Arnavutluk'ta eylemler büyüdü. Başbakan istifayı reddetti

Arnavutluk'ta eylemler büyüdü. Başbakan istifayı reddetti

Arnavutluk'ta eğitim koşulları, yolsuzluk iddiaları ve Jared Kushner bağlantılı kıyı projesine karşı başlayan öğrenci eylemleri altıncı gününde şiddetli çatışmalara sahne oldu. Arnavutluk Başbakanı Edi Rama, istifa çağrılarını geri çevirdi ve altıncı gününe giren sokak protestolarının hükümetini değil, ülkenin Avrupa Birliği üyeliği hedefini tehdit ettiğini söyledi. Tiran'da başlayan ve son bir haftada diğer şehirlere yayılan öğrenci öncülüğündeki gösteriler, hükümetteki yolsuzluk iddiaları, işsizlik ve eğitim koşullarına duyulan öfkeyle kitlesel hükümet karşıtı eylemlere dönüştü. Rama, Facebook üzerinden yaptığı canlı yayında zorlanan tarafın hükümet olmadığını savundu. Başbakan, "Ben zorlanmıyorum, hükümet zorlanmıyor, seçimleri kazanan parti zorlanmıyor; bir yol, bir misyon sınanıyor. Arnavutların çok net düşünmesi gerekiyor: Bunu mu istiyorlar, şunu mu istiyorlar, yoksa AB'yi mi istiyorlar?" dedi. TİRAN'DA SOKAKLAR SAVAŞ ALANINA DÖNDÜ Başkent Tiran'da 13 Ekim Salı günü başlayan olaylar, 14 Ekim Çarşamba günü on binlerce öğrencinin sokaklara dökülmesiyle şiddetlendi. Göstericiler Eğitim Bakanlığı binası ile Raiffeisen Bank şubesi dahil iki bankayı ateşe verdi, çöp konteynerlerini devirdi ve iş yerlerinin camlarını kırdı. Şiddet olayları 15 Ekim Perşembe günü sürerken Meclis oturumu iptal edildi. Göstericiler İskender Bey Meydanı ve çevresinde barikatlar kurup bir büfeyi ateşe verirken polis tazyikli su, ses bombası ve göz yaşartıcı gazla müdahale etti. Hafta sonu da gerilim düşmedi. 17 Ekim Cumartesi günü Eğitim Bakanlığı önünde polis kalabalığa pompalı tüfekle plastik mermi olduğu değerlendirilen mühimmatla ateş açtı. Açılan ateş sonucu iki gazeteci ve çok sayıda gösterici yaralandı. Emniyet Müdürü Skender Hita, düzenlediği basın toplantısında plastik mermi kullanımını yalanlamadı ve kullanılan tüm araçların sınırlı şekilde devreye sokulduğunu savundu. Hita, yetkilerini aştıkları ve orantılılık ilkesine uymadıkları gerekçesiyle yedi polis memurunun açığa alındığını ve haklarında disiplin soruşturması başlatıldığını açıkladı. Polis verilerine göre olaylar boyunca 1.067 kişi gözaltına alındı, 330 kişi serbest bırakıldı ve 388 kişi hakkında adli işlem başlatıldı. Arbedelerde 120 polis ile 45 gösterici yaralandı; kayıtlara geçmeyen vakalar nedeniyle yaralı gösterici sayısının daha yüksek olduğu belirtiliyor. Olaylar başkentle sınırlı kalmadı. Gösteriler Elbasan, İşkodra, Dıraç, Kukes ve Avlonya'ya da sıçradı. İşkodra'da bir polis amiri ağır yaralandı. PROTESTOCULAR İSTİFA TALEP EDİYOR Gösterilere katılan öğrenciler artan eğitim masraflarından, üniversitelerdeki fiziki koşullardan, mali destek eksikliğinden ve mezuniyet sonrası iş bulamamaktan şikayet ediyor. Eylemler sırasında taş atan tıp fakültesi öğrencisi Juri Taullahu, Reuters ajansına yaptığı açıklamada, "13 yıllık yolsuzluk, hiçbir şey yapmama ve boş vaatler bardağı taşırdı" derken avukat Lulzim Tanushi hükümetin halkın sesine kulak tıkadığını söyledi. Geçen yıl Rama tarafından iktidardaki Sosyalist Parti'nin genç yüzü olarak parlamentoya taşınan ancak sonradan bağımsız kalan 25 yaşındaki milletvekili Marjana Koceku da sokaktaki öğrencilere katıldı. 