Egypt — Diplomatic Developments

ABD Başkanı Donald Trump'ın damadı Jared Kushner, Orta Doğu turu kapsamında Kahire'de Halil Hayye liderliğindeki Hamas heyetiyle bir araya geldi. Axios'un aktardığına göre toplantıda üst düzey bir Türk yetkili de yer aldı. Görüşmenin gündeminde Hamas'ın silahsızlandırılması, yönetimin Gazze Ulusal Yönetim Komitesi'ne devri, İsrail'in çekilmesi ve Uluslararası İstikrar Gücü'nün konuşlandırılması konuları bulunuyordu. Bu temas, Gazze'nin geleceğine ilişkin müzakerelerde farklı aktörlerin devrede olduğu bir döneme denk geldi. Türk yetkilinin toplantıya katıldığı yönündeki haber, sürecin bölgesel diplomatik boyutuna işaret ediyor. Kushner'in görüşmedeki varlığı ise ABD'nin konuyu çeşitli kanallar üzerinden takip ettiğini gösteriyor.

ABD Başkanı Donald Trump, Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında imzalanan Mekke Ortak Savunma Anlaşması'nı memnuniyetle karşıladı. Trump, üç ülkenin uzun süredir üzerinde çalıştığı savunma anlaşmasının imzalanmasını 'büyük, cesur ve önemli bir ilk adım' olarak nitelendirdi. Mekke Paktı olarak adlandırılan anlaşma, üç ülkenin savunma alanında iş birliğini öngörüyor. ABD'nin bu desteği, bölgesel savunma düzenlemelerine yönelik Washington'un tutumunu ortaya koyması açısından dikkat çekiyor.

Reuters kaynaklarına göre, Salı günü Bab el-Mendeb Boğazı'nda İran destekli Husiler tarafından gerçekleştirildiği düşünülen bir saldırıda, Mısır sahipli küçük bir kargo gemisi olan Tihamah'ta üç mürettebat yaşamını yitirdi. Bu olay, Husilerin Kızıldeniz'deki ticari gemilere yönelik aylardır süren saldırılarında teyit edilmiş ilk can kaybı olabilir. Aynı gün Pakistan açıklarında, bir konteyner gemisine füze isabet ettiği bildirildi; bu saldırının ise ABD tarafından düzenlenmiş olabileceğinden şüpheleniliyor. Olaylar, bölgede deniz güvenliğine dair kaygıların arttığı bir dönemde meydana geldi.

Pakistan Dışişleri Bakanı İshak Dar, cuma günü Mekke’de Pakistan, Suudi Arabistan ve Türkiye arasında imzalanan Mekke Müşterek Savunma Anlaşması’nın “tamamen savunma amaçlı” olduğunu ve anlaşmanın temel ilkelerini benimseyen tüm bölge ülkelerinin katılımına açık bulunduğunu açıkladı. Dar, paktın herhangi bir saldırı amaç taşımadığını vurgularken, genişlemeye müsait yapısıyla bölgesel güvenlik işbirliğinde yeni bir aşamayı işaret etti. Üç ülke arasındaki savunma bağlarını derinleştirmeyi hedefleyen anlaşma, Orta Doğu ve Güney Asya’da değişen jeopolitik dengeler ışığında önem kazanıyor. Anlaşmanın savunma odaklı niteliği, doğrudan bir askeri ittifak yerine caydırıcılık ve istikrar arayışını öne çıkarıyor. Bölgedeki diğer ülkelere kapının açık tutulması, daha kapsayıcı bir güvenlik platformu oluşturma niyetini yansıtıyor. Henüz ayrıntıları netleşmeyen pakt, savunma işbirliğine dayalı çok taraflı bir model olarak şekillenebilir.

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Yılmaz, bölgedeki üç ülke arasında imzalanan Mekke Savunma Anlaşması'nın, mevcut iyi ilişkileri çok daha ileri bir noktaya taşıdığını belirtti. Anlaşmanın, dünyada değişen güç dengeleri ve uluslararası kuralların aşındığı yeni bir dönemde ortaya çıktığını ifade etti. Yılmaz, 'Dünya eski dünya değil' diyerek, bu tür bölgesel işbirliklerinin günümüz koşullarında zorunlu hale geldiğine işaret etti. Anlaşmanın detaylarına ilişkin resmi bir açıklama yapılmazken, üç ülke arasındaki savunma işbirliğinin derinleştirilmesini hedeflediği anlaşılıyor. Bölgede artan jeopolitik riskler ve küresel belirsizliklerin, bu tür savunma anlaşmalarını tetiklediği değerlendiriliyor.

