Nepal-Tibet Sınırında Buzul Felaketi: 392 Ölü, 1400 Kayıp

Buzul felaketi

Eren Koca - Nepal ile Tibet arasındaki sınır bölgesinde çarşamba günü meydana gelen ve önüne çıkan her şeyi sürükleyen dev sellerle toprak kaymalarında ölenlerin sayısı giderek artıyor. Yetkililer faciada en az 392 kişinin öldüğünü, çoğu turist 1400 kişinin kaybolduğunu bildirdi. Kaç kişinin yaralandığı ise netlik kazanmadı. Nepal ordusu karadan ve havadan yürütülen arama-kurtarma çalışmaları için 2 bin asker görevlendirdi. Sınırın Tibet tarafında zorlu coğrafi koşullar ve yağmur nedeniyle kurtarma çalışmalarının güçlükle yürütüldüğü belirtiliyor. Birçok ülke turistik bölgedeki faciada kaybolan vatandaşlarına ilişkin açıklama yaptı. Türk Dışişleri Bakanlığı ise kayıp Türk vatandaşı olmadığını duyurdu. Nepalli yetkililer ilk olarak, bir depremin tetiklemesiyle düşen çığın sellere yol açmış olabileceğini değerlendirmişti. Ancak ABD Jeoloji Araştırmaları Kurumu’na (USGS) göreyse sebep buzul çökmesi. Uzmanlar, bir buzulun çökmesinin yıkıcı sellere neden olmuş olabileceğini söyledi. Köprü yıkıldı USGS önce Nepal’in başkenti Katmandu’nun 65 km kuzeyinde, sınır yakınlarında 4,4 büyüklüğünde bir deprem meydana geldiğini bildirdi. Ancak kurum sonra sismik olayın aslında 5,2 büyüklüğünde bir buzul çökmesi olduğunu ve molozların nehir yatağından aşağı doğru aktığını açıkladı. Katmandulu uzmanlar da ani selin muhtemelen bir buzuldan kopan çığdan kaynaklandığını söyledi. Trishuli Nehri’nde su seviyesinin bir noktada yarım saat içinde 9 metreye kadar yükseldiği belirtildi. Nepal’den gelen videolarda en az bir köprünün sel sularına kapıldığı ve birden fazla apartmanın da yıkıldığı görülüyor. Bir yerel yetkili, yıkımın “hayal bile edilemeyecek seviyede” olduğunu söyledi. Sel ve heyelan, arkasında büyük bir çamur yığını bıraktı. Nepal eriyor Nepal son 30 yılda buz hacminin üçte birini kaybetti ve buzullarının erime hızı yüzde 65 arttı. Nepal-Çin sınır bölgesinin coğrafi yapısı nedeniyle doğal afetlere karşı özellikle hassas olduğunu söyleyen uzmanlar, “Uzun vadede en etkili savunma yöntemi bu doğal afetlere maruz kalmayı azaltmak olabilir. Yüksek riskli alanlar ve nehir kıyısındaki yerleşim yerleri taşınabilir” dedi. ‘Doğal baraj patladı’ CNN TÜRK Meteoroloji Danışmanı Prof. Dr. Orhan Şen, Nepal’deki sel felaketini şöyle değerlendirdi: “5 ve 7 bin yükseklikteki dağlarda, onların arasından da Çin’den Nepal’e geçen nehir var. Küresel ısınmanın getirdiği sıcaklık artışları ve bu yıl dünya genelinde rekor kıran sıcaklar, Himalayalar’da Everest Tepesi’ne çok yakın buzulları çatlattı. Dağlardan kopan devasa buzul parçaları, önüne kattığı dev kaya parçalarıyla nehrin önünü tıkadı. Nehrin önünün kapanmasıyla burada doğal bir baraj oluştu. Bu doğal baraj, arkasında biriken nehir suyunu muazzam bir hacimde topladı. Ardından bu baraj aniden patlayarak yıkıldı. Kopan buzulların ve kayaların oluşturduğu bu barajın yüksek kotlarda aniden boşalması, felaket boyutundaki selin oluşmasına yol açtı. Küresel ısınma nedeniyle buzullar eriyor ve kopma noktasına geliyor. Bu tür nehirlerde düz köprüler yapılmamalı, kemerli köprüler yapılmalıdır. Su seviyesi ne kadar yükselirse yükselsin, kemerli yapı sayesinde su bir engelle karşılaşmadan akıp gider.” Coğrafi yapı afetlere açık Coğrafi yapı, buzul göllerindeki değişimler ve şiddetli yağışlar nedeniyle, Nepal ile Çin’e bağlı olan Tibet sınırı boyunca uzanan Himalaya bölgesinde ani felaketler tekrarlanıyor. Tibet bölgesinde çok sayıda buzul gölü var ve Nepal’e doğru uzanan dik yamaçlarda pek çok yerleşim yeri bulunuyor. Bölge zaman zaman hem buzul gölü taşması kaynaklı sellerden hem de çığlardan zarar görüyor. Çarşamba günü buzulun çökmesinde iklim değişikliğinin rol oynamış olabileceği düşünülüyor. İskoç buzulbilimci Simon Cook, benzer olayların son yıllarda Himalayalar, İsviçre ve İtalya’daki Dolomitler gibi bölgelerde de yaşandığını söyledi. Cook’a göre, küresel ısınma, bazı dağ yamaçlarını bir arada tutmaya yardımcı olan donmuş toprağın (permafrost) erimesine neden oluyor. Cook, bunun buzul erimesine ve çökmesine, toprak kaymasına, moloz akışına ve göl taşkınlarına yol açtığını vurguluyor. Bu kez 5 büyüklüğünde deprem Çin ile Nepal sınırında peş peşe doğal afetler yaşanmaya devam ediyor. Sel ve toprak kaymasının ardından Çin’in Nepal sınırındaki Tibet bölgesinde dün akşam ise 5 büyüklüğünde bir deprem meydana geldi. Depremin ardından Tibet’te bir set gölünün taşma riski nedeniyle 5. seviye sel alarmı devreye alındı.