Ukrayna — Diplomatik Gelişmeler

Rusya Dışişleri Bakanlığı yetkilisi Rodion Miroshnik, Ukrayna silahlı kuvvetlerinin son bir hafta içinde gerçekleştirdiği saldırılarda ikisi çocuk 40’tan fazla Rus vatandaşının hayatını kaybettiğini bildirdi. TASS haber ajansının aktardığına göre Miroshnik, Ukrayna’nın tıbbi tesisler ve acil durum araçlarına da saldırdığını öne sürdü. Miroshnik, açıklamasında saldırıların gerçekleştiği bölgeler veya olayların ayrıntıları hakkında bilgi paylaşmadı. Bu tür iddialar, savaşın başlangıcından bu yana Rus yetkililer tarafından sıklıkla gündeme getiriliyor ve Ukrayna sınırındaki sivil halkın karşı karşıya kaldığı risklere işaret etmek amacıyla kullanılıyor.

Rusya devlet haber ajansı TASS'ın askeri kaynaklara dayandırdığı habere göre, Ukrayna 4 Temmuz sabahı Rusya topraklarına Flamingo füzeleri olarak adlandırılan insansız hava araçlarıyla saldırı düzenledi. Saldırı girişiminin başarısız olduğu ve herhangi bir hasara yol açmadığı bildirildi. Rus tarafı, bu hamlenin Ukrayna Devlet Başkanı Vladimir Zelenskiy'nin, Konstantinovka'daki Ukrayna silahlı kuvvetlerinin yaşadığı ağır başarısızlıktan dikkati başka yöne çekme çabası olduğunu iddia etti. Olay, Rusya-Ukrayna savaşının seyrinde tarafların karşılıklı suçlamalarını ve bilgi savaşının yoğunluğunu bir kez daha gözler önüne seriyor. Kiev yönetimi henüz resmî bir açıklamada bulunmazken, bağımsız kaynaklarca doğrulanmayan bu saldırı girişimi, cephe hattındaki gelişmelerin uluslararası kamuoyuna nasıl yansıtıldığına dair önemli bir örnek teşkil ediyor.

Rusya, Haziran ayı sonunda Ukrayna’nın başkenti Kiev başta olmak üzere Harkiv, Herson ve Zaporijya gibi kentlere yönelik drone ve füze saldırıları düzenledi. Saldırılarda sivil araçlar, benzin istasyonları, enerji altyapısı ve bir ilaç fabrikası hedef alındı; çok sayıda sivil yaralanırken en az bir kişi hayatını kaybetti. Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenskiy’nin saldırı öncesinde Rusya’nın yeni bir "büyük saldırı" hazırlığında olduğuna dair uyarı yaptığı bildirildi. Harkiv ve çevresinde insansız hava araçlarıyla sivil araca düzenlenen saldırıda bir yolcu öldü, sürücü yaralandı; aynı bölgede bir motosikletliye yapılan saldırıda bir kişi ağır yaralandı. Bohoduhiv’de beş kişi yaralanırken, Derhaçi’deki iki benzin istasyonuna düzenlenen saldırıda iki kişi yaralandı. Herson’a atılan güdümlü bombalar beş yaralanmaya ve kentin elektriksiz kalmasına neden oldu. Zaporijya’da bir benzin istasyonu vuruldu, can kaybı yaşanmadı. Kiev’e gece saatlerinde balistik füzelerle saldırıldı; Ukrayna hava savunması altı İskender-M ve bir hipersonik füze ile 125 insansız hava aracını düşürdüğünü açıkladı. Saldırıda en az iki kişi yaralandı, ilaç üreticisi Darnitsa tesisi hasar gördü ve birçok yangın çıktı. Bu saldırılar, Rus kuvvetlerinin Harkiv bölgesi sınırında sızma taktikleri kullandığına dair haberlerle aynı döneme denk geldi. Sivil altyapıya yönelik tekrarlanan vuruşlar, savaşın insani bedelini bir kez daha gözler önüne serdi.

