China — Diplomatic Developments

Ürdün Kralı II. Abdullah, Orta Doğu'daki çatışma ortamında Çin'e resmi ziyarete başladı. Anadolu Ajansı'nın haberine göre Abdullah ile Çin Devlet Başkanı Şi Cinping'in ikili, bölgesel ve uluslararası konularda görüş alışverişinde bulunması bekleniyor. Görüşmede iki ülke arasındaki ilişkilerin yanı sıra bölgesel ve uluslararası gelişmelerin ele alınacağı belirtiliyor. Ziyaret, Orta Doğu'da süregelen çatışmaların gölgesinde gerçekleşiyor ve tarafların gündemindeki diplomatik temasın kapsamını ortaya koyuyor.

Çin merkezli teknoloji devi Alibaba, 30 Haziran'da sona eren çeyreğe ilişkin finansal sonuçlarını açıkladı. Şirketin geliri bu dönemde yaklaşık 269 milyar yuan (40 milyar ABD doları) olarak gerçekleşti. Bu, geçen yılın aynı çeyreğine göre yüzde 9'luk bir artışa işaret ediyor. Alibaba'nın açıklamasında gelir artışının yapay zekâ destekli büyümeden kaynaklandığı belirtildi. Şirket, çeyrek dönemdeki performansını 'AI destekli gelir artışı' olarak nitelendirdi. Başka finansal detay veya bölgesel kırılım paylaşılmadı.

ABD Başkanı Donald Trump'ın ulusal füze savunma sistemi olarak planladığı "Altın Kubbe" projesinin, ABD'yi tam olarak koruyamayabileceği ve Çin, Rusya ile Kuzey Kore'nin dahil olduğu küresel silahlanma yarışını hızlandırabileceği belirtiliyor. Uzmanlar, mevcut füze savunma sistemlerinin daha da genişletilmesinin, diğer ülkelerden ek karşı adımlar getirebileceği görüşünde. Maryland Üniversitesi'nden Profesör Steve Fetter, "Bu füze savunmalarını daha da genişletirsek, ek tepkiler bekleyebiliriz" diyerek projenin caydırıcılık yerine tırmanmaya yol açabileceğine işaret etti. Değerlendirmeler, sistemin yalnızca ABD güvenliğini sağlamakla kalmayıp aynı zamanda stratejik dengeleri etkileyebileceğini ortaya koyuyor.

Çin bağlantılı olduğu değerlendirilen ve FamousSparrow ile ilişkilendirilen SilkParasite adlı tehdit aktörünün, Orta Asya'daki kurumlara yönelik hedefli oltalama (spear-phishing) kampanyası yürüttüğü bildirildi. Kampanyada uzaktan erişim truva atları (RAT) kullanılarak sistemlere erişim sağlanmaya çalışıldığı belirtiliyor. Dark Reading'in haberine göre bu faaliyet, Çin kaynaklı gelişmiş sürekli tehdit (APT) gruplarının jeopolitik, teknik ve stratejik hamlelerine dair ipuçları sunuyor. Orta Asya'nın hedef seçilmesi, bölgedeki diplomatik ve ekonomik çıkarlarla bağlantılı olabileceği şeklinde yorumlanıyor; haberde resmi bir doğrulama yer almıyor. Olay, siber casusluk faaliyetlerinin bölgesel dinamiklerle eş zamanlı ilerlediğini gösteren bir örnek olarak değerlendiriliyor. Kurumların bu tür oltalama e-postalarına karşı dikkatli olması gerektiği vurgulanıyor.

Çin'in Nijerya Büyükelçisi Yu Dunhai, 2026'nın ilk yarısında Nijerya-Çin ticaret hacminin yüzde 35 artışla 18 milyar dolara ulaştığını açıkladı. Artış, Çin'in Afrika ülkelerine yönelik sıfır gümrük vergisi politikasının uygulanmasının ardından kaydedildi. Politika, Nijerya'nın Çin'e ihracatını kolaylaştırarak iki ülke arasındaki ticaret akışını güçlendirdi. Açıklama, Çin-Afrika ekonomik işbirliğinin genişlediği bir dönemde geldi.

