Afghanistan — Diplomatic Developments

Millî Savunma Bakanlığı Sözcüsü Tuğamiral Zeki Aktürk, TEKNOFEST Mavi Vatan etkinlikleri kapsamında Gölcük'teki TCG Koçhisar'da düzenlenen haftalık basın bilgilendirme toplantısında, Ebu Ez-Zuhur hava üssünde Türk askerinin bulunmadığını açıkladı. Açıklama, terörle mücadele ve hudut güvenliği gündemiyle yapılan bilgilendirme sırasında kayda geçti. Bakanlık, sahadaki gelişmelere ilişkin düzenli basın toplantılarıyla kamuoyunu bilgilendirme uygulamasını sürdürüyor.

Birleşmiş Milletler, 2025 yılında dünya genelinde 350 yardım görevlisinin hayatını kaybettiğini açıkladı. BM, yardım görevlilerine yönelik saldırıları "kabul edilemez" olarak nitelendirdi. Bu veriler, insani yardım operasyonlarının yürütüldüğü bölgelerde çalışanların maruz kaldığı risklerin boyutunu ortaya koyuyor. Yardım görevlilerinin kaybı, kriz bölgelerinde insani erişimin ve güvenliğin sağlanmasının önemini gündeme getirdi.

Harvard Üniversitesi Tıp Fakültesi'ne bilimsel araştırmalar için bağışlanan kadavraların eski morg yöneticisi tarafından parçalanarak internet üzerinden yıllarca satıldığı ortaya çıktı. Üniversite, bu skandal nedeniyle açılan davaları sonuçlandırmak için ailelere 53 milyon dolar tazminat ödemeyi kabul etti. Olay, kadavra bağışı sistemine duyulan güvene ağır darbe vurdu. Tıp eğitimi ve araştırmaları için yapılan bağışların kötüye kullanılması, üniversitelerin denetim yükümlülüklerini ve etik standartları yeniden gündeme getirdi. Uzlaşma, mağdur aileler için hukuki bir sonuç sağlarken kurumların denetim sorumluluğunu öne çıkarıyor.

Milliyet'in derlediği habere göre, 1700'lü yılların sonrasında savaş sistemleri değişirken asimetrik savaş kavramı belirmeye başladı; gemi inşası gelişse de su altı büyük ölçüde bilinmiyordu. Okyanus keşiflerinin ve gemilerin cephe olduğu bu dönemde, Türkler tarafından dünya düzenini değiştiren ilk olarak nitelenen bir su altı aracı geliştirildi. Haber, söz konusu aracın dönemin savaşlarında yer almadığını, bugün ise benzer gemilerden Türkiye envanterinde 14 adet bulunduğunu aktarıyor. Tarihi aracın Haliç'te çürümeye terk edilmesi, erken dönem denizcilik teknolojisi mirasının korunması açısından dikkat çekiyor.

Pakistan'ın Bannu ilçesinin Janikhel Malikhel bölgesinde Salı günü bir güvenlik aracını hedef alan intihar saldırısı girişimi engellendi. Çekçekle yaklaşan saldırgan, güvenlik güçlerinin zamanında müdahalesiyle etkisiz hale getirildi; olayda iki güvenlik görevlisi yaralandı. Saldırı bir okulun yakınında gerçekleşti. Güvenlik güçleri aracı hedef alan saldırgan, saldırıyı tamamlayamadan durduruldu. Yaralı güvenlik görevlilerinin durumuna ilişkin ayrıntı verilmedi. Olay, bölgedeki güvenlik güçlerine yönelik tehdidin sürdüğünü gösteriyor. Erken müdahale, olası daha büyük kayıpların önüne geçti.

Kabil'de bir eğitim merkezinde Pazartesi günü meydana gelen patlamada en az 42 çocuğun yaralandığı bildirildi. Afganistan Birleşmiş Milletler Yardım Misyonu (UNAMA), Salı günü yaptığı açıklamada yaralı sayısını doğruladı ve olayın koşullarının belirlenmesi için soruşturma çağrısında bulundu. Patlamanın nedeni veya sorumluları hakkında açıklamada ayrıntı verilmedi. UNAMA'nın olayla ilgili soruşturma talebi, eğitim kurumlarındaki güvenlik açığını ve çocukların maruz kaldığı riski yeniden uluslararası gündeme taşıdı.

