Russia — Diplomatic Developments

Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskyy, ülkedeki haftalık protestoların ardından ordu komutanını görevden aldı. Bu değişiklik, 2022’deki tam ölçekli işgalden bu yana en büyük siyasi krizlerden birine işaret ederken, Zelenskyy aynı günlerde Rusya’nın 48 saat içinde büyük bir füze ve insansız hava aracı saldırısı başlatacağı uyarısında bulundu. Ayrıca Moskova’nın sonbaharda geniş çaplı seferberlik hazırlığında olduğunu ve Rus kayıplarının asker alımını aştığını açıkladı. Rusya, belirtilen süre içinde Ukrayna genelinde yoğun saldırılar düzenledi; 70’ten fazla füze ve 280 İHA fırlatıldı. Başkent Kiev dahil birçok bölgede en az 14 sivil hayatını kaybetti, aralarında çocukların da bulunduğu çok sayıda yaralı var. Rusya Savunma Bakanlığı, saldırıların askerî havaalanları, savunma sanayi tesisleri ve lojistik merkezleri hedef aldığını, ayrıca Karadeniz’de Ukrayna’nın askerî yük taşıyan gemilerine yönelik ayrı bir operasyon yapıldığını duyurdu. Ukrayna ise Rusya topraklarına insansız hava aracı taarruzlarıyla karşılık verdi: Ryazan petrol rafinerisi ile online perakende devi Wildberries’e ait depolara saldırılar düzenlendi. Diplomatik cephede Zelenskyy, ABD Başkanı Donald Trump ile Beyaz Saray’da görüşerek Patriot füzelerinin ortak üretimini ele aldı; Polonya Başbakanı Tusk’a da planlanan büyük saldırı hakkında bilgi verdi. Rusya ise İngiltere’yi Ukrayna’ya Gripen savaş uçakları vermesi halinde sonuçları konusunda uyardı ve sözcüleri aracılığıyla Batı’nın Ukrayna’yı bir ‘koçbaşı’ olarak kullandığını öne sürdü.

Rusya Savunma Bakanlığı ve devlet haber ajansı TASS'ın bildirdiğine göre, son 24 saat içinde Rus birlikleri Dnepropetrovsk bölgesinde Dobropasovo, Harkov bölgesinde Novovasilevka ve Donetsk bölgesinde Tikhonovka yerleşimlerini ele geçirdi. Aynı kaynaklar, yılbaşından bu yana Harkov bölgesinde 20'den fazla yerleşimin kontrol altına alındığını ve 60 kilometrekareden fazla alanın kazanıldığını duyurdu. Rusya'nın doğu cephesindeki taarruzları kapsamında Aleksandrograd yerleşiminin kuzeyinde de önemli bir savunma bölgesinin kontrolünün sağlandığı belirtildi. Çatışmalarda Ukrayna ordusunun günlük kayıplarının 1.300'ü aştığı iddia edildi. Buna karşın BBC, Ukrayna'nın Rus ikmal konvoylarını hedef almak için yapay zeka destekli insansız hava araçları kullandığını ve işgal altındaki topraklarda mühimmat, yakıt ve gıda taşıyan kamyonlara yönelik saldırıları video analizleriyle doğruladığını bildirdi. Haber, özellikle ikmal hatlarını hedef alan bu taktiğin savaşın seyrine etki etme potansiyeline işaret ediyor. Rusya'nın resmi açıklamaları, bölgedeki askeri ilerlemelere odaklanırken, Ukrayna'nın teknolojik karşılık verme kapasitesi çatışmanın iki yönlü dinamiklerini ortaya koyuyor.