Salı gecesi düzenlenen bir münazarada, Cumhuriyetçi yedek senatör Darline Graham, Tayvan ve Güney Çin Denizi'nin ABD ulusal güvenliğine tehdit oluşturup oluşturmadığı sorusuna yanıt verirken tereddüt etti. Lindsey Graham'ın kız kardeşi olan Graham, 'Dürüst olacağım, ulusal güvenlik konusunda o kadar bilgili değilim' ifadesini kullandı. Bu açıklama, ABD dış politikasında Tayvan ve Güney Çin Denizi'ne ilişkin güvenlik değerlendirmelerinin gündemde olduğu bir dönemde geldi. Graham'ın kamuoyu önünde ulusal güvenlik konusundaki bilgi eksikliğini kabul etmesi, münazarada adayın bu alandaki yeterliliğine dair bir tartışma başlattı.

OpenAI, Avrupa genelindeki ChatGPT kullanıcılarına yönelik reklam uygulamasını 24 Ağustos'tan itibaren başlatacağını duyurdu. Ücretsiz ve düşük maliyetli yapay zekâ ajanlarını kullanan Avrupalı kullanıcılar bu tarihten sonra reklam görmeye başlayacak. Şirket, Şubat ayında ABD'de benzer bir uygulamayı hayata geçirmişti. Bu adım, OpenAI'nin modellerinden elde ettiği geliri artırma stratejisinin bir parçası olarak öne çıkıyor. Reklamların kullanıcı deneyimine etkisi ve Avrupa'daki dijital reklam düzenlemeleriyle uyumu, uygulamanın başlamasıyla birlikte daha net değerlendirilebilecek.

Evergrande'in tasfiye memurları, Hong Kong Menkul Kıymetler ve Vadeli İşlemler Komisyonu (SFC) ile denetim firması PwC arasında imzalanan 1 milyar Hong Kong doları (128 milyon ABD doları) tutarındaki uzlaşmayı yargı denetimine götürdü. Çarşamba günü görülen duruşmada SFC avukatları, kurumun disiplin yetkilerinin sınırsız olduğunu ve bağımsız yatırımcıların menfaatlerini koruma görevi bulunduğunu savundu. Söz konusu uzlaşma, China Evergrande Group'a ilişkin denetim skandalının odağındaki muhasebe firmasıyla yapıldı. Tasfiye memurlarının itirazı, çöken gayrimenkul geliştiricisinin alacaklıları açısından ve Hong Kong'daki piyasa düzenleme uygulamaları bakımından emsal niteliği taşıyabilir.

Avrupa hükümetleri, yaklaşık 1 trilyon dolarlık yatırım finansmanı açığıyla karşı karşıya kalırken, öncü teknolojiler geliştiren girişimleri desteklemek için kapsamlı bir arayışa girdi. Bu hamle, Avrupa'nın Çin ve ABD ile rekabet edebilme kapasitesini güçlendirmeyi hedefliyor. Finansman açığının büyüklüğü, kıtanın teknoloji ekosistemindeki yatırım ihtiyacını ortaya koyuyor. Hükümetlerin geniş kapsamlı destek ağı kurması, stratejik sektörlerde dışa bağımlılığı azaltma ve rekabet gücünü artırma çabası olarak değerlendiriliyor.

Güney Çin Sabah Postası'nın aktardığına göre, Pony AI kurucusu ve CEO'su James Peng, Avrupa'daki iş ortamının son bir yılda Çinli robotaksi işletmecileri için daha açık ve dostane hale geldiğini belirtti. Peng, otonom sürüşe yönelik açıklıkta ve pazara kademeli erişim sağlama isteğinde geçen yıla kıyasla belirgin bir artış olduğunu ifade etti. Bu gelişme, Çinli şirketlerin otonom sürüş teknolojisini küresel ölçekte ticarileştirmesini kolaylaştırabilir. Avrupa'da robotaksi dağıtımının hız kazanmasıyla birlikte düzenleyici darboğazın hafiflediği görülüyor.

Milliyet'in derlediği habere göre, top mermilerinde kullanılan barutun temel maddesi olan nitroselüloz, pamuk liflerinden elde ediliyor. Pamuk toplandıktan sonra tohum üzerinde kalan kısa lifler "linter" olarak adlandırılıyor ve temizlendiğinde yüzde 98'in üzerinde saf selüloz oranına ulaşıyor. Bu nedenle mühimmat üretimi doğrudan pamuk arzına bağlı. Haberin başlığında, Türkiye'nin Avrupa'ya alternatif tedarikçi olabileceği sorusu gündeme getiriliyor. Ancak metnin devamında bu konuya ilişkin ayrıntı verilmiyor; mevcut bölüm yalnızca teknik bağımlılığı açıklıyor. Bu durum, savunma sanayisinin tarımsal hammaddeye duyarlılığını ortaya koyuyor.

