Ukrayna — Diplomatik Gelişmeler

27-28 Haziran gecesi Rusya, Ukrayna’nın başkenti Kiev başta olmak üzere birçok şehri balistik füzeler ve insansız hava araçlarıyla hedef aldı. Kiev’de en az dokuz sivil hayatını kaybetti, aralarında bir çocuğun da bulunduğu çok sayıda kişi yaralandı. Ukrayna hava savunma sistemleri çok sayıda füzeyi ve İHA’yı imha etse de enkaz parçaları yangınlara ve bir ilaç fabrikası da dahil olmak üzere maddi hasara yol açtı. Saldırı öncesinde Ukrayna Cumhurbaşkanı Zelenskiy, Rusya’nın büyük çaplı bir saldırı hazırlığında olduğu uyarısında bulunmuştu. Eş zamanlı olarak Harkov ve çevresinde de sivil hedeflere yönelik saldırılar gerçekleşti: dronelar otomobillere, benzin istasyonlarına ve konutlara isabet etti; bir yolcu öldü, çok sayıda kişi yaralandı. Herson’da güdümlü bombalar beş kişiyi yaraladı ve merkez ilçede elektrik kesintisine neden oldu. Ayrıca Rus güçlerinin sınıra iki kilometre mesafedeki Kozaça Lopan yerleşimine sızdığı bildirildi. Rus resmi kaynakları (TASS) bu operasyonu askeri-endüstriyel tesisler, enerji altyapısı ve havaalanlarını hedef alan bir misilleme saldırısı olarak nitelendirdi. Geniş bir coğrafyaya yayılan eş güdümlü vurucu güç, çatışmanın şiddetinde belirgin bir tırmanışa ve sivil halk ile kritik altyapı üzerindeki tehdidin sürdüğüne işaret ediyor.

Temmuz ayı ortasında Rus güçleri, Ukrayna’nın başkenti Kiev’e bir dizi balistik ve seyir füzesi saldırısı düzenledi. Saldırılarda Holosiyivski, Darnitski gibi farklı semtlerde depo ve araçlar alev aldı; belediye başkanı Vitali Kliçko’nun açıklamalarına göre en az 11 kişi hayatını kaybetti, 46 kişi yaralandı. Gece boyunca süren hava alarmları, başkentte kısa süre içinde ikinci büyük saldırı dalgasına işaret etti. Ukrayna hava savunma sistemleri bazı füzeleri düşürmeyi başarsa da sivil kayıpların önüne geçilemedi. Eş zamanlı olarak Ukrayna, Azak Denizi’nde Rus ikmal hatlarını hedef alan insansız hava aracı operasyonlarını genişletti. Ukrayna ordusu, 10-11 Temmuz gecesi 21 tanker ve çok sayıda kuru yük gemisini vurduğunu, sonraki günlerde de saldırıları sürdürdüğünü bildirdi. Özellikle akaryakıt sıkıntısı çeken Rus kuvvetlerine yakıt taşıyan ‘gölge filo’ gemileri hedef alınarak Kırım’a giden deniz yolları kesintiye uğratılmaya çalışılıyor. Bu saldırılar, Ukrayna’nın kara ve demiryollarının ardından deniz bağlantılarını da baskı altına alma stratejisinin bir parçası. Karşılıklı vuruşların tırmandığı dönemde, Kiev ve Moskova arasında diplomatik temasların olmadığı, buna karşın Ukrayna’nın Batılı müttefikleriyle işbirliklerinin derinleştiği görülüyor. AB ile imzalanan insansız hava aracı anlaşması ve NATO zirvesinde Zelenski-Trump görüşmesi bu bağlamda öne çıkıyor. Ayrıca Kiev, Rus ordusunun 2022’den bu yana yüzlerce Ukraynalı savaş esirini infaz ettiğini iddia ederek hukuki süreç başlattı. Cephe hattındaki karşılıklı yıpratıcı saldırılar ve sivil kayıplar, dört yılı aşkın süredir devam eden savaşın şiddetini ve çözümün uzağında olduğunu ortaya koyuyor.

