Büyük Hadron Çarpıştırıcısı karanlık madde avı için kapatılıyor
Avrupa Nükleer Araştırma Merkezi CERN'deki Büyük Hadron Çarpıştırıcısı (LHC), Pazartesi günü dört yıl sürecek kapsamlı bir yükseltme çalışması için kapatılıyor. Cenevre yakınlarında 27 kilometrelik dairesel tünele sahip dünyanın en güçlü parçacık hızlandırıcısı olan LHC'nin çarpışma kapasitesi önemli ölçüde artırılacak. Yükseltme sonrasında proton demetlerinin yoğunluğu ve çarpışma frekansı yükseltilerek, evrenin en büyük gizemlerinden biri olan karanlık maddenin izi sürülecek. 2026'da yeniden başlatılması planlanan LHC, yeni keşiflere kapı aralama potansiyeliyle fizik dünyasında dikkatle takip ediliyor.
This summary is currently in Turkish; automated English translation is coming soon.
Bağlam, hikayenin etrafındaki ülke + lider + komşu hikaye ağına dayanılarak AI tarafından üretildi. Olgu içerikleri için her zaman üstteki kaynak linklerine başvurun.
Bu gündemi takip et
Kanada gelişmelerini kaçırma — ücretsiz kaydol, günlük brifinginde gör.
Timeline
latest: 28 Jun- Humanitarian28 Jun, 02:04
World’s largest particle smasher halts for upgrade to boost hunt for dark matter
MEYRIN: The world’s most powerful particle accelerator will on Monday shutter operations for four years of renovations to dramatically boost its collision-capacity and the potential for unlocking one of the greatest mysteries of the Universe: dark matter. The Large Hadron Collider (LHC) — a 27-kilometre proton-smashing circular tunnel at the heart of Europe’s physics lab CERN near Geneva — has most famously been used to prove the existence of the Higgs boson. In the tunnel, running about 100 metres below the French-Swiss border area, superconducting magnets and accelerating structures propel particles to extreme energies and then smash them together at phenomenal speeds. But from Monday, activity will stop, as the extraordinary device undergoes upgrades aimed to further increase the precision and intensity of particle collisions. Once completed, the enhanced particle smasher, donning the enhanced name of High Luminosity LHC (HL-LHC), is scheduled to begin operations in June 2030, and to run for about a decade. ‘Many discoveries’ await “This is a very important moment. From Monday, we will be entering a new phase,” HL-LHC project chief Markus Zerlauth told reporters. “We still have lots of physics questions without answers. There are still many discoveries to be made.” The goal is to increase the “luminosity” — that is, the total number of collisions produced over a given period — by a factor of 10 compared to the LHC. The total cost of the upgrade is expected to tick in at 1.2 billion Swiss francs ($1.5 billion). That will be covered by CERN membership fees, along with in-kind contributions, making up 10-15 percent of the total, including from the United States, Japan, Canada and China. The upgrade will require fully replacing the components in 1.2 kilometres of the 27-kilometre tunnel. New superconducting magnets, capable of further concentrating the particle beams, will be installed to increase the number of collisions. Once operational, between 140 and 200 collisions will occur each time two packets of particles meet inside detectors in the tunnel, up from 60 currently. Overall, “the increased number of collisions will allow us to collect up to 100 times more data”, Zerlauth said. The number of collisions will be so high — several billion per second — that it will be impossible to store all the data produced. Which collisions should be recorded will need to be selected in real time — a task that will be entrusted to artificial intelligence systems capable of identifying the most promising events. But “AI does not