Ukrayna Genelkurmayı’nın verilerine göre Rus ordusunun günlük kaybı 1.190 ila 1.380 asker arasında seyrederken, toplam kayıp 1,37 milyonu aştı. Bağımsız araştırmacılar tarafından doğrulanan ölü sayısı 225 bini geçerken, BBC ve Mediazona en az 200 Rus askerinin 18 yaşında ya da daha genç olduğunu belgeledi. Cephedeki yoğun çatışmalar sürerken, Baltık ülkelerinde art arda yaşanan drone ihlalleri savaşın bölgeye sıçrama endişelerini körüklüyor. ABD Başkanı Donald Trump, Putin ve Zelensky ile ayrı ayrı yaptığı telefon görüşmelerinde savaşı sona erdirmek için “bir şeyler yapılabileceğini” söyledi. Fransa’daki G7 zirvesinde Avrupalı liderler, Trump’a Putin-Zelensky görüşmesine ev sahipliği yapması çağrısında bulundu. Zelensky ise tüm G7 ülkelerinin Rusya’yı yaptırımlar yoluyla müzakereye zorlama konusunda birleştiğini aktardı. İsviçre Cumhurbaşkanı ile Cenevre’de bir araya gelen Ukrayna lideri, hava savunma ihtiyaçları ve enerji iş birliğini ele aldı. Rusya Dışişleri Bakanı Lavrov, Anchorage anlaşmalarının savaşı bitirme yolunda ilk adım olduğunu belirtirken, Avrupa’nın çözüm çabalarını baltaladığını öne sürdü. Putin ise sekiz yıldır savaşı durdurmaya çalıştıklarını iddia etti. Diplomatik trafik yoğunlaşsa da, sahada tırmanan kayıplar ve Baltık’taki gerilim, ateşkes ihtimaline gölge düşürüyor.

Ukrayna’ya ait insansız hava araçları Rusya’nın birden fazla bölgesinde hedeflere yönelik saldırı düzenledi. Volgograd bölgesinde bir kişi hayatını kaybederken, Saratov’da bir rafineri vuruldu, Yaroslavl’da ise endüstriyel yakıt depolama tesisleri drone enkazının isabet etmesi sonucu hasar gördü. Rus devlet ajansı TASS’ın ilk bildirimlerine göre, mahkeme binasına isabet eden bir drone olayında can kaybı yaşanmadı. Saldırılar, Ukrayna’nın savaşın seyrinde Rusya içlerindeki hedeflere yönelik vuruşlarını yoğunlaştırdığı bir dönemde gerçekleşti. Al Jazeera’nın haberine göre Saratov rafinerisi gibi kritik altyapı tesislerinin hedef alınması, çatışmanın ekonomik boyutunu öne çıkarıyor. Rus yetkililer, droneların büyük kısmının hava savunma sistemlerince etkisiz hale getirildiğini, ancak enkaz parçalarının sivil altyapıda hasara yol açtığını belirtti. Olaylar, taraflar arasındaki askeri gerilimin tırmandığını ve sivil bölgelerin de çatışmadan doğrudan etkilenmeye başladığını gösteriyor. Uluslararası toplum, sivil kayıplar ve altyapı hasarına ilişkin endişelerini sürdürürken, her iki taraf da karşılıklı suçlamalarda bulunuyor. Özellikle enerji tesislerinin vurulması, küresel enerji piyasaları ve bölgesel istikrar açısından yakından izleniyor.

ABD istihbarat kurumlarının değerlendirmesine göre Rusya, NATO ve Avrupa Birliği'ni içeriden yıkmayı amaçlayan gizli bir plana sahip. NDTV'nin haberine yansıyan bilgilere göre bu plan kapsamında siber saldırılardan NATO'nun doğu kanadına yönelik sınır ihlallerine kadar çeşitli operasyonlar öngörülüyor. Değerlendirmede, ittifakın kararlılığını sınamaya yönelik bir testin bu sonbahar gibi erken bir tarihte gerçekleşebileceği belirtiliyor. Bu tür adımların NATO üyesi ülkeler arasındaki dayanışmayı ve karar alma süreçlerini hedef alabileceği ifade ediliyor.

Ukraynalı savcılar, Ekim 2025'te Pokrovsk cephesinde yakalanan Ukraynalı bir birlik komutanının başından vurularak öldürülmesiyle ilgili olarak bir Rus taarruz askerini tespit etti ve şüpheli bildirimi tebliğ etti. Olay, doğu Ukrayna'da süren çatışmaların yoğunlaştığı Pokrovsk bölgesinde yaşandı. Ukrayna kolluk kuvvetleri, esir alınan komutanın öldürülmesinden sorumlu tuttuğu askerin kimliğini belirledi. Soruşturma devam ediyor.

