıllık olası risk senaryolarını kapsadığını belirtiyor.
Okumaya devam et
ilgili gelişmeler- Ortak aktörcanlı
Trump İran Taslağını Müttefiklere Sundu; Moskova'ya Saldırı, Kim Görüşmesi, Nükleer Sayı Uçurumu
ABD Başkanı Donald Trump, İran ile varılmaya çalışılan anlaşmanın taslağını İsrail dahil müttefiklere iletti. Nihai metnin Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasını öngördüğü, ancak nükleer meseleleri erteleyen geçici bir çerçeve olabileceği belirtiliyor. İsrail basını, Tel Aviv yönetiminin bu olasılıktan rahatsız olduğunu aktardı. İran ise ABD güçlerini Hürmüzgan bölgesinde son 48 saatte ateşkesi ihlal etmekle suçladı ve Trump'ın Umman'ı 'havaya uçurma' tehdidini kınadı. ABD istihbaratına göre İran, altı haftalık ateşkes sırasında insansız hava aracı üretiminin bir bölümüne yeniden başladı ve ordusunu beklenenden hızlı toparladı. Moskova, ikinci gece üst üste geniş çaplı insansız hava aracı saldırısına hedef oldu. Rus yetkililer, başkente yönelik 620 İHA'nın tespit edildiğini, 20'den fazlasının engellendiğini ve havalimanlarında kısıtlamalar uygulandığını bildirdi. Aynı süreçte Rus güçleri Jitomir'de polis binasını vurdu; can kaybına ilişkin bilgiler netleşmedi. Trump, Kuzey Kore lideri Kim Jong-un ile bu yıl, muhtemelen Kasım'da Çin'in Şıncın kentindeki APEC Zirvesi sırasında yüz yüze görüşmeyi planladığını açıkladı ve Pyongyang'ın 57 'çok güçlü' nükleer silahı olduğunu söyledi. Güney Kore Savunma Bakanı ise Kuzey'in 80 ila 120 savaş başlığına sahip olabileceğini tahmin ederek Trump'ın rakamının çok üzerinde bir değerlendirme paylaştı. Kim'in kız kardeşi, Zelenskiy'in Kuzey Kore'nin Rusya'ya ek asker gönderdiği iddiasını yalanladı.
417 olay4 sa önce - Ortak aktörcanlı
Donör spermiyle doğan çift, akrabalık testi için yasaları çiğnedi
Fransa'da donör spermiyle dünyaya gelen Audrey ve Arthur Kermalvezen, birbirlerine aşık olduktan sonra biyolojik olarak akraba olup olmadıklarını öğrenmek istedi. Fransa'daki yasal engeller nedeniyle bu bilgiye erişemedikleri için çift, yasaları çiğneyerek sonuca ulaşmaya çalıştı. Arthur Kermalvezen, çocukluğundan beri karşılaştığı erkeklerin biyolojik babası olabileceği endişesi taşıdığını BBC'ye anlattı. Olay, donörle üreme yöntemleriyle dünyaya gelen bireylerin köken bilgisine erişimi ve bu alandaki yasal kısıtlamaların yarattığı kişisel çıkmazları gündeme getiriyor. Fransa'daki mevcut düzenlemeler, donör çocuklarının genetik geçmişlerini öğrenmesini zorlaştırırken, aynı donörden doğan bireylerin birbirleriyle ilişki kurması gibi riskler de tartışma konusu.
Fransa1 olay13 Ağu - Ortak aktörcanlı
Avrupa'da tam güneş tutulması öncesi koruyucu gözlük karaborsası oluştu
Avrupa genelinde yarın gerçekleşecek nadir tam güneş tutulması öncesinde koruyucu gözlük bulma telaşı zirveye ulaştı. Eczaneler, gözlükçüler ve diğer satış noktaları yoğun talebi karşılayamazken, gözlükler karaborsaya düştü. Tutulmanın tam izlenebileceği hattın İspanya'dan geçmesi, bu bölgede talebi daha da artırdı. Koruyucu gözlük sıkıntısı, tutulmayı çıplak gözle izlemenin kalıcı göz hasarına yol açabileceği uyarılarıyla birlikte kamu güvenliği endişelerini artırıyor. Karaborsada satılan sertifikasız gözlüklerin yeterli koruma sağlamama riski, tüketici derneklerini harekete geçirdi. Tedarik zincirindeki aksaklık ve fırsatçı fiyat artışları, kısa vadeli bir ekonomik spekülasyon örneği olarak değerlendiriliyor. Yetkililer, vatandaşları yalnızca onaylı ürünleri kullanmaları konusunda uyarırken, bazı belediyeler ücretsiz gözlük dağıtımına başladı.