4-5 Ağustos gecesi Kiev Oblastı'nın Brovary ilçesindeki Kvitneva tren istasyonuna füze isabet etmesi sonucu 8 kişi hayatını kaybetti. Ukraynalı yetkililer saldırıdan Rusya'yı sorumlu tuttu. Ölenlerin son treni kaçırdıktan sonra istasyonda bekledikleri bildirildi. Olay, Rusya'nın Şubat 2022'de başlattığı geniş çaplı işgalden bu yana sivil altyapıya yönelik saldırıların sürdüğünü gösteriyor. Kiev çevresi sık sık füze ve insansız hava aracı saldırılarına hedef oluyor. Demiryolu istasyonları, sivillerin tahliyesi ve insani yardım ulaştırılmasında kritik öneme sahip olduğu için bu tür saldırılar uluslararası toplum tarafından da endişeyle izleniyor.

7 Temmuz’dan itibaren Rusya, Ukrayna’nın başkenti Kiev ve çevresi ile Harkiv kentine bir dizi balistik füze ve insansız hava aracı saldırısı düzenledi. Kiev’de 7-8 Temmuz gecesi iki kişi öldü; Vışneve’deki saldırıda ölü sayısı dokuza yükseldi. 11 Temmuz’da Kiev’e yapılan saldırıda en az 12 kişi yaralandı, depolar ateş aldı. 16 Temmuz’da yine Kiev’de iki kişi öldü, altı kişi yaralandı; aynı gece Harkiv’de İHA saldırıları konutlara hasar verdi. 17 Temmuz’da Harkiv’in Şevçenkivski ilçesine düzenlenen saldırıda bir kişi öldü, sekiz kişi yaralandı. Saldırılar sırasında balistik füzelerin kısa sürede hedefe ulaşması nedeniyle hava alarmlarının gecikebildiği bildirildi. Ukrayna hava savunması bazı füzeleri etkisiz hale getirse de isabetler sivil bölgelerde can kaybı ve yangınlara yol açtı. Öte yandan, Rusya yanlısı kaynaklar Donetsk ve Zaporijya bölgelerinde Ukrayna ordusunun saldırıları sonucu ölü ve yaralılar olduğunu aktardı. Bu gelişmeler, Avrupa Birliği yetkililerinin Kiev’i ziyaret ettiği ve diplomatik temasların sürdüğü bir dönemde yaşandı. Çatışmaların yoğunluğu, sivillerin korunmasına yönelik endişeleri artırırken, dört yılı aşkın süredir devam eden savaşta ateşkes umutlarını zayıflatıyor. Saldırıların altyapı ve yerleşim alanlarını hedef almaya devam etmesi, insani durumun ağırlaşmasına ve bölgedeki istikrarsızlığın sürmesine neden oluyor.

Washington Post'un haberine göre, Rusya'daki mevduat sahipleri bankalardan milyarlarca dolar çekiyor. Bu çıkışların nedeni, Kremlin'in Ukrayna'daki savaşı finanse etmek için mevduatlara el koyabileceği yönündeki korkular. Para çekme dalgası bankalarda likidite sıkıntısına yol açıyor ve Kremlin'in savaş harcamaları için tahvil ihraç etme kabiliyetini zayıflatıyor. Gelişme, Rusya'da savaşın finansman maliyetlerinin ekonomik kurumlar üzerindeki baskısını ortaya koyuyor.

Ukraynalı tarihçi ve öğretmen Vitalii Shtefan, Rusya'nın Kursk Oblastı operasyon bölgesinde kaybolduktan sonra çatışmada öldürüldü. Shtefan'ın ölümü Ukrainska Pravda tarafından doğrulandı; daha önce bölgede kayıp olduğu bildirilmişti. Shtefan, Kyiv'de tarih dersleri veriyordu ve eğitimcilik kariyeriyle tanınıyordu. Rusya'nın Kursk Oblastı'ndaki operasyon bölgesinde görev yaparken yaşamını yitirdi. Bu kayıp, Ukrayna'nın eğitim ve akademi camiasından bir ismin daha eksilmesine neden oldu.

Rusya Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Mariya Zaharova, Kiev yönetiminin küresel toplum için tehdit oluşturduğunu bildirdi. Zaharova, Kiev'in defalarca terör ve sabotaj eylemlerinin yanı sıra sahte bayrak provokasyonları gerçekleştirdiğini hatırlattı. Açıklamada, Kiev'in bu tür eylemlerle uluslararası güvenliği baltaladığı öne sürüldü. Moskova'nın bu suçlamaları, Ukrayna hükümetini uluslararası alanda sorumlu gösterme söyleminin bir parçası olarak dikkat çekiyor.

