İspanya ve Fransa

Avrupa genelinde uzun süren sıcak hava dalgası ve kuraklık, bağcılık bölgelerinde erken hasat kararlarına yol açtı. Bordeaux gibi ünlü şarap üretim alanları, bağ bozumunu normalden haftalar önce başlatmak zorunda kaldı. Aşırı sıcakların tetiklediği orman yangınları özellikle Fransa'nın güneybatısı, Yunanistan ve Girit'te binlerce kişinin tahliyesine neden oldu; acil durum ekipleri alevlerle mücadeleyi sürdürüyor. İspanya'da bazı bölgelerde ulusal acil durum ilanları kaldırılarak kısmi rahatlama sağlansa da, kıta genelinde rekor sıcaklıklar tarımı ve günlük yaşamı tehdit etmeye devam ediyor. Erken hasat, üzüm kalitesini ve şarap üretim miktarını etkileyerek ekonomik kayıplara yol açabilir. Yangınlar ise yerleşim alanlarını tahrip edip altyapıyı zorluyor; turizm ve sigorta sektörlerinde baskıyı artırıyor. Bu olaylar, iklim değişikliğinin Avrupa üzerindeki somut etkilerini bir kez daha gösteriyor. Uzayan sıcak dönemler, tarım takvimlerini alt üst ederken, yangın riskini katlıyor ve kıtasal iş birliği gerektiren acil müdahale ihtiyacını pekiştiriyor. Yetkililer, hem kısa vadeli yangınla mücadele hem de uzun vadeli iklim uyum stratejileri için kaynak ayırmaya zorlanıyor.

Temmuz ayı ortasında İspanya, Fransa ve İtalya'da aşırı sıcak hava, kuraklık ve şiddetli rüzgarların körüklediği orman yangınları üç itfaiyecinin ölümüne, on binlerce kişinin tahliyesine yol açtı. İspanya'da Madrid bölgesinde ilk kez ulusal olağanüstü hal ilan edildi; Fransa'nın Atlantik kıyısındaki Cap Ferret yarımadasında alevler turistik alanları sardı, bazı bölge sakinleri teknelerle kaçtı. Yetkililere göre yalnızca Fransa ve İspanya'da yaklaşık 87 bin kişi evlerini terk etmek zorunda kaldı. Paris, Avrupa Birliği'nden acil yardım talebinde bulunurken, AB söndürme uçakları ve ekiplerini bölgeye sevk etti; Cumhurbaşkanı Macron durumu 'son derece ciddi' olarak nitelendirdi. İtalya'da ise Sicilya'da günlerdir süren yangınlarda çok sayıda ormanlık alan kül oldu. Uzmanlar, son yıllarda Akdeniz havzasında giderek sıklaşan ve şiddetlenen bu tür felaketlerin iklim değişikliğinin somut bir yansıması olduğuna dikkat çekiyor. Rekor sıcaklıklar ve uzun süreli kuraklık bitki örtüsünü tutuşmaya hazır hale getirirken, rüzgar yangınların kontrolünü zorlaştırıyor. Kriz, turizm sezonunun zirvesinde ekonomik kayıplara yol açarken, AB'nin sivil koruma mekanizmasının etkinliğini ve üye ülkeler arası dayanışmayı yeniden gündeme getirdi. Yetkililer, önümüzdeki yıllarda benzer olaylarla başa çıkmak için daha kapsamlı önlemlere ihtiyaç duyulduğunu vurguluyor.

Fas'tan İspanya'nın Ceuta yerleşim bölgesine birkaç gün içinde yaklaşık 60 bin göçmen giriş yaptı; en az 67 kişi hayatını kaybetti. Cumartesi itibarıyla göçmenlerin neredeyse tamamı bölgeden ayrıldı. İspanya, deniz sınırına 500 metre uzunluğunda bir bariyer inşa etmeyi planlıyor. Kriz sırasında AB ortaklarının yetersiz dayanışma gösterdiğini belirten İspanya, onları 'bencil' olarak nitelendirdi. Bu çıkış, birliğin göç yükü paylaşımı konusundaki iç gerilimlerini ve sınır yönetimi konusundaki kırılganlığını gözler önüne seriyor.

Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres, Cuma günü yaptığı açıklamada, güçlenen El Niño hava olayının tüm zamanların rekorlarını kırabileceğini ve zaten "ateş altındaki" gezegene "yakıt eklediğini" belirtti. Guterres, iki ay önce El Niño'nun kapı eşiğinde olduğu uyarısını hatırlatarak, "Şimdi evin içinde ve sıcaklığı artırıyor" ifadelerini kullandı. Bu uyarı, dünyanın giderek daha sık ve şiddetli hale gelen iklim felaketleriyle karşı karşıya olduğu bir dönemde geldi. El Niño, Pasifik Okyanusu'ndaki yüzey sularının ısınmasıyla küresel sıcaklık artışına ve aşırı hava olaylarına yol açıyor. BM'nin bu en üst düzeydeki ikazı, uluslararası topluma sera gazı emisyonlarını azaltma ve iklim değişikliğine uyum konusunda acil adımlar atma çağrısı niteliğinde. Bilim insanları, mevcut El Niño'nun 2023-2024 boyunca etkili olmasını ve sıcaklık rekorlarının kırılmasını bekliyor. Guterres'in "keşfedilmemiş bölge" olarak tanımladığı bu durum, hem gelişmiş hem de gelişmekte olan ülkeler için ekonomik ve insani riskler taşıyor. Önümüzdeki aylarda kuraklık, sel ve orman yangınlarında artış öngörülüyor.