Monako'da meydana gelen şiddetli patlama, Ukraynalı bir aileyi yaraladı. Yetkililer patlamanın "büyük olasılıkla saldırı" olduğunu açıkladı. 13 yaşındaki kız çocuğu ve ebeveynleri yaralanırken, anne ve babanın durumunun kritik olduğu bildirildi. Patlamanın nedeni ve olası saikleri hakkında henüz bilgi verilmezken, Monako makamları soruşturma başlattı. Kurbanların Ukraynalı olması dışında kimlikleri veya olayla siyasi bağlantılar konusunda resmî bir açıklama yapılmadı. Patlamanın hedef alınmış olabileceği ihtimali, özellikle Ukraynalı bir ailenin zarar görmesi nedeniyle uluslararası ilgiyi artırabilir. Monako, üst düzey diplomat ve iş insanlarının sıkça ziyaret ettiği bir prenslik olarak güvenlik konularında hassas bir konumda bulunuyor. Diplomatik yankılar henüz netleşmemiş olsa da, olayın Ukrayna'daki savaş bağlamında spekülasyonlara yol açabileceği değerlendiriliyor. Soruşturmanın seyri, saldırının niteliğini ortaya koyacak.

Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA), Ukrayna'daki Zaporijya Nükleer Güç Santrali'nin dış elektrik bağlantısını yeniden kaybettiğini açıkladı. Bu, Şubat 2022'de başlayan savaştan bu yana kaydedilen 21. dış güç kaybı oldu. Santral, Rusya'nın kontrolündeki bölgede yer alıyor ve cephe hattına yakın konumu nedeniyle sık sık elektrik kesintileri yaşıyor. Dış güç kaybı, nükleer reaktörlerin ve kullanılmış yakıt havuzlarının soğutulması için kritik önem taşıyor. Elektrik kesildiğinde, soğutma sistemleri acil durum dizel jeneratörlerine bağımlı hale geliyor ve bu durum nükleer güvenlik risklerini artırıyor. UAEA, santraldeki durumun ciddiyetine dikkat çekerek, taraflara bir güvenlik bölgesi oluşturulması çağrısında bulunuyor. Bu son kesinti, bölgedeki askeri faaliyetlerin enerji altyapısı üzerindeki etkisini bir kez daha gündeme getirdi. Uzmanlar, tekrarlayan bağlantı kayıplarının olası bir nükleer kaza riskini artırdığını belirtiyor. Diplomatik çabalar ise santralin güvenliğinin sağlanmasına odaklanmış durumda.

Rusya, Ukrayna genelinde gece ve sabah saatlerinde düzenlediği füze ve insansız hava aracı saldırılarında en az yedi sivilin ölümüne, çok sayıda kişinin yaralanmasına yol açtı. Harkov bölgesindeki Çuhuyiv kentine yönelik saldırılarda üç kişi hayatını kaybetti, altı kişi yaralandı. Kiev bölgesinde bir çocuk maması fabrikasını hedef alan vuruşta dört kişi öldü. Ayrıca Harkov'da bir sivil araca FPV drone ile düzenlenen saldırıda bir kadın yaşamını yitirdi. Lozova tren istasyonuna yapılan saldırıda makinist ve yardımcısı yaralandı, lokomotifler hasar gördü. Başkent Kiev, balistik füzeler ve dronelarla hedef alınırken, Harkov Sanat Müzesi'nin bulunduğu bölgeye düzenlenen drone saldırısında bir aylık bebek dahil beş kişi yaralandı, müzede büyük bir yangın çıktı. Saldırılar, ABD Başkanı Donald Trump ile Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin arasındaki telefon görüşmesinin hemen sonrasına denk geldi. Ukrayna hava savunma sistemleri birçok bölgede devreye girse de, özellikle kritik altyapı ve yerleşim yerlerinde hasar oluştu. Ukrayna ordusu, Rus ikmal hatlarına yönelik karşı saldırılarını sürdürürken, enerji sistemine yönelik tekrarlanan saldırılar nedeniyle yaz aylarında ciddi elektrik kesintileri yaşanacağı öngörülüyor. Yetkililer, Rus güçlerinin sivilleri ve kültürel miras alanlarını hedef almaya devam ettiğini bildirdi.