Rusya-Ukrayna savaşının patlak vermesiyle ABD ve AB başta olmak üzere çok sayıda Batı ülkesi Ukrayna'ya çeşitli tipte silah teslim etti. Ancak Ukrayna ordusunun karşılaştığı en büyük sorunlardan biri, Batı menşeli bu sistemlere yabancı olmasıydı. Kiev, eski bir Sovyetler Birliği ve Varşova Paktı ülkesi olarak ordusunu Rus standartlarına göre yapılandırmıştı. Bu uyum sorununu gidermek amacıyla yıllardır müzelerde sergilenen Sovyet dönemine ait silah ve teçhizatın cepheye gönderildiği bildiriliyor. Savaşın sıra dışı sevkiyatı olarak nitelenen bu adım, Ukrayna kuvvetlerinin hâlihazırda bildiği sistemlerle etkinliğini artırma çabası olarak değerlendiriliyor. Gönderimin hangi ülke ya da kurumlar tarafından gerçekleştirildiğine ilişkin ayrıntı paylaşılmadı.

Rusya'nın tam ölçekli işgaline rağmen Ukrayna süpermarketleri genellikle iyi stoklanmış durumdaydı; ancak geçen hafta sonundan itibaren bu tablo değişti. 5 Ağustos'ta Rus balistik füze saldırısı çeşitli süpermarket zincirlerine ait depoları hedef aldı ve ölümlere yol açtı. Kyiv'de gıda tedarik zincirinde aksamalar yaşandı, market rafları boşaldı. Bu, savaşın erken dönemlerinden bu yana ilk kez gözlemlenen bir gıda tedarik kesintisi olarak kaydedildi. Tedarik kesintisi, başkentte günlük yaşamın savaş koşullarına ne ölçüde uyum sağladığını gösteren bir göstergenin kırılması anlamına geliyor. Daha önce ithal ve yerel ürünlerle dolu raflar, sivil altyapıya yönelik saldırıların doğrudan gıda güvenliğini etkileyebileceğini ortaya koydu. Saldırının süpermarket depolarını hedef alması, savaşın ekonomik ve lojistik boyutunun genişlediğine işaret ediyor.

NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy ile gerçekleştirdiği görüşme sonrasında yaptığı açıklamada, müttefiklerin Ukrayna’nın acil hava savunma ihtiyaçlarını karşılamak için atılabilecek adımları değerlendirdiğini belirtti. Bu temas, Ukrayna’da son dönemde yoğunlaşan saldırıların ardından geldi. Rutte’nin açıklaması, NATO’nun Ukrayna’ya askeri desteğini sürdürme yönündeki diplomatik çabalarının bir parçası olarak görüldü. Hava savunma sistemlerinin eksikliği, Ukrayna’nın sivil ve askeri altyapısını koruma kapasitesinde kritik bir zafiyet oluşturuyor. Müttefikler arasındaki değerlendirmeler, önümüzdeki süreçte Ukrayna’ya yönelik yeni hava savunma yardımlarının gündeme gelebileceğine işaret ediyor.

Ukrayna Devlet Acil Durum Servisi (SES), NATO'nun Avrupa-Atlantik Afet Müdahale Koordinasyon Merkezi (EADRCC) aracılığıyla insani mayın temizleme ekipmanı için uluslararası yardım talebinde bulundu. Başvuru, NATO'nun resmi internet sitesinde yayımlandı. Talep, Ukrayna'nın savaş nedeniyle geniş alanlara yayılan kara mayını ve patlamamış mühimmat kirliliğiyle mücadelesinde kritik bir adım olarak değerlendiriliyor. SES'in başvurusu, mayın temizleme operasyonlarında kullanılacak özel ekipmanın tedarikini hedefliyor. NATO mekanizmasının kullanılması, Ukrayna'nın bu alandaki ihtiyacının ittifak üyeleriyle koordinasyon içinde karşılanmasına yönelik resmi bir adımı işaret ediyor. Gelişme, NATO'nun insani yardım kapasitesi ve üye ülkelerin Ukrayna'ya desteğinin somut bir göstergesi olarak da dikkat çekiyor.