Cumhurbaşkanlığı Yatırım ve Finans Ofisi Başkanı Ahmet Burak Dağlıoğlu, yapay zekanın küresel diplomasinin ve ekonomik rekabetin temel unsurlarından biri haline geldiğini belirterek, yapay zeka yatırımlarının büyük bölümünün ABD ve Çin'de yoğunlaştığını ifade etti. Bu durum, yapay zeka alanındaki küresel güç dengesinin mevcut iki kutuplu yapısını teyit ederken, diğer ülkeler için rekabetçi kalabilme yarışını zorlaştırıyor. Özellikle teknoloji geliştirme, veri yönetimi ve yetenek havuzu gibi kritik alanlarda ABD ve Çin'in önde olması, uluslararası ekonomik ve siyasi ilişkileri yeniden şekillendiriyor. Dağlıoğlu'nun açıklamaları, Türkiye'nin de içinde bulunduğu gelişmekte olan ekonomilerin yapay zeka ekosistemine entegre olma zorunluluğunu vurguluyor. Yatırımların bu iki ülkede yoğunlaşması, dijital egemenlik risklerini artırırken, uluslararası işbirlikleri ve yerel inovasyon politikalarının önemini gündeme taşıyor.

The Atlantic yazarı Simon Shuster, ABD ve NATO'nun Çin'in Tayvan'ı işgali ile Rusya'nın Doğu Avrupa'da bir NATO üyesine eş zamanlı saldırısı senaryosuna karşı hazırlıklı olmadığını yazdı. Rapora göre ittifak, iki cepheli böyle bir çatışma durumunda askeri kaynakların nasıl önceliklendirileceğine dair net bir plana sahip değil. Değerlendirme, Rusya-Çin yakınlaşması ve Tayvan çevresindeki gerilim bağlamında Batı savunma planlamasının karşı karşıya olduğu stratejik açığı ortaya koyuyor. Shuster'ın analizi, NATO'nun mevcut hazırlıklarının büyük ölçüde tek cepheli senaryolara odaklandığını ve eşgüdümlü bir saldırı ihtimalinin yeterince ele alınmadığını belirtiyor.

Tayvan ordusu, Han Kuang 42 tatbikatı sırasında Taoyuan Uluslararası Havalimanı'nın batısında 30 mm top, makineli tüfek ve tanksavar füze rampalarıyla eğitim yaptı. Havalimanı, savunma harekâtının odak noktası olarak belirlendi. CM-34 Clouded Leopard tekerlekli zırhlı muharebe araçları, gerideki bir inşaat alanında gizlenmiş bölük seviyesindeki M1A2T Abrams tanklarına güvenlik sağladı. Tatbikat, Tayvan'ın kara unsurlarının havalimanı çevresindeki savunma düzenini test etti.

Çin'e ait konteyner gemilerinin üç yıl önce Kuzey Deniz Rotası'nı kullanmaya başlamasıyla Arktik deniz yolu küresel önem kazandı. Aynı dönemde Yemen'deki Husilerin Kızıldeniz'de ticari gemilere yönelik saldırıları, Avrupa ile Asya arasındaki en hızlı güzergâh olan Süveyş Kanalı'ndaki trafiği aksattı. Bu durum, yaklaşık altmış yıl önceki Arap-İsrail savaşından bu yana çatışma kaynaklı en ciddi kesinti olarak kayıtlara geçti. Süveyş'teki aksamalar, Kuzey Deniz Rotası'nı Çin ve Rusya açısından daha kritik bir alternatif hâline getirdi. Küresel deniz ticaretinin kilit darboğazlara bağımlılığı ve güvenlik risklerine karşı kırılganlığı, bu tür alternatif koridorların önemini artırıyor. Arktik rotanın gelecekteki kullanımı, Avrupa-Asya ticaret güzergâhları üzerindeki baskıyı hafifletme potansiyeli taşıyor.