Fransa1 olay11 Ağu - Ortak aktör
Rekor Sıcaklar Fransa'da Siyasi Krize Yol Açtı: Bin Ek Ölüm
Batı Avrupa'yı etkileyen aşırı sıcak hava dalgası, Fransa'da ciddi can kaybına neden oldu. Fransa Halk Sağlığı Kurumu, 24 Haziran'dan itibaren önceki aylara kıyasla yaklaşık 1.000 ek ölüm kaydedildiğini açıkladı. Yetkililer, beklenenden fazla ölümün sıcaklıklarla bağlantılı olduğunu belirtti. Sıcak hava dalgasının yol açtığı ölümler, hükümeti yoğun eleştirilerin hedefi haline getirdi. Acil durum önlemleri ve sağlık altyapısının yetersizliği tartışılırken, siyasi kriz derinleşti. Kamuoyunda, yetkili kurumların krizi yönetme biçimine yönelik öfke büyüyor. Fransa'da 2003'teki ölümcül sıcak dalgasının ardından alınan önlemlere rağmen yaşanan bu kayıplar, iklim değişikliğine uyum politikalarının yetersizliğini gündeme taşıdı. Siyasi gerilim, hükümetin sosyal politikalardaki kırılganlığını ve aşırı hava olaylarına hazırlık konusundaki eksiklikleri su yüzüne çıkarıyor.
Afganistan1 olay29 Haz - Ortak aktör
Yapay Zeka Öncülüğünde Küresel Halka Arz Hacmi 194 Milyar Dolara Ulaştı
2026'nın ilk yarısında yapay zeka şirketlerinin öncülük ettiği halka arzlar, küresel ölçekte 194 milyar dolarlık hacme ulaştı. SpaceX'in 86 milyar dolarlık işlemi toplamın neredeyse yarısını oluşturdu. Uzmanlar, yoğun talebin yapay zeka hisselerinde balon riskini artırdığını ve piyasada likidite sıkıntısı yaratabileceği uyarısında bulundu. Halka arzlardaki bu ivme, piyasaların kapasitesini sınarken finansal istikrara dair soru işaretlerini de beraberinde getiriyor.
ABD1 olay23 Tem - Ortak aktör
Zaporijya'da Alman ve İngiliz Paralı Askerler Etkisiz Hale Getirildi
Rusya güvenlik güçleri, Zaporijya bölgesinde Almanya ve Birleşik Krallık'tan olduğu belirtilen bir grup paralı askerin etkisiz hale getirildiğini açıkladı. TASS haber ajansının aktardığına göre, ölenler arasında 2003 doğumlu Jason Largan Jaycee ve 2000 doğumlu Laterman Philippe Maximilian isimli kişiler bulunuyor. Bu rapor, Ukrayna savaşında yabancı savaşçıların varlığını bir kez daha gündeme getirdi. Zaporijya cephesi, çatışmaların yoğunlaştığı bölgelerden biri olarak öne çıkıyor. İddianın bağımsız kaynaklarca henüz doğrulanmadığı görülüyor. Rusya, daha önce de Ukrayna saflarında savaşan yabancı uyruklu kişilerin etkisiz hale getirildiğini duyurmuştu. Bu tür iddialar, çatışmaların uluslararası boyutunu ortaya koyarken, ilgili ülkelerin vatandaşlarının savaşa katılımı konusundaki hukuki ve diplomatik tartışmaları da beraberinde getiriyor.
Almanya1 olay31 May