NATO üyesi ülkeler, diplomatik kaynaklara göre, önümüzdeki zirvede Ukrayna için 90 milyar dolarlık askeri yardım taahhüdünde bulunacak. Bu taahhüt, zirvenin sonuç bildirgesinde resmen yer alacak. Uzun vadeli çerçeveye oturtulması planlanan yardım paketi, Ukrayna'nın mevcut çatışma koşullarındaki savunma kapasitesini artırmayı hedefliyor. NATO'nun en üst düzey belgesinde yer alacak bu karar, ittifakın Kiev'e verdiği desteğin sürekliliğini ve kapsamını gösteren güçlü bir diplomatik mesaj olarak değerlendiriliyor.

Kyiv Independent'ın gümrük kayıtlarına dayandırdığı araştırmasına göre, Almanya, İtalya, İspanya ve diğer AB ülkelerinde üretilen özel metal işleme ekipmanları, savaş devam ederken Türk aracılar yoluyla Rus metalurji tesislerine ulaştı. Söz konusu makine ve teçhizat, Rusya'nın füzeler başta olmak üzere askeri üretiminde kritik öneme sahip. Kayıtlar, sevkiyatların AB'nin Rusya'ya yönelik askeri amaçlı kullanılabilecek ileri teknoloji ürünlerine getirdiği yaptırımlara rağmen gerçekleştiğini ortaya koyuyor. Bu akış, yaptırımların üçüncü ülkeler üzerinden nasıl delinebildiğini gösteren somut bir örnek oluşturuyor. Türkiye, NATO üyesi olmasına karşın Rusya'ya yönelik yaptırımlara katılmadı ve iki ülke arasındaki ticaret hacmi savaş döneminde arttı. AB'nin teknoloji ihracatındaki boşluklar ve Türkiye'nin aracı rolü, Rus askeri makinesinin Batı kaynaklı ekipmanlarla beslenmeye devam etmesine imkân tanıyor. Gelişme, Avrupa'nın yaptırım rejiminin etkinliğini ve Türkiye ile ilişkilerdeki hassas dengeyi gündeme getiriyor. AB yetkilileri, yaptırımların atlatılmasını engellemek için Ankara ile daha sıkı işbirliği çağrısı yaparken, Türkiye'nin arabulucu konumu jeopolitik riskleri artırıyor. Aynı zamanda Rusya'nın yerli üretim kapasitesindeki Batı teknolojisine bağımlılığı, askeri tedarik zincirlerindeki kırılganlığı da gözler önüne seriyor.

Kiev, gece saatlerinde düzenlenen füze ve insansız hava aracı saldırısıyla sarsıldı. Saldırıda 9 katlı bir apartman kısmen çöktü, enkaz altında mahsur kalan sakinler bulunuyor. Kent genelinde çok sayıda yangın çıktı. Bu saldırı, Ukrayna'nın Rus hedeflerine yönelik uzun menzilli saldırılarının hemen ardından gerçekleşti. Çatışmaların tırmanmasıyla birlikte toplam kayıp sayısının iki milyonu aştığı rapor ediliyor. Rusya ise ABD'nin askeri desteğinin sürmesi durumunda sonuçları olacağı uyarısını yineledi. Sivil yerleşimlere yönelik doğrudan saldırılar, savaşın giderek artan insani maliyetini ve uluslararası diplomasi üzerindeki baskıyı gözler önüne seriyor.