AK Parti, 'Terörsüz Türkiye' ve 'Terörsüz Bölge' hedefleri doğrultusunda yeni bir çalışma başlatarak parti teşkilatına ve TBMM grup üyelerine bilgilendirme yapıyor. Parti yetkilisi Yazıcı'nın sosyal medya paylaşımında, sürecin ikinci aşamasının hukuksal çerçevesini oluşturan 7595 sayılı 'Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun'un TBMM'de 467 oyla kabul edildiği hatırlatıldı. Kanunun, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın onayının ardından Resmi Gazete'de yayımlanması bekleniyor. AK Parti'nin teşkilat ve milletvekillerine yönelik bu bilgilendirme çalışması, yasanın uygulanması ve sürecin toplumsal desteğinin artırılması açısından önem taşıyor. 'Terörsüz Türkiye' süreci, terörün sona erdirilmesi ve toplumsal bütünleşmenin güçlendirilmesini hedefliyor; yeni yasal düzenleme bu hedefin ikinci aşamasını oluşturuyor.

İsrail'in aşırı sağcı Maliye Bakanı Bezalel Smotrich, Sderot kentindeki bir yeşivada yaptığı konuşmada Hamas'ın yenilgiye uğratılması için Gazze Şeridi'nin tamamen işgal edilmesi gerektiğini savundu. Bu açıklama, ABD Başkanı Donald Trump'ın damadı ve danışmanı Jared Kushner'in Gazze anlaşmasının ikinci aşamasına geçiş amacıyla bölgeyi ziyaret ettiği sırada geldi. Smotrich, kontrolün tamamen ele geçirilmesi gerektiğini ifade etti. Smotrich'in çağrısı, Gazze'de ateşkes ve esir takası anlaşmasının ikinci aşamasına ilişkin diplomatik çabaların sürdüğü bir dönemde yapıldı. Açıklama, İsrail hükümeti içindeki aşırı sağcı kanadın askeri seçenekleri öne çıkaran tutumunu yansıtıyor. Kushner'in ziyareti taraflar arasında ikinci aşama müzakerelerine yönelik angajman sürerken kaydedildi; Smotrich'in tam işgal çağrısı ise bu süreçte iç siyasi gerilimi ortaya koydu.

Ticaret Bakanı Ömer Bolat, Aksaray Ticaret ve Sanayi Odası Toplantı Salonu'nda sivil toplum kuruluşları temsilcileriyle yapılan istişare toplantısında konuştu. Bolat, Türkiye'de istihdamın 32 milyon 700 bine çıktığını açıkladı. Küresel ekonomik koşulların sıkıntılı olduğunu belirten Bakan, salgınla başlayan süreçte dünya ekonomisinde daralma ve küçülme yaşandığını söyledi. Bakan, para musluklarının açılmasının ardından dünya ekonomisindeki gelişmelere değindi. İstihdam rakamı, iş gücü piyasasındaki güncel seviyeyi ortaya koymaktadır.

Cuma günü Muridke'de iki şüphelinin öldürüldüğü iddia edilen çatışmanın ardından yürütülen üst düzey soruşturma, ceza adaleti sistemindeki boşlukları ve bazı polis, cezaevi ile yargı görevlilerinin şüpheli davranışlarını tespit etti. Soruşturma bulgularına göre bu ihmal ve usulsüzlükler, Lahor'da polis personeline yönelik bireysel hedefli saldırılarda can kayıplarına yol açtı. Rapor, güvenlik güçlerine yönelik saldırıların arkasında yalnızca militan faaliyetlerin değil, aynı zamanda kurumsal zafiyetlerin de etkili olabileceğini gösteriyor. Yetkililerin konuyla ilgili disiplin ve adli süreçleri başlatması gündemde.

