Hürmüz Boğazı'nda Mutabakat Krizi: Trump Fox News'te Konuştu

Hürmüz kavgası

ABD ve İran arasında sağlanan mutabakata rağmen yeniden başlayan saldırılar sonrası Hürmüz Boğazı konusunda kriz yaşanıyor. Boğazdan gemi geçişleri büyük ölçüde azalırken, tarafların açıklamaları ise dikkat çekiyor. ABD Başkanı Donald Trump, Hürmüz Boğazı’ndaki son durumla ilgili açıklamalarda bulundu. Trump, Fox News kanalında katıldığı programda, İran’ın Hürmüz Boğazı’na ilişkin tutumu hakkındaki soruya “(Hürmüz) Boğaz’ı biz devralıyoruz. Onların (İran’ın) hiçbir şeyi yok” yanıtını verdi. Trump, İran’ı “çok sert vurmaya” devam edeceklerini söyleyerek, “(Hürmüz) Boğazı elimizde tutacağız. Muhtemelen biz yöneteceğiz. Boğaz’ın gardiyanları olacağız” ifadelerini kullandı. Hürmüz’ün “gardiyanlığı” karşılığında ödeme alacaklarını iddia eden Trump, “Boğaz’ı 50 yıldan uzun süre koruduk ve karşılığında hiç para almadık. Tüm parayı onlar aldı” değerlendirmesinde bulundu. Trump İran’la yapılan anlaşmaların sürekli bozulduğunu ifade ederken, “Anlaşma tamamdı ama sonra bozdular. Hep bozuyorlar. Bu insanlarla 10 anlaşma yaptık” diye konuştu. Abluka başlıyor Sosyal medya hesabı üzerinden de açıklamalarda bulunan ABD Başkanı, “Hürmüz Boğazı açıktır ve İran olsun ya da olmasın açık kalacaktır. Güvenlik ve emniyetin sağlanması için gerekli tüm masraflar kapsamında, boğazdan geçen tüm kargolardan yüzde 20 oranında geçiş ücreti alınacaktır” dedi. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) ise boğaza yönelik ablukanın bugün TSİ ile 23.00’da başlayacağını duyurdu. ‘Biz de uygulamayız’ Öte yandan İran Silahlı Kuvvetleri’nin savaşı yürüten birimi Hatemu’l Enbiya Merkez Karargahı, “ABD’nin Hürmüz Boğazı’na müdahale etmesine izin vermeyeceğiz” İfadelerini kullandı. İran Ordusundan yapılan açıklamada ise “Bölge ülkelerinin liderlerine, ABD ile herhangi biri işbirliği İran’a karşı savaş olarak değerlendirilecektir” denildi. İran Dışişleri Bakanlığı ve Müzakere Heyeti Sözcüsü İsmail Bekayi, İran ile ABD arasında sağlanan mutabakat zaptının uygulanması sürecine ilişkin, “Şüphesiz mutabakat bir kriz sürecine girmiştir. Bu anlaşma çerçevesinde sürekli olarak ihlallerde bulunan taraf ABD’dir. Karşı taraf yükümlülüklerini ihlal ettiği sürece biz de mutabakatı uygulamayacağız” ifadelerini kullandı. İran’a art arda saldırılar Bir podcast programına konuk olan ABD Başkanı Trump, İran hakkında “Onları çok sert vuracağız. Engellemek için yapabilecekleri hiçbir şey yok. Bu insanlar çılgın. Her şeyi kazandığımız bir anlaşmamız vardı ama onlar anlaşmaları bozuyorlar. Son derece güvenilmez insanlar” dedi. ABD Ordusu ise dün gece saatlerinde İran’a yeni bir hava saldırısı başlattı. İlk kez denizüstü İHA’lar kullanıldı ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığının (CENTCOM) hesabından yapılan açıklamada, “Hürmüz Boğazı’nda deniz trafiğine yönelik tehditleri en aza indirmek amacıyla İran’daki askeri hedeflere yönelik saldırı dalgasının tamamlandığı” ifade edildi. Açıklamada, saldırılarda, İran’a ait hava savunma sistemleri, kıyı radar mevzileri, füze ve insansız hava aracı (İHA) tesisleri ile küçük botların hedef alındığı belirtildi. Söz konusu saldırılarda savaş uçakları, savaş gemileri, kamikaze İHA’ların yanı sıra ilk kez insansız deniz araçlarının da kullanıldığı kaydedilen açıklamada, “Hürmüz Boğazı küresel ticaret için hayati bir deniz koridorudur. İran burayı kontrol etmemektedir.” ifadesi kullanıldı. Açıklamada, İran’ı “haksız saldırganlığı, tacizleri, tehditleri ve keyfi beyanlarına” rağmen ABD kuvvetlerinin seyir serbestisini sağlamak için hazırlıklı ve konuşlanmış durumda olduğu ileri sürüldü. İran ise ABD’ye bölge ülkeleri Bahreyn, Kuveyt ve Ürdün’ü hedef alarak yanıt verdi. Umman’da da radar sistemleri hedef alındı. İran basınına göre, İran ordusu, bölgedeki “düşman üslerine” füze ve İHA’larla geniş çaplı misilleme saldırıları gerçekleştirdi. Yemen’de gerilim hortladı Yemen’deki çatışma uzun bir aranın ardından yeniden hortladı. Yemen’deki İran destekli Husiler, Suudi Arabistan güçlerinin başkent Sana’daki Uluslararası Sana Havalimanı’nı hedef aldığını duyurdu. Husilerin Askeri Sözcüsü Yahya Seri, söz konusu hava saldırısının bölgedeki gerilimi azaltma sürecini sonlandırdığını iddia etti. Saldırının karşılıksız kalmayacağını savunan Seri, Suudi Arabistan’ın bu eylemin sonuçlarına katlanması gerektiğini öne sürdü. Öte yandan Yemen ordusu ise, başkent Sana’daki Uluslararası Sana Havalimanı’nın pistini, İran’a ait bir uçağın Yemen’e inişini engellemek amacıyla kendilerinin hedef aldığını duyurdu. Yemen Savunma Bakanı Tahir el-Ukayli, kısa süre önce yaptığı açıklamada, İran uçaklarının ülke hava sahasını ihlal ettiğini belirterek, bu ihlallere askeri karşılık vereceklerini söylemişti. İran destekli Husiler ile Mart 2015’ten beri uluslararası meşruiyete sahip hükümeti destekleyen Suudi Arabistan öncülüğündeki koalisyon arasındaki çatışmalar, bu son gelişmelerle birlikte yeniden kritik bir boyuta taşındı.