Almanya'da yürütülen Kuzey Akım boru hatları sabotajı soruşturmasında eski Ukraynalı asker Serhii Kuznietsov'un baş zanlı olarak suçlanması üzerine Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, sert açıklamalarda bulundu. Peskov, Almanya'nın Ukrayna'yı desteklerken aynı anda bir Ukraynalıyı sabotajla itham etmesinin 'mantığa aykırı' olduğunu ifade etti. Baltık Denizi'ndeki hatların Eylül 2022'de patlatılmasıyla ilgili Almanya'nın ilerleyen soruşturması, Rusya-Ukrayna savaşının başlamasından yedi ay sonra gerçekleşen saldırıya ilişkin yeni bir boyut kazandı. Kremlin'in bu çıkışı, savaş bağlamında Berlin ile Moskova arasındaki diplomatik gerilimi bir kez daha yükseltti. Peskov, ortaya çıkan durumun Almanya'nın konumundaki tutarsızlığı gözler önüne serdiğini savundu. Suçlamaların ilk kez doğrudan Ukrayna'ya uzanan bir şüpheliyi işaret etmesi, uluslararası enerji güvenliği ve savaşın dolaylı yansımaları açısından kritik önem taşıyor. Bu gelişme, Avrupa'nın enerji altyapısına yönelik hassasiyetin sürdüğü bir dönemde Almanya'nın ikili ilişkilerini ve Ukrayna'ya verdiği desteğin sorgulanmasına yol açabilecek potansiyele sahip. Peskov'un açıklamaları, sabotajın faili konusundaki tartışmaları yeniden alevlendirirken, olayın hukuki boyutu kadar siyasi sonuçlarının da yakından izleneceğine işaret ediyor.

Rodion Miroshnik, Rusya'nın Kiev rejiminin suçlarını izleyen diplomatı, Ukrayna kayıpları ve 'Kiev'in teröründe' yeni bir aşama hakkında açıklamalarda bulundu. TASS'a göre Miroshnik, Batı'nın Kiev'i sorumluluktan koruduğunu ve bu tutumun teröristleri cesaretlendirdiğini vurguladı. Bu yorum, Rusya'nın Ukrayna'daki savaşı 'terörle mücadele' çerçevesinde sunma çabalarının bir parçası. Moskova, Kiev'in eylemlerini terör olarak nitelerken, Batılı ülkelerin askeri ve siyasi desteğinin bu saldırıları meşrulaştırdığını iddia ediyor. Miroshnik'in ifadeleri, sivil kayıplara dikkat çekerek uluslararası toplumu Rus anlatısına çekmeyi hedefliyor. Rus yetkililerin bu suçlamaları, askeri operasyonlarını haklı gösterme ve Batı'nın Kiev'e desteğini sorgulatma stratejisinin bir unsuru olarak değerlendiriliyor. Çatışmanın söylem boyutu yoğunlaşırken, karşılıklı suçlamalar diplomatik çözümü daha da zorlaştırıyor.

Rusya Dışişleri Bakanlığı Özel Görevli Büyükelçisi Rodion Miroshnik, İngiltere ve AB ülkelerini, Ukrayna'ya sağlanan 90 milyarlık krediyle Rus sivillerin öldürülmesini finanse etmekle suçladı. Miroshnik, Kiev yönetimine iki yıl boyunca terör savaşını sürdürmesi için verilen bu krediye onay veren herkesin sivil ölümlerinde pay sahibi olduğunu öne sürdü. Açıklama, Batılı ülkelerin Ukrayna'ya mali ve askeri desteğini sürdürdüğü bir dönemde yapıldı.

Ukraynalı filozof ve PEN Ukrayna Başkanı Volodymyr Yermolenko, France 24’te yaptığı açıklamada, Ukrayna’nın düşmesinin Avrupa Birliği’nin ve Avrupa’nın geleceğinin sonu anlamına geleceğini söyledi. Açıklama, Kiev’e düzenlenen yıkıcı bir füze saldırısının hemen ardından geldi. Yermolenko, savaşın yalnızca askeri bir çatışma olmadığını, Avrupa’nın kaderinin de buna bağlı olduğunu vurguladı. Sivillerin maruz kaldığı kırılganlığı stratejik analizle birleştiren Yermolenko, çatışmanın çok daha geniş jeopolitik sonuçlar doğurabileceğine dikkat çekti. Bu ifadeler, savaşın Ukrayna kadar Avrupa’nın geleceği için de varoluşsal bir tehdit olarak görüldüğü bir dönemde, Batı’nın desteğinin önemini bir kez daha gündeme getiriyor.