replace physicists”, insisted Nedaa-Alexandra Asbah, a research physicist at CERN’s ATLAS experiment, which helped discover the Higgs Boson using the LHC. “It is a powerful tool that helps us make better use of the data.” Big Bang The HL-LHC aims to deepen fundamental knowledge, which is CERN’s primary mission. “We want to look for new particles,” said Filip Moortgat, the operations coordinator for CMS — and the LHC detector designed to explore a wide range of physics fields, including the search for other dimensions and the quest for dark matter particles. Published in Dawn, June 28th, 2026
Okumaya devam et
ilgili gelişmeler- Aynı ülke gündemi
Europol Koordinasyonunda SocGholish Zararlı Yazılım Ağına Büyük Darbe
18 Haziran 2026'da Hollanda, Kanada, ABD ve Almanya kolluk kuvvetleri Europol koordinasyonunda ortak bir operasyonla SocGholish adlı kötü amaçlı yazılım dağıtım ağını hedef aldı. Operasyon sonucunda 106 sunucu ele geçirilirken, sahte tarayıcı güncellemesi yöntemiyle zararlı yazılım yayan 14.971 WordPress sitesi temizlendi. SocGholish, uzun süredir en yaygın ve dirençli tehditlerden biri olarak biliniyordu. Operasyon, uluslararası siber suçla mücadelede kurumlar arası iş birliğinin önemini vurguluyor. SocGholish kampanyaları, kullanıcıları kandırarak fidye yazılımlarına varan ciddi güvenlik ihlallerine yol açabiliyordu. Temizlenen sitelerin büyüklüğü, tehdidin yaygınlığını ve operasyonun kapsamını gösteriyor. Bu müdahale, siber suç altyapısına yönelik artan küresel baskının bir parçası olarak değerlendiriliyor. Yetkililer, benzer operasyonların devam edeceği sinyalini verirken, web sitesi yöneticilerine güvenlik açıklarını kapatmaları çağrısında bulundu.
Kanada1 olay19 Haz - Aynı ülke gündemicanlı
Erdoğan ve Carney Görüşmesinde NATO Zirvesi İşbirliği Vurgusu
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Kanada Başbakanı Mark Carney ile bir telefon görüşmesi gerçekleştirdi. Görüşmede iki ülke arasındaki ikili ilişkilerin yanı sıra bölgesel ve küresel meseleler ele alındı. Erdoğan, yaklaşan NATO Zirvesi'nde müttefikler arasındaki iş birliğinin kuvvetlendirilmesi gerektiğine dikkat çekti. Kanada, NATO'nun önemli müttefiklerinden biri olarak Türkiye ile özellikle savunma, ticaret ve diplomatik alanlarda ilişkilere sahip. Bu görüşme, iki ülkenin küresel güvenlik mimarisindeki rollerini yeniden teyit etme ve NATO çerçevesindeki dayanışmayı artırma çabası olarak değerlendiriliyor. Bölgesel istikrarsızlıklar ve artan jeopolitik rekabet ortamında, liderlerin karşılıklı diyalog kanallarını açık tutma kararlılığı, hem ikili hem de çok taraflı platformlarda iş birliğinin sürdürüleceğine işaret ediyor.
Kanada2 olay1 gün önce - Aynı ülke gündemicanlı
ABD, Kuzey Amerika ticaret anlaşmasını mevcut haliyle uzatmayı reddetti
Amerika Birleşik Devletleri, Meksika ve Kanada ile yürürlükte olan Kuzey Amerika ticaret anlaşmasını (USMCA) mevcut haliyle uzatmayı reddetti. Free Malaysia Today'in haberine göre, bu karar analistler tarafından anlaşmanın sona ereceği şeklinde yorumlanmıyor; zira 2024'te neredeyse 2 trilyon dolara ulaşan ticaret hacmi, tarafların anlaşmayı bir şekilde sürdüreceğini gösteriyor. USMCA, 2020'de NAFTA'nın yerini alarak yürürlüğe girmişti. ABD'nin mevcut metni uzatmama kararı, gözden geçirme döneminde yeni taleplerin masaya getirileceğine işaret ediyor. Uzmanlar, otomotiv ve tarım başta olmak üzere birçok sektörü etkileyen anlaşmanın, derin ekonomik entegrasyon nedeniyle revize edilerek de olsa korunacağını öngörüyor. Küresel ticaret gerilimlerinin arttığı bir dönemde gelen bu adım, kısa vadede belirsizlik yaratsa da, Kuzey Amerika tedarik zincirlerinin sürekliliği ve üç ülkenin ortak çıkarları, nihai bir çözümü zorunlu kılıyor.
