İspanya ve Fas

Eski ABD başkan adayı Mike Huckabee, Piers Morgan'ın programında İsrail'in İspanya'nın Ceuta kentinde Fas sınırında yaşanan göçmen krizini tasarladığı yönündeki iddiaları reddetti. Huckabee, suçlamaların asılsız olduğunu dile getirdi. Aynı programda Hamas'ın Gazze'de geleceği olmadığını belirten Huckabee, ABD'nin İran'a yönelik olası yeni saldırılarının ezici olacağı uyarısında bulundu. İsrail'in Trump'ı İran'a saldırmaya yönlendirdiği iddialarını da yalanladı ve küresel İsrail karşıtı duyguları kınadı. Bu açıklamalar, Orta Doğu'daki gerilimlerin ve İsrail'e yönelik uluslararası eleştirilerin yoğunlaştığı bir dönemde geldi. Huckabee'nin yorumları, İsrail'in bölgesel krizlerdeki rolüne dair tartışmaları alevlendirirken, ABD-İsrail ilişkilerinin stratejik boyutunu da gözler önüne serdi.

İspanya'nın Kuzey Afrika'daki özerk kenti Ceuta'ya Fas üzerinden on binlerce göçmenin girmesi sonucu en az 72 kişi yaşamını yitirdi. Çoğu yüzerek sınırı geçmeye çalışan göçmenler boğulma ya da izdiham nedeniyle hayatını kaybetti. İspanya, düzeni sağlamak amacıyla Ceuta'ya asker konuşlandırdı ve 500 metrelik bir deniz bariyeri kurdu. Olay, Avrupa Birliği içinde diplomatik gerilime yol açtı. İtalya, Schengen anlaşmasını İspanya'ya karşı askıya aldığını duyururken, diğer AB üyeleri Madrid'i sınır kontrolünü sağlamaya çağırdı. Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen üye ülkelere ortak hareket etme çağrısı yaptı. Bazı göçmenler Faslı yetkililerin kendilerini Ceuta'ya yönlendirdiğini iddia etti; yorumcular bu durumu Fas'ın İspanya'ya baskı aracı olarak değerlendirdi. İspanya, Ceuta üzerindeki egemenliğinin tartışılmaz olduğunu vurgularken, Fas'a doğrudan eleştiri yöneltmekten kaçındı. Kriz, Avrupa'nın göç politikalarını ve dayanışma mekanizmalarını yeniden gündeme taşıdı ve aşırı sağ partiler tarafından siyasi malzeme olarak kullanıldı.

Bir İspanyol Avrupa Parlamentosu üyesi, Ceuta'da yaşanan sınır krizi sırasında İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'ya çağrıda bulunarak İspanya'nın egemenliğine destek talep etti. Fas sınırındaki İspanyol toprağı Ceuta'ya birkaç gün içinde on binlerce kişi geçiş yaptı; 84 bin nüfuslu kenti sarsan hareketlilikte en az 83 kişi hayatını kaybetti. Kriz, Fas'ın rolüne yönelik soru işaretlerini artırırken İspanyol vekilin İsrail'den destek istemesi uluslararası diplomaside yeni bir boyut oluşturdu. Ceuta'nın statüsü İspanya ve Fas arasında uzun süredir anlaşmazlık konusuydu; İsrail'in tutumu ise henüz netleşmedi. Gelişmeler, AB dış sınırlarının korunması ve göç yönetimindeki zorlukları yeniden öne çıkardı. Aynı zamanda İspanya'nın Kuzey Afrika'daki toprak bütünlüğünü uluslararası alanda pekiştirme çabası olarak görülüyor.

İspanya’nın Kuzey Afrika kıyısındaki toprağı Ceuta’ya Fas’tan binlerce düzensiz göçmen akını yaşandı. Çoğu yüzerek sınırı geçmeye çalışan göçmenlerden en az 18’i boğularak hayatını kaybetti; yerel güvenlik güçleri yetersiz kaldı. İspanya hükümeti, kamu düzenini sağlamak amacıyla bölgeye askeri birlik konuşlandırma kararı aldı. Olaylar, Avrupa Birliği’nin dış sınırlarındaki göç baskısını bir kez daha gündeme getirdi. Fas ile varılan mutabakat çerçevesinde yasa dışı yollardan geçen göçmenlerin iadesi öngörülürken, Fas güvenlik güçleri de yeni geçişleri engellemek için önlem aldı. İspanya Başbakanı Pedro Sánchez’in kenti ziyaret edeceği açıklandı; kitlesel geçişlerin ardındaki nedenler ise henüz netlik kazanmadı.