Mısırlı forvet Mohamed Salah, dokuz yıllık Liverpool kariyerinin ardından Perşembe günü Trabzonspor ile iki yıllık sözleşme imzaladı. Kulüpten yapılan açıklamaya göre Salah, sezon başına 17 milyon avro maaş alacak. Transfer, dünyanın önde gelen golcülerinden birinin Türkiye Süper Ligi'ne gelişi olarak dikkat çekiyor. Premier Lig'deki üstün performansıyla tanınan Salah'ın Trabzonspor'a katılması, kulübün uluslararası arenadaki hedeflerini yansıtıyor. Yüksek maliyetli bu hamle, Trabzonspor'un rekabet gücünü artırma niyetini ortaya koyarken, lig genelinde izlenme ve ilgiyi yükseltme potansiyeli taşıyor. Salah'ın Liverpool'daki başarılarla dolu döneminin ardından kariyerinde yeni bir sayfa açması, Türk futbolu için de önemli bir kazanım. Transferin ekonomik boyutu, bölgesel futbol pazarındaki hareketliliğin bir göstergesi olarak değerlendiriliyor.

Hamas yetkililerinden oluşan bir heyet, Gazze'deki ateşkesin ikinci aşamasına ilişkin müzakerelere devam etmek üzere Mısır'ın başkenti Kahire'ye ulaştı. Heyetin Mısır, Katar ve Türkiye'den arabulucularla bir araya gelmesi ve Filistinli gruplarla istişarelerde bulunması bekleniyor. Görüşmelerin temel odağını ateşkesin pekiştirilmesi ve anlaşmadaki tüm taahhütlerin uygulanması oluşturuyor. Diplomatik çabalar, Ocak ayında varılan birinci aşamanın ardından uzun vadeli bir sükunetin sağlanmasını ve insani yardımların kesintisiz akışını hedefliyor. Arabulucu ülkelerin yeniden devreye girmesi, taraflar arasında güven inşa etme ve esir takası ile Gazze'nin yeniden imarı gibi konularda ilerleme ihtiyacını yansıtıyor. Kahire'deki temaslar, bölgedeki ateşkes sürecinin kırılgan yapısını koruduğu ve tarafların uluslararası garantiler aradığı bir dönemde gerçekleşiyor. Yeni tur müzakerelerin, kalıcı bir çözüme yönelik takvimi netleştirip netleştiremeyeceği belirsizliğini korurken, sahadaki sükunetin devamı açısından kritik bir adım olarak değerlendiriliyor.

İran, Hürmüz Boğazı'ndaki deniz trafiğini düzenlemek ve gemilerden geçiş ücreti almak amacıyla 'akıllı yönetim' sistemi kurmayı planlıyor. Bu adım, İran'ın boğaz üzerindeki kontrolünü yeniden şekillendirme çabası olarak değerlendiriliyor. Uluslararası hukukta, boğazlardan geçiş rejimi Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi (UNCLOS) ile belirleniyor. Sözleşme, uluslararası seyrüsefere açık boğazlarda transit geçiş hakkını güvence altına alıyor ve kıyı devletlerine ücret alma yetkisi tanımıyor. Hürmüz Boğazı, küresel petrol ticaretinin yaklaşık beşte birinin geçtiği kritik bir enerji koridoru. İran'ın burada ücret talep etmesi, başta büyük denizci devletler olmak üzere uluslararası toplumun tepkisini çekebilir. UNCLOS'a taraf olan ülkeler, bu tür bir uygulamanın sözleşmeye aykırı olduğunu savunuyor. Ancak İran, sözleşmeyi imzalamasına rağmen onaylamadığı için hukuki boşluktan yararlanmaya çalışabilir. Gelişme, bölgedeki jeopolitik gerilimleri artırma potansiyeli taşıyor ve deniz ticaretinin serbestliği ilkesini sınayabilir.