Birleşik Krallık Ulusal Siber Güvenlik Merkezi (NCSC) ve müttefik ülkeler, Rus devleti bağlantılı siber aktörlerin kötü yapılandırılmış yönlendiricileri istismar ederek küresel çapta kritik sektörleri hedef aldığını açıklayan bir danışma belgesi yayımladı. Uyarı, Rus istihbarat servislerinin bu açıklıkları kullanarak ağlara sızma, veri toplama ve istihbarat faaliyetleri yürüttüğüne dikkat çekiyor. Uzmanlar, özellikle enerji, ulaşım, sağlık ve iletişim gibi kritik altyapıların risk altında olduğunu vurguluyor. Danışmada, kurumlara yönlendirici ayarlarını denetlemeleri, güncellemeleri yapmaları ve çok faktörlü kimlik doğrulama gibi temel güvenlik önlemlerini acilen devreye almaları tavsiye ediliyor. Bu uyarı, Rusya'nın siber casusluk kapasitesinin süregelen bir tehdit olduğunu ve devlet destekli saldırıların günlük teknolojik zafiyetlerden nasıl yararlandığını bir kez daha ortaya koyuyor.

2-4 Temmuz tarihlerinde Rusya’nın Ukrayna’nın Dnipropetrovsk, Herson, Mikolayiv ve Zaporijya bölgelerine düzenlediği saldırılarda en az 11 sivil öldü, 30’dan fazla kişi yaralandı. Saldırılarda süpermarket, benzin istasyonu, mayın ofisi ve kargo merkezi gibi sivil altyapı hedef alındı; Herson’da bir gönüllünün daha önceki saldırıda aldığı yaralarla hayatını kaybettiği bildirildi. Ukrayna hava kuvvetleri, Rusya’nın bir gecede 125 Şahid tipi drone ve füzeler fırlattığını açıkladı. Rus kaynakları ise aynı dönemde Ukrayna’ya ait İHA’ların Kırım ve Yaroslavl’da birer kişinin ölümüne, Kaluga’da bir tesiste yangına yol açtığını duyurdu. Saldırılar, Ukrayna Devlet Başkanı Zelenskiy’nin ABD Başkanı Trump ile görüşmeden önce tırmanış uyarısı yaptığı NATO zirvesi arefesinde yoğunlaştı. Rusya Savunma Bakanlığı, Ukrayna’yı zirve öncesi provokasyonla suçlarken, karşılıklı saldırılar diplomatik gerilimin gölgesinde sivil can kayıplarının arttığını gösterdi.

Rus savunma kaynağına dayandırılan TASS haberine göre, Ukrayna ordusu ciddi Patriot hava savunma füzesi sıkıntısıyla karşı karşıya. Kaynak, Patriot önleyici füzelerdeki küresel kıtlığın, bu füzelerin Orta Doğu'da büyük ölçekli kullanımı sonrasında derinleştiğini belirtti. Patriot sistemleri, Ukrayna'nın hava savunmasında kritik rol oynuyor ve Batılı ülkelerce tedarik ediliyor. Söz konusu iddia, Ukrayna'nın mühimmat ve hava savunma kapasitesi üzerindeki baskıyı gündeme getiriyor. Küresel tedarik zincirindeki daralma, çatışmanın seyrini etkileyebilecek unsurlar arasında yer alıyor. Ancak açıklama yalnızca Rus tarafından gelmiş olup bağımsız kaynaklarca doğrulanmamıştır.

Rusya Soruşturma Komitesi Başkanı Alexander Bastrykin, 2022'den bu yana 16.800'den fazla paralı askerin Ukrayna ordusuna katıldığını açıkladı. Bastrykin, bu kişilerin birçoğunun öldüğünü, bazılarının ise sözleşmelerini feshederek Ukrayna'dan ayrıldığını belirtti. Açıklama, Rus devlet haber ajansı TASS tarafından duyuruldu. Rus yetkililer, çatışmanın başından beri Ukrayna'da yabancı savaşçıların varlığını sıklıkla gündeme getiriyor. Bu tür sayısal veriler, Moskova'nın Ukrayna'yı uluslararası hukuka aykırı biçimde paralı asker kullanmakla suçladığı anlatıyı desteklemek için kullanılıyor. Ukrayna ise yabancı savaşçıları, ülkenin savunmasına destek veren gönüllü birlikler olarak tanımlıyor.