Sağ kanatta iklim değişikliğiyle mücadeleye yönelik şüpheci bir grup, iklim eylemlerinin geniş kitlelerce desteklenmediğini öne sürerek politikacıları etkilemeye çalışıyor. İngiltere ve Galler'de yaşanan kuraklık, orman yangınları ve düşük rezervuar seviyeleri gibi somut iklim kriz işaretlerine rağmen bu eleştirmenler, meselenin ciddiyetini hafife alan bir söylem benimsiyor. Tartışma, özellikle ABD sağ cenahında iklim politikalarının maliyeti ve popülaritesi üzerinden şekilleniyor. İklim inkârcılığının bu yeni dalgası, bilimsel uzlaşıya karşı çıkmak yerine ekonomik argümanlarla öne çıkarak, 'halkın iklim eylemini istemediği' tezini işliyor. Bu yaklaşım, yaklaşan seçimler ve enerji güvenliği tartışmaları bağlamında siyasi manevra alanı yaratmayı amaçlıyor. Uzmanlar, iklim krizinin etkileri her geçen gün daha belirgin hale gelirken bu tür söylemlerin politika yapımını geciktirebileceği ve küresel iş birliğini zayıflatabileceği uyarısında bulunuyor. Özellikle aşırı hava olaylarının sıklığındaki artış, kamuoyunun iklim değişikliğine dair endişelerini yükseltirken, sağ kanattaki bu tartışma, siyasi kutuplaşmanın iklim konusundaki derinliğini gözler önüne seriyor.

Britanya'da aşırı sağcı Reform UK partisi, iktidara gelmesi halinde Manş Denizi'nde küçük teknelerle geçiş yapan göçmenleri durdurmak için donanmayı kullanacağını açıkladı. Parti, bu planı 'II. Dünya Savaşı'ndan bu yana en büyük askeri operasyon' olarak nitelendirdi. Açıklama, Fas'tan İspanya'nın Ceuta yerleşim bölgesine on binlerce göçmenin giriş yaptığı günlerin ardından geldi. Uzmanlar ve diğer siyasi partiler öneriyi hızla eleştirerek gerçekçi bulmadı. Reform UK'nin bu çıkışı, Manş Denizi'ndeki düzensiz geçişlere yönelik sert bir önlem olarak sunulsa da, uygulanabilirliği ve uluslararası hukuka uygunluğu şimdiden tartışma yarattı.

Reform UK'nin, küçük teknelerle Manş Denizi'ni geçen göçmenleri durdurmak üzere Kraliyet Donanması'nı kullanma önerisi, muhalefet ve uzmanların sert eleştirilerine hedef oldu. İşçi Partisi, bu planı partinin mevcut skandalları örtbas etmeye yönelik 'umutsuz bir çaba' olarak nitelerken, emekli bir donanma komutanı girişimin 'içerikten yoksun' olduğunu söyledi. Geçen hafta Faslı on binlerce kişinin İspanya'nın Ceuta eksklavına geçmesiyle uluslararası gündemde yükselen yasadışı göç krizi, İngiltere'nin politikalarını da yeniden mercek altına aldı. Olaylarda boğulma ve ezilme sonucu onlarca kişi hayatını kaybetti, siyasi bir kriz patlak verdi. Reform UK'nin donanma önerisi, bu gerilimli atmosferde ülke içinde tartışmaları alevlendirdi. Öneriyi getiren parti, göçmen teknelerinin caydırılması için askeri gücün bir çözüm olabileceğini savunsa da eleştiriler, planın pratikte uygulanabilirliği ve uluslararası hukuka uygunluğu konularına odaklanıyor.

Fas'tan İspanya'nın Ceuta yerleşim bölgesine birkaç gün içinde yaklaşık 60 bin göçmen giriş yaptı; en az 67 kişi hayatını kaybetti. Cumartesi itibarıyla göçmenlerin neredeyse tamamı bölgeden ayrıldı. İspanya, deniz sınırına 500 metre uzunluğunda bir bariyer inşa etmeyi planlıyor. Kriz sırasında AB ortaklarının yetersiz dayanışma gösterdiğini belirten İspanya, onları 'bencil' olarak nitelendirdi. Bu çıkış, birliğin göç yükü paylaşımı konusundaki iç gerilimlerini ve sınır yönetimi konusundaki kırılganlığını gözler önüne seriyor.