Kanada1 olay4 gün önce - Aynı ülke gündemicanlı
OFAC, Küba yaptırımları kapsamında iki Kanada şirketini hedef aldı
ABD Hazine Bakanlığı Yabancı Varlıklar Kontrol Ofisi (OFAC), iki Kanada merkezli kuruluşu, PRENSA LATINA CANADA LTD. ve 2904977 CANADA, INC.'i, Küba yaptırım programı kapsamında Özel Olarak Belirlenmiş Vatandaşlar (SDN) listesine dahil etti. Bu adım, söz konusu şirketlerin ABD'deki varlıklarını donduruyor ve ABD vatandaşları ve şirketleri ile her türlü işlemi yasaklıyor. Söz konusu yaptırımlar, ABD'nin Küba'ya yönelik onlarca yıllık ekonomik ambargosunun bir uzantısı olarak değerlendiriliyor. Kanada'da kayıtlı bu kuruluşların hedef alınması, Washington'un Küba ile bağlantılı olduğu düşünülen yabancı tüzel kişilikleri de ambargo kapsamına aldığını gösteriyor. Her iki şirketin de tam olarak hangi faaliyetler nedeniyle listeye eklendiğine dair resmi bir açıklama yapılmazken, söz konusu gelişme ABD-Kanada ilişkilerinde de yankı bulabilir.
Kanada3 olay6 gün önce - Aynı ülke gündemicanlı
Kanada ve Japonya'dan Kritik Minerallerde Çin'e Karşı Stratejik İşbirliği Hamlesi
Kanada Uluslararası Ticaret Bakanı Maninder Sidhu, Cuma günü Reuters'a verdiği demeçte, Kanada ve Japonya'nın kritik maden projelerinde işbirliği ve olası bir ortak stoklama planını değerlendirdiğini söyledi. İki G7 üyesi ülke, bu adımla Çin'in küresel kritik mineraller piyasasındaki ezici hakimiyetini kırmayı amaçlıyor. Küresel yeşil enerji dönüşümü ve ileri teknoloji üretimi için vazgeçilmez olan lityum, kobalt ve nadir toprak elementleri gibi minerallerin çıkarım ve işlenmesinde Çin belirleyici bir role sahip. Bu durum, arz güvenliğini risk altında gören Batılı ekonomileri yeni ortaklıklara yöneltiyor. Kanada'nın geniş maden rezervleri ile Japonya'nın teknolojik uzmanlığının birleşmesi, iki ülke arasındaki stratejik bağı güçlendirirken, alternatif tedarik zincirlerinin oluşmasına da katkı sağlayabilir.
Kanada1 olay26 Haz - Aynı ülke gündemicanlı
Falkland Adalıları Kanada'dan OAS Genel Kurulu'nda destek istedi
Falkland Adaları Hükümeti, bu hafta Panama'da düzenlenen Amerikan Devletleri Örgütü (OAS) Genel Kurulu'nda Kanada'nın adalıların kendi kaderini tayin hakkını kamuoyu önünde desteklemesini talep etti. Geçen hafta iki Yasama Meclisi üyesi, Küresel İlişkiler yetkilileri ve parlamenterlerle görüşmek üzere Ottawa'ya giderek Kanada'dan bu yönde bir adım atmasını istedi. Adalılar, OAS platformunda seslerini duyurarak İngiltere ile Arjantin arasında egemenlik tartışmalarının gölgesinde kalan haklarını uluslararası kamuoyunun dikkatine sunmayı amaçlıyor. Bu girişim, Falkland Adaları'nın kendi geleceğini belirleme iradesinin bölgesel bir forumda tanınması açısından diplomatik bir sınav niteliğinde.
Kanada1 olay26 Haz