Ukraynalı asker Yurii Brel, cephede ağır yaralandıktan sonra yüzmeye başladı ve kısa sürede ulusal ve uluslararası başarılara imza attı. Göreve dönmesinin ardından spora yönelen Brel, 11 kilometre kurbağalama stilindeki performansıyla dikkat çekti. Ukrainska Pravda'nın haberine göre, Brel Ukrayna şampiyonu oldu ve uluslararası müsabakalarda madalyalar kazandı. Haberde, Brel'in yaşadığı fiziksel ve psikolojik zorluklara rağmen yüzme sayesinde hayata tutunduğu vurgulanıyor. Savaşın gölgesinde kişisel azmin öne çıktığı bu hikâye, ülkedeki birçok gazinin ilham kaynağı olarak gösteriliyor. Görsellerle desteklenen haber, Brel'in antrenman ve yarış anlarını da gözler önüne seriyor. Savaş koşullarındaki Ukrayna'da sporun birleştirici ve iyileştirici rolüne dikkat çeken bu gelişme, askerlerin sivil hayata dönüş sürecinde karşılaştığı güçlükleri de hatırlatıyor. Brel'in başarısı, savaş yaralılarının rehabilitasyonunda sporun etkin bir araç olabileceğine işaret ediyor.

Ukrayna'nın Odessa tren istasyonunda bir spor çantası içinde bulunan dört aylık Taras, savaştan kaçarak ABD'nin Minnesota eyaletindeki bir hayvan koruma alanına getirilmişti. Şimdi dört yaşında olan aslan, nadir görülen ve genellikle ölümcül seyreden bir mantar enfeksiyonuyla mücadele ediyor. Taras, iki kız kardeşi Lesya ve Stefania ile birlikte savaşın başlarında hayvan hakları örgütleri tarafından kurtarılmış ve uluslararası bir operasyonla güvenli bölgeye nakledilmişti. Ancak yeni yuvasında sağlık sorunu baş gösterdi. Veterinerler enfeksiyonu teşhis etti ve tedavi süreci başlatıldı. Bu olay, Ukrayna'daki çatışmaların sadece insanları değil, hayvanları da nasıl etkilediğini ve küresel işbirliğiyle gerçekleştirilen kurtarma çalışmalarının önemini ortaya koyuyor. Taras'ın hikâyesi, savaşın geniş çaplı insani ve ekolojik sonuçlarına dikkat çekerken, bireysel direniş öyküleriyle de umut aşılıyor.

Rusya'ya ait bir insansız hava aracı, 1 Ağustos'ta Harkiv'deki Ranok yayınevinin deposunu vurdu. Saldırıda yaklaşık 8 milyon kitap imha oldu. Bu, savaşın başından bu yana Ukrayna yayıncılık sektörünün aldığı en büyük darbe olarak kayıtlara geçti. Olay, ülke ekonomisini giderek yavaşlatan yıpratma savaşının sivil altyapı ve kültürel varlıklar üzerindeki yıkıcı etkisini bir kez daha gözler önüne serdi. Tahrip edilen kitapların büyüklüğü, sektörün üretim ve dağıtım kapasitesini ciddi biçimde zayıflatırken, eğitim ve yayıncılık alanlarında uzun vadeli sonuçlar doğurabilir. Ukrayna yayıncılık endüstrisi, savaş koşullarında zaten talep düşüşü ve lojistik aksaklıklarla mücadele ediyordu. Bu saldırı, yalnızca maddi bir kayıp değil, aynı zamanda kültürel birikime yönelik bir tehdit olarak da değerlendiriliyor.

Kyiv'deki Aziz Volodimir Katedrali'nde düzenlenen Ortodoks cenaze töreninde binlerce kişi, 5 Ağustos'ta bir kara mayınının patlaması sonucu hayatını kaybeden gönüllüyü son yolculuğuna uğurladı. Halk arasında 'Ruh Toplayıcı' olarak bilinen gönüllü, savaşta hayatını kaybedenlerin naaşlarını çatışma bölgelerinden çıkarmakla görevliydi. Cenaze töreni, Ukrayna'da savaşın insani boyutunu ve gönüllülerin üstlendiği kritik rolü bir kez daha gözler önüne serdi. Rusya ile Ukrayna arasında süren çatışmalarda çok sayıda cenazeye halen erişilemezken, gönüllü ekipler mayınlı arazilerde büyük riskler alarak kayıpların ailelerine teslim edilmesini sağlıyor. Uzmanlar, gönüllünün ölümünün çatışma bölgelerindeki mayın temizliğinin önemini ve insani yardım çalışanlarının karşılaştığı tehlikeleri vurguladığını belirtiyor. Bu tür olaylar, uluslararası toplumun mayın temizleme çabalarına daha fazla destek vermesi gerektiği yönündeki çağrıları da beraberinde getiriyor.