Türkiye Gönüllü Teşekküller Vakfı (TGTV) Mütevelli Heyeti Başkanı Necmeddin Bilal Erdoğan, MÜSİAD'ın Bakırköy'deki merkezinde düzenlenen 17. Milli İrade Buluşması'nda konuştu. TGTV ve Milli İrade Platformu tarafından 'Terörsüz Türkiye' temasıyla gerçekleştirilen toplantıya TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş da katıldı. Erdoğan, konuşmasında Türkiye'nin önemli bir dönüm noktasında olduğunu belirtti. Buluşma, 'Terörsüz Türkiye' hedefini sivil toplum gündemine taşıdı. TBMM Başkanı'nın katılımı dikkat çekerken, Erdoğan'ın 'önemli bir dönüm noktası' ifadesi sürecin kritik bir aşamada değerlendirildiğini ortaya koydu.

Avrupa Birliği'nin sonbaharda Rusya'ya yönelik savaşın başlangıcından bu yana en geniş kapsamlı yaptırım listesini sunmayı planladığı bildirildi. AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, Alman Die Welt gazetesine verdiği röportajda Rusya-Ukrayna savaşı ve AB'nin yaptırım politikasına ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Kallas'ın açıklamaları, AB'nin Rusya üzerindeki ekonomik ve siyasi baskıyı artırma yönündeki hazırlıklarını ortaya koyuyor. Planlanan paketin savaşın başlangıcından bu yana en kapsamlı yaptırım listesi olacağı ifade ediliyor. Yaptırımların içeriğine ilişkin ayrıntılı bilgi paylaşılmadı.

War on the Rocks'ta yayımlanan bir makale, ABD'nin Afganistan'dan çekilmesinin beşinci yılı ile 11 Eylül saldırılarının 25. yıldönümünün yaklaştığı dönemde, 11 Eylül sonrası savaşlardan alınan derslerin yeterince öğrenilmediğini savunuyor. Makale, yazarın 'US Counterterrorism Operations in Afghanistan: Jackpots, Dry Holes, and Collateral Damage' başlıklı yakında yayımlanacak kitabındaki temalara dayanıyor. Makale, ABD'nin Afganistan'daki terörle mücadele operasyonlarının sonuçlarını; başarılar, başarısızlıklar ve sivil kayıplar gibi farklı boyutlarıyla ele alıyor. Bu değerlendirme, iki tarihsel dönüm noktasının kesişiminde, geçmiş askeri müdahalelerden çıkarılacak derslerin güncelliğini koruduğuna işaret ediyor.

Pakistan üzerinden Afganistan'a 724 insani yardım TIR'ı ulaştı. Birleşmiş Milletler İnsani Yardım Koordinasyon Ofisi (OCHA) sözcüsü Olga Cherevko, konvoyun gıda ve diğer kritik insani yardım malzemeleri taşıdığını açıkladı. Ekim ayında iki ülke arasında yaşanan çatışmaların ardından kara sınırı neredeyse tamamen kapatılmıştı. Bu kısıtlamaya rağmen gerçekleşen geçiş, Afganistan'daki insani ihtiyaçların karşılanması açısından önem taşıyor. BM açıklaması Pazar günü yapıldı.

İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi, Türkiye ve Azerbaycan polisinin ortak çalışması sonucu Bakü'de yakalanan ve yeni nesil suç örgütleriyle bağlantılı olduğu belirtilen bir şüphelinin Türkiye'ye getirildiğini açıkladı. Operasyon, Emniyet Genel Müdürlüğü Kaçakçılık ve Organize Suçlarla Mücadele Başkanlığı ile Cumhuriyet başsavcılıklarının koordinasyonunda, İstanbul Emniyet Müdürlüğü Organize Suçlarla Mücadele Şube Müdürlüğü ve Azerbaycan makamlarının iş birliğiyle gerçekleştirildi. Şüphelinin yakalanıp Türkiye'ye iadesi, sınır ötesi organize suç ağlarına yönelik iki ülke arasındaki polis iş birliğinin somut bir örneği olarak değerlendiriliyor. Yeni nesil suç örgütleriyle bağlantılı olduğu belirtilen ismin Türkiye'de yürütülen soruşturma kapsamında adli makamlara teslim edilmesi bekleniyor.