16 Ekim Cuma günü gaz bulutunun ortasında konuşan Koceku, siyasi elitin uyguladığı politikaların Arnavutluk halkının talepleriyle taban tabana zıt olduğunu ve doğaya karşı yürütülen politikalara karşı çıktığını vurguladı. LÜKS TATİL KÖYÜ PROJESİ TEPKİLERİ TETİKLEDİ Ekim ayındaki şiddetli çatışmalar, yaz boyunca eski ABD Başkanı Donald Trump'ın damadı Jared Kushner'in desteklediği lüks tatil köyü projesine karşı yürütülen barışçıl eylemlerin devamı niteliğini taşıyor. Kushner'in yatırım şirketi Affinity Partners, Adriyatik kıyısındaki koruma altındaki Vjosa-Narta sulak alanının yakınında 1,4 milyar avroluk bir turizm kompleksi planlıyor. Çevre aktivistleri ve ornitologlar, küresel flamingo nüfusunun yüzde 1'inden fazlasına ev sahipliği yapan ve deniz kaplumbağaları ile Akdeniz foklarının üreme alanı olan bölgenin inşaatla tahrip edileceği uyarısında bulunuyor. Çevre koruma gerekçesiyle 4 Haziran'da Tiran'da düzenlenen kitlesel yürüyüşlerde "Arnavutluk satılık değil" sloganları atılmıştı. Temmuz ayında köylüler arazilerinin proje için haksız yere satıldığını duyurmuş, arsayı satan kişinin uyuşturucu kaçakçılığı şüphesiyle arandığını öğrenilmişti. Geçen yıl da savcılar, o dönemki başbakan yardımcısının imtiyazlı şirketlere inşaat ihaleleri dağıttığı suçlamasını yöneltmişti. Rama ve yardımcısı bu iddiaları reddetmişti. RAMA DIŞ MÜDAHALE İDDİASINDA BULUNDU, VİYANA ZİYARETİNİ İPTAL ETTİ 2013 yılından bu yana iktidarda olan ve geçen yıl yapılan seçimlerde dördüncü dönemini kazanan Edi Rama, istifa çağrılarını kesin bir dille reddetti. Demokrasilerde hükümetlerin şiddetle değil sandıkla değiştiğini belirten Rama, "Sorumluluğum meşru endişeleri dinlemek ve Arnavutluk'u ileri taşımaktır. Aksi bir tutum, bana AB üyeliği müzakerelerini tamamlama yetkisi veren Arnavutlara ihanet olur" dedi. Rama, protestoların arkasında belirsiz dış aktörler olduğunu ileri sürerek ofisine bu hafta bir dron saldırısı girişiminde bulunulduğunu söyledi. Başbakan, "Bunu hayata geçirmeyi hiçbir genç veya öğrenci aklından bile geçirmez, bu işin arkasında yabancı bir el var" ifadelerini kullandı. 18 Ekim Pazar günü Tiran'daki başbakanlık ofisi önündeki kaldırım taşları göstericilerin polise fırlatmasını önlemek amacıyla iş makineleriyle sökülürken Rama öğrencileri diyaloğa davet etti. Yaşanan gerilim nedeniyle Rama, Avusturya Başbakanı Christian Stocker ile 19 Ekim Pazartesi günü Viyana'da yapacağı görüşmeyi iptal etti. Başbakan Yardımcısı Albana Koçiu şiddeti ve kamu mallarına verilen zararı kınayarak öğrencilere vandallıktan uzak durma çağrısı yaptı. Avrupa Birliği Komisyonu ile AB'nin Arnavutluk Misyonu şiddet kullanımını kınarken barışçıl gösteri hakkına saygı duyulması ve yapıcı diyaloğun tek yol olduğu vurgusunu yaptı. Karadağ ile birlikte Batı Balkanlar'da AB üyelik sürecinin öncüsü konumundaki Arnavutluk, en erken 2028 ile 2030 yılları arasında birliğe tam üye olmayı hedefliyor. Bölgedeki öğrenci hareketliliği ise yalnızca Arnavutluk ile sınırlı değil; Fransa'da da lise öğrencileri haftalardır öğretmen yetersizliği ve yetersiz okul koşullarına karşı eylemlerini sürdürüyor.