Çin'in Rusya Büyükelçisi Zhang Hanhui, Moskova ile Pekin'in Japonya'nın nükleer silah edinme girişimlerine karşı çıkacağını söyledi. Hanhui ayrıca iki ülkenin Japonya'nın hızlanan yeniden silahlanmasına kesin biçimde karşı çıkmayı gerekli gördüğünü belirtti. Açıklama, Rusya ve Çin'in Japonya'nın askeri ve nükleer alandaki adımlarına yönelik ortak tutumunu ortaya koyuyor. Büyükelçinin TASS'a yaptığı değerlendirmede, Tokyo'nun olası nükleer silah geliştirme yönelimi ve hızlanan yeniden silahlanma süreci iki ülke tarafından bölgesel istikrar açısından sakıncalı görülüyor.

ABD Hava Kuvvetleri'nin yeni elektronik harp uçağı EA-37B Compass Call, Rusya'nın Kaliningrad bölgesi sınırı boyunca uçtu. The War Zone'un haberine göre uçak, NATO'nun daha geniş bir paketinin parçası olarak özelleştirilmiş keşif ve elektronik harp görev paketi kapsamında görev yaptı. Kaliningrad, Rusya'nın Baltık Denizi'ndeki stratejik askeri karakolu olarak biliniyor. EA-37B'nin bu uçuşu, NATO'nun bölgedeki elektronik harp ve keşif yeteneklerini içeren bir hava operasyonunun parçasıydı. Uçuşun, Rusya'nın stratejik askeri karakolunun eşiğinde gerçekleşmesi dikkat çekti.

Rus savaş muhabiri Yevgeny Poddubny, Kaliningrad yakınlarında NATO'ya ait çok sayıda keşif uçağının eş zamanlı olarak Rusya sınırına yakın faaliyet gösterdiğini bildirdi. TASS haber ajansı, Poddubny'nin açıklamasını aktardı. Söz konusu iddia, Baltık bölgesindeki NATO-Rusya geriliminin bir yansıması olarak değerlendiriliyor. Kaliningrad, Rusya'nın Baltık Denizi kıyısındaki önemli askeri bölgesi konumunda. Haber yalnızca Rus savaş muhabirinin aktarımına dayanıyor; NATO tarafından veya bağımsız kaynaklardan herhangi bir teyit bulunmuyor. Bu nedenle hava hareketliliğinin kapsamı ve amacı hakkında net bilgi mevcut değil.

Karadeniz ve Azak Denizi'nde limanlara, tahıl terminallerine ve ticari gemilere yönelik saldırıların son dönemde artması, Rusya ve Ukrayna'nın tahıl ihracatını olumsuz etkiledi. Dünya gazetesinin haberine göre, bu saldırılar bölgedeki tahıl sevkiyatını sekteye uğratırken küresel gıda arzına ilişkin kaygıları yeniden gündeme taşıdı. Karadeniz havzası, dünya tahıl ticaretinin kritik güzergâhlarından biri olup özellikle Rusya-Ukrayna savaşı sonrası alternatif rotalarla da olsa küresel gıda güvenliği açısından hayati rol oynuyor. Tahıl terminalleri ve gemilere yönelik saldırılar, sevkiyat kapasitesini düşürürken navlun maliyetlerini artırabilir ve ithalatçı ülkelerde gıda fiyatlarında dalgalanmalara yol açabilir. Jeopolitik tansiyonun yüksek olduğu bölgede, askeri eylemlerin ticari deniz trafiğini hedef alması, Karadeniz Tahıl Girişimi'nin askıya alınmasıyla zaten kırılganlaşan gıda tedarik zincirlerine yeni bir darbe vuruyor. Uzmanlar, saldırıların sürmesi halinde küresel arz güvenliğinin daha da risk altına girebileceğini belirtiyor.