Fransa ve İspanya'da etkili olan şiddetli orman yangınları büyük yıkıma yol açtı. Alevler nedeniyle can kayıpları yaşanırken, 330 bin kişi evlerinden tahliye edildi. Yangınlar geniş alanları küle çevirirken, zehirli duman bulutları bölgeyi sardı. Mevsim normallerinin üzerinde seyreden sıcaklıkların tetiklediği yangınlar, dördüncü sıcak hava dalgasıyla birlikte kontrol altına alınamıyor. Uzmanlar, iklim değişikliğinin etkisiyle bu tür aşırı hava olaylarının sıklığının arttığına dikkat çekiyor. Yetkililer, yangınla mücadelede uluslararası yardım talebinde bulunurken, bölgede acil durum ilan edildi. Zarar gören alanların yeniden ağaçlandırılması ve iklim krizine karşı ortak eylem planlarının hayata geçirilmesi gerektiği vurgulanıyor.

Bu hafta İspanya ve Fransa'da çıkan yıkıcı orman yangınlarının ardından yayımlanan iki yeni bilimsel çalışma, aşırı yangın hava koşullarında iklim değişikliğinin izlerini ortaya koydu. Araştırmalar, insan kaynaklı iklim değişikliğinin İspanya'da rekor büyüklükteki yangına yol açan sıcak ve kuru koşulların oluşma ihtimalini 20 kat artırdığını, Fransa'daki benzer koşulların olasılığını ise ikiye katladığını gösterdi. Güney Avrupa'da son sekiz yıldır yangın mevsimlerinin şiddetlenmesiyle birlikte değerlendirilen bulgular, iklim krizinin ekstrem hava olaylarına doğrudan etkisini sayısal verilerle destekliyor. Uzmanlar, atmosferdeki sera gazı birikiminin sıcak hava dalgalarını ve kuraklığı tetikleyerek yangın riskini katlanarak büyüttüğüne dikkat çekiyor. Akdeniz havzasını etkileyen bu yangınlar, iklim modellerinin öngördüğü senaryoların somut yansımaları olarak öne çıkıyor. Bilim insanları, benzer felaketlerin önüne geçmek için küresel ısınmayı sınırlandıracak politikaların aciliyetini vurguluyor.

Avrupa Birliği Acil Müdahale Koordinasyon Merkezi Başkanı Maria Zuber, aşırı sıcakların da etkisiyle önümüzdeki ağustos ayı başında tüm Avrupa kıtasının orman yangınlarıyla karşı karşıya kalabileceği uyarısında bulundu. İspanya ve Fransa’da halihazırda devam eden yangınlara ek olarak Yunanistan, İtalya ve Orta Avrupa’da yeni yangın riskinin arttığı belirtildi. Zuber’in açıklaması, Avrupa genelinde etkili olan sıcak hava dalgasının orman yangını riskini ciddi biçimde yükselttiği bir dönemde geldi. Merkez, üye ülkeleri olası afetlere karşı hazırlıklı olmaya çağırırken, sıcaklıkların mevsim normallerinin üzerinde seyretmesinin yangınla mücadele kapasitesini zorlayabileceği vurgulanıyor. Bu uyarı, iklim değişikliğinin Avrupa’daki doğal afet sıklığını ve şiddetini artırdığına dair endişeleri bir kez daha gündeme taşıdı. Birlik düzeyinde koordineli müdahale mekanizmalarının devreye alınması ve kaynak paylaşımının hızlandırılması bekleniyor.

Fransa, güneybatısındaki büyük orman yangınları nedeniyle 4 bin kişinin daha tahliye edilmesine karar verdi. Bu kararla birlikte, Fransa ve İspanya'da yangınlardan etkilenen ve evlerini terk etmek zorunda kalanların sayısı yaklaşık 330 bine ulaştı. Avrupa'nın güneybatısında etkili olan yangınlar, özellikle yaz tatili bölgelerinde büyük çaplı tahliyelere yol açıyor. Tahliye edilenlerin büyük bölümü hem yerleşik halktan hem de bölgede tatil yapan turistlerden oluşuyor. Yetkililer, yangınların kontrol altına alınması için çalışmaların sürdüğünü bildiriyor. Şu ana kadar can kaybı rapor edilmezken, alevlerin yerleşim yerlerine yaklaşması tahliyeleri zorunlu kılıyor.