Rusya’nın Kiev’e yönelik saldırıları, Ukrayna’daki savaşın devam ettiğini ve Moskova’nın başlangıçtaki hedeflerine ulaşmakta zorlandığını gösteriyor. Batılı askeri ve ekonomik destekle direnen Ukrayna karşısında Rusya, kapsamlı bir zafer yerine sınırlı kazanımlar elde edebiliyor; bu durum konvansiyonel gücünün beklentilerin altında kaldığına işaret ediyor. Aynı anda, ABD ile İran arasındaki çatışma dinamikleri de Washington’ın Orta Doğu’da kuvvet kullanma kapasitesinin siyasi, askeri ve diplomatik kısıtlamalarını ortaya koyuyor. Her iki savaş alanı, büyük güçlerin askeri müdahalelerinin beklenen sonuçları hızla getirmediğini ve uzayan çatışmaların ekonomik maliyetler, iç kamuoyu baskısı ve uluslararası ittifak yorgunluğu gibi sınırlayıcı faktörlerle şekillendiğini gözler önüne seriyor. Rusya’nın Kiev’i bombalamaya devam etmesi stratejik bir tıkanıklığın göstergesi olurken, İran ile yaşanan gerilimlerde ABD’nin askeri seçenekleri daralıyor ve diplomatik manevra alanı zorlanıyor. Bu gelişmeler, küresel güçlerin askeri üstünlüğün dahi karmaşık coğrafyalarda ve dirençli aktörler karşısında mutlak sonuç garantilemediğini anlamasına yol açıyor. Böylece Ukrayna ve İran’daki durum, uluslararası ilişkilerde güç kullanımının sınırlarını test eden ve çok kutuplu dünyada tek taraflı eylemlerin risklerini vurgulayan önemli sınavlar olarak görülüyor.

Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, perşembe günü Kiev’de, gece boyu süren Rus saldırılarının enkazı arasında gazetecilere açıklamalarda bulundu. En az 22 kişinin öldüğü saldırıların ardından konuşan Zelenskiy, müttefiklere 200 hava savunma füzesi için ödeme yaptıklarını ancak henüz tek bir tanesini bile teslim almadıklarını söyledi. Zelenskiy ayrıca Kırım’da elde edilen başarılar için yapılan alkışın yeterli olmadığını vurguladı. Bu açıklamalar, Ukrayna’nın acil hava savunma ihtiyacını ve müttefiklerden beklenen askeri yardımın zamanında ulaşmadaki aksamaları gözler önüne seriyor. Kiev yönetimi, şehirlerini artan Rus füze saldırılarından korumak için kritik önem taşıyan bu sistemlerin teslimatı konusunda gecikmeler yaşandığını belirtiyor. Zelenskiy’nin Kırım vurgusu ise yarımadadaki askeri operasyonlara atıfta bulunarak, Ukrayna’nın Rusya’yı hedef alan eylemlerde bulunduğunu ancak uluslararası desteğin sadece sözlü kalmaması gerektiğine işaret ediyor. Ukrayna liderinin bu çıkışı, Batılı ortaklarla silah sevkiyatının hızı ve kapsamı konusunda yaşanan gerilimi yansıtıyor. Açıklamalar, özellikle sivil kayıpların arttığı bir dönemde, askeri yardımların somutlaşması için yapılan bir baskı unsuru olarak değerlendirilebilir. Aynı zamanda, Kırım’daki gelişmeler, Ukrayna’nın işgal altındaki topraklarda inisiyatif almaya devam ettiğini ve müttefiklerin bu çabaları daha güçlü desteklemesi gerektiği mesajını içeriyor.