Kahire'nin Manshiyat Naser bölgesindeki 'Çöp Şehri'nde geri dönüşüm uzmanı Peter Romany, ABD-İsrail'in İran'a yönelik savaşının yol açtığı plastik tedarik kesintilerini gidermek için fabrikalardan gelen acil taleplerle karşı karşıya. Savaşın küresel tedarik zincirlerini vurmasıyla Mısır'daki yüzlerce geri dönüşümcü ve üretici artan talepten fayda sağlıyor. Savaş nedeniyle plastik hammadde ithalatında yaşanan düşüş, geri dönüştürülmüş plastiklere olan ihtiyacı artırırken, bölgenin enformel geri dönüşüm sektörü için beklenmedik bir ekonomik fırsat yaratıyor. Bu gelişme, çatışmaların küresel emtia piyasalarını nasıl yeniden şekillendirdiğini ve yerel ekonomilere etkisini gözler önüne seriyor. Mısır'ın geri dönüşüm altyapısı, savaşın yarattığı tedarik boşluğunu doldurmada kritik bir rol üstlenirken, sektör temsilcileri talebin önümüzdeki dönemde daha da artabileceğini belirtiyor. Bu durum, plastik atık yönetimi ve sürdürülebilirlik tartışmalarına da yeni bir boyut katıyor.

Rusya, Ukrayna'daki cephe hatlarında savaştırmak üzere Afrikalıları toplamaya devam ediyor. Ukrayna Savunma Bakanlığı'na bağlı Stop Russian Recruiters platformunun tespitine göre, şu ana kadar yaklaşık 3 bin Afrikalı paralı asker belirlendi. Bu kişilerin yaklaşık altıda birinin çatışmalarda hayatını kaybettiği bildiriliyor. Kameraun, Gana, Mısır ve Kenya gibi ülkeler, vatandaşlarının en yoğun biçimde devşirildiği devletler arasında öne çıkıyor. Paris merkezli France 24 televizyonunun Afrika servisine konuşan muhabir Bastien Renouil'in aktardığına göre, Moskova yönetimi Ukrayna'daki askeri varlığını takviye etmek için bilhassa ekonomik sıkıntı içindeki Afrikalıları hedef alıyor. Toplanan veriler, maaş ya da vatandaşlık vaadiyle kandırılan bu kişilerin ağır kayıplar verdiğini ortaya koyuyor. Olay, savaşın uluslararası boyutunu ve Afrika kıtası üzerindeki yansımalarını açıkça gösteriyor. Söz konusu ülkelerin Moskova'yla diplomatik ilişkileri bulunsa da kendi vatandaşlarının paralı asker olarak kullanılması uzun vadede iki taraflı bağları gerebilir. Ukrayna ise bu platform aracılığıyla uluslararası toplumu bilinçlendirme ve Rusya'nın asker tedarik yöntemlerini ifşa etme çabasında.

ABD, İran limanlarına deniz ablukasını yeniden uygulamasının ardından Çarşamba günü ülkenin kıyı savunma sistemleri ve füze mevzilerine yeni bir hava saldırısı dalgası düzenledi. İran ise daha fazla bölgesel enerji ihracatını durdurma tehdidinde bulunarak ABD ile 'varoluşsal bir savaş' içinde olduğunu belirtti. Saldırılar, iki ülke arasındaki karşılıklı hamlelerin son tırmanışı olarak kaydedildi. İran'ın enerji arzını kesme uyarısı, küresel nakliye ve petrol piyasaları üzerinde riskleri artırırken, bölgedeki gerilimin seyri yakından izleniyor.

Planlama, Kalkınma ve Özel Girişimlerden sorumlu Federal Bakan Ahsan Iqbal, Pazartesi günü Birleşmiş Milletler forumunda üst düzey BM yetkilileriyle yaptığı görüşmelerde Pakistan’ın sürdürülebilir kalkınma, uluslararası işbirliği ve kalkınma diplomasisine bağlılığını yineledi. BM Kalkınma Programı (UNDP) Başkanı Alexander De Croo ile yapılan temaslarda, Pakistan’ın kalkınma öncelikleri ve çok taraflı işbirliği imkânları ele alındı. BM nezdindeki Pakistan Daimî Temsilciliği’nin açıklamasına göre bu temaslar, ülkenin sürdürülebilir kalkınma hedeflerine yönelik taahhüdünü ve BM ile ortaklığını pekiştirme amacı taşıyor. Pakistan, iklim değişikliği, yoksulluğun azaltılması ve ekonomik dayanıklılık gibi küresel gündem maddelerinde uluslararası işbirliğini önceliklendiriyor.

Pakistan Telekomünikasyon Otoritesi (PTA), SEA-ME-WE 5 uluslararası denizaltı kablo sisteminde Perşembe gecesi meydana gelen arızanın giderildiğini ve Cuma günü itibarıyla internet servislerinin normale döndüğünü açıkladı. Arıza, ülke genelinde yaygın bağlantı sorunlarına neden olmuştu. SEA-ME-WE 5, Pakistan'ı küresel internet omurgasına bağlayan kritik kablolardan biri olarak hizmet veriyor. Bu tür kesintiler, özellikle Asya ve Orta Doğu'daki ülkelerin denizaltı kablolarına bağımlılığını ortaya koyarken, internet erişimindeki aksamaların ekonomik ve sosyal etkilerini de gündeme getiriyor. PTA'nın açıklamasında, arızanın kaynağına ilişkin ayrıntı verilmezken, onarım çalışmalarının tamamlandığı ve servislerin kesintisiz şekilde sağlanmaya başlandığı bildirildi.

Avrupa Birliği (AB), konsolide mali yaptırım listesine 14 kişiyi daha ekledi. Yaptırım kararlarının büyük bölümü TAQA adlı AB’nin otonom terörle mücadele yaptırım rejimi kapsamında alındı. Listeye eklenenler arasında El Kaide’nin üst düzey isimlerinden Ayman al-Zawahiri ve Sayf al-Adl’in yanı sıra Abdullah Ahmed Abdullah El Alfi, Tharwat Salah Shihata ve Muhammad Jamal Abd-Al Rahim Ahmad Al-Kashif gibi isimler yer aldı. Ayrıca Libya bağlantılı LBY programı çerçevesinde Safia Farkash Mohammed Al-Hadad da listeye alındı. Bu adım, AB’nin terör finansmanıyla mücadele ve Libya’daki istikrarı tehdit eden aktörlere yönelik yaptırım politikalarının bir parçası olarak değerlendiriliyor. Söz konusu kişilerin mal varlıkları dondurulacak ve AB vatandaşlarının bu kişilere fon sağlaması yasaklanacak. AB’nin TAQA listesi, özellikle El Kaide ve bağlantılı gruplarla ilişkili kişileri hedef alırken, LBY programı Libya’daki barış ve güvenliği baltalayanlara odaklanıyor. Kararlar, Birliğin uluslararası terörizmle mücadeledeki kararlılığını ve Libya krizine diplomatik baskıyı sürdürme niyetini yansıtıyor. Uygulama, tüm üye devletler için bağlayıcı olacak.

Birleşmiş Milletler, ilk Barış İnşası Haftası'nı 22-26 Haziran tarihlerinde düzenlerken, Mısır'ın BM Daimi Temsilciliği'nde 23 Haziran'da bir diyalog toplantısı gerçekleştirildi. Toplantıya BM yetkilileri, kalkınma ortakları ve Afrikalı liderler katıldı. Gündemin odağında, 2025 Barış İnşası Mimarisi Gözden Geçirmesi'nden (PBAR) çıkan temel soru vardı: 'Barış inşasına yönelik küresel taahhütler sahada somut sonuçlara nasıl dönüştürülebilir?' Diyalog, özellikle Afrika kıtasında barış altyapılarının güçlendirilmesi ihtiyacını ortaya koydu. Katılımcılar, sürdürülebilir barış için yerel sahiplenme, kapsayıcı diyalog ve kalkınma-bağlantılı yaklaşımların önemine dikkat çekti. BM'nin barış inşası mimarisini daha etkin kılmayı amaçlayan PBAR süreci, sahadaki gerçekliklerle politika düzeyindeki kararlılık arasındaki boşluğu kapatma çağrılarını yineledi. Afrika'daki çatışma ve istikrarsızlık dinamikleri göz önüne alındığında, bu tartışmalar kıtanın uluslararası barış çabalarındaki merkezi rolünü teyit etti. Yetkililer, barış inşasının yalnızca kriz sonrası bir faaliyet olmaktan çıkarılıp önleyici ve uzun vadeli stratejilere entegre edilmesi